Co to jest lokata bankowa? Czy opłaca się inwestować w lokatę?

Lokata bankowa to prosty produkt oszczędnościowy, w którym wpłacasz określoną kwotę na ustalony czas, a bank zwraca Ci kapitał wraz z naliczonymi odsetkami. To rozwiązanie dla osób, które cenią bezpieczeństwo i przewidywalność zysku, ale mogą na pewien czas zrezygnować ze swobodnego dostępu do pieniędzy. Sprawdzamy, jak działa lokata bankowa, od czego zależy jej oprocentowanie i realny zysk, jakie rodzaje lokat są dostępne oraz jak wypadają one na tle innych produktów inwestycyjnych.

Co to jest lokata bankowa?

Lokata bankowa to jedna z najprostszych i najbezpieczniejszych form oszczędzania pieniędzy. Polega na zdeponowaniu w banku określonej kwoty środków na z góry ustalony okres – od kilku dni do nawet kilku lat – w zamian za naliczane odsetki. Po zakończeniu lokaty bank zwraca klientowi wpłaconą kwotę powiększoną o zysk z odsetek.

Lokata to rozwiązanie, które może zainteresować osoby szukające stabilnego i bezpiecznego sposobu na ulokowanie posiadanej nadwyżki finansowej bez ryzyka utraty kapitału. Lokaty do równowartości 100 000 euro objęte są gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, czyli w praktyce ochroną przed niewypłacalnością banku, co czyni je bezpiecznym narzędziem oszczędzania.

Jak działa lokata bankowa?

Lokata to produkt oszczędnościowy oparty o prosty mechanizm: Ty powierzasz bankowi swoje środki na określony czas, a bank w zamian zobowiązuje się wypłacić Ci odsetki w wysokości określonej umową. Liczą się jednak szczegóły: wysokość oprocentowania, czas trwania lokaty, konsekwencje wcześniejszej wypłaty kapitału czy możliwość odnowienia depozytu na kolejny okres.

Mechanizm działania lokaty można przedstawić w oparciu o trzy filary:

• Wpłata środków – obejmuje przekazanie do banku określonej kwoty np. 10 000 zł, która zostaje zamrożona na wybrany okres np. 6 miesięcy. Decyzję jaką kwotę chcesz zdeponować na lokacie podejmujesz samodzielnie. Czasem banki wskazują kwotę minimalną depozytu: może to być 500 zł, 1 000 zł, 5 000 zł lub więcej. W ofertach bankowych możesz również spotkać się z ograniczeniem kwoty maksymalnej.
• Oprocentowanie i kapitalizacja odsetek – zysk w postaci odsetek ustalany jest w oparciu o uzgodnione wcześniej oprocentowanie – np. 5% w skali roku.

Oprocentowanie lokaty to kluczowy czynnik wpływający na zysk. Może być:

• Stałe – niezmienne przez cały okres trwania lokaty, co gwarantuje przewidywalny zysk.
• Zmienne – zależne od stóp procentowych NBP lub innych wskaźników rynkowych.

Dodatkową kwestią jest termin kapitalizacji odsetek, czyli doliczenia odsetek do kapitału. W przypadku większości lokat, kapitalizacja następuje na koniec okresu umownego. Rzadziej można spotkać kapitalizację okresową np. co miesiąc, co kwartał itp. To ostatnie rozwiązanie jest jednak korzystniejsze niż dopisanie odsetek na koniec umowy. Bowiem dopisane wcześniej odsetki powiększają kwotę kapitału, od którego naliczane jest oprocentowanie, co w konsekwencji daje wyższy zysk.

• Zakończenie lokaty – po upływie terminu lokaty co do zasady bank zwraca powierzony kapitał powiększony o dopisane odsetki (pomniejszone już o podatek od zysków kapitałowych, czyli tzw. podatek Belki). Wyjątkiem jest lokata odnawialna, która polega na automatycznym przedłużeniu depozytu na kolejny okres po zakończeniu pierwotnego terminu. Odnowienie w takiej sytuacji nie wymaga z Twojej strony żadnych działań. Wypracowane w tym czasie odsetki (w zależności od wybranej opcji) mogą zostać przekazane na wskazany rachunek bankowy lub powiększyć kwotę kapitału, od której w kolejnym okresie bank będzie naliczał odsetki.

Naszym okiem

W czasie trwania lokaty nie masz dostępu do deponowanych środków. Ewentualna potrzeba skorzystania z powierzonych pieniędzy oznacza zerwanie lokaty i najczęściej wypłatę samego kapitału bez doliczonych odsetek (poza nielicznymi wyjątkami). Nie możesz również wpłacić dodatkowej kwoty na bieżącą lokatę. W takiej sytuacji pozostaje Ci jedynie otworzyć kolejny depozyt.

Bartłomiej Borucki ekspert finansowy rankomat.pl

Jakie są rodzaje lokat bankowych?

Lokaty bankowe to dość zróżnicowana grupa produktów oszczędnościowych. Różnią się między sobą oprocentowaniem, dostępnością środków, ryzykiem i okresem trwania. Wybór odpowiedniego rodzaju lokaty zależy od Twoich celów finansowych i oczekiwań co do zysków.

Lokaty terminowe

Standardowa lokata terminowa to najpopularniejszy typ depozytu. W tym przypadku powierzasz bankowi określoną kwotę na ustalony z góry okres, a po jego zakończeniu otrzymujesz kapitał wraz z odsetkami. Oprocentowanie zwykle jest stałe, co daje Ci wiadomy z góry zysk. Standardowy depozyt oznacza „zamrożenie” środków. Wcześniejsze zerwanie lokaty jest możliwe, ale zwykle oznacza utratę wypracowanych już odsetek. Lokaty terminowe mogą być zawierane na różne okresy i w tym kontekście można je podzielić na:

• lokaty krótkoterminowe – zawierane na okres krótszy niż 12 miesięcy;
• lokaty długoterminowe – zawierane na okres 12 miesięcy lub dłuższy, nawet do kilku lat.

Lokata standardowa w Inbank

Kwota

do 50 000 zł

Kwota

do 50 000 zł

Okres

12 mies.

Oprocentowanie

4.15%

Załóż lokatę

Rozwiń szczegóły

Oprocentowanie lokaty

4.15 %

Zakres kwotowy

1 000 - 50 000 zł

Okres lokaty

12 mies.

Oferta tylko dla nowych klientów

Nie

Wymagane konto bankowe

Nie

Rodzaj oprocentowania

stałe

Kapitalizacja odsetek

na koniec okresu

Konsekwencje zerwania przed terminem

całkowita utrata odsetek

Bezpieczeństwo wkładu

do 100 000 euro

Lokata Online Nowe Środki w Santander Consumer Bank

Kwota

do 400 000 zł

Kwota

do 400 000 zł

Okres

12 mies.

Oprocentowanie

3.60%

Załóż lokatę

Rozwiń szczegóły

Oprocentowanie lokaty

3.60 %

Zakres kwotowy

1 000 - 400 000 zł

Okres lokaty

12 mies.

Oferta tylko dla nowych klientów

Nie

Wymagane konto bankowe

Nie

Rodzaj oprocentowania

stałe

Kapitalizacja odsetek

na koniec okresu

Konsekwencje zerwania przed terminem

całkowita utrata odsetek

Bezpieczeństwo wkładu

Bankowy Fundusz Gwarancyjny - gwarancja do 100 000 euro

Ponadto lokaty terminowe można podzielić na odnawialne i nieodnawialne:

• lokata nieodnawialna – obejmuje ustalony z góry, zamknięty okres, który kończy się w terminie wskazanym w umowie. Po jej zakończeniu bank wypłaca kapitał wraz z odsetkami na wskazane przez klienta konto.
• lokata odnawialna – po upływie terminu jej trwania odnawia się automatycznie na kolejny okres bez konieczności składania wniosku czy zawarcia kolejnej umowy.

Warto dodać, że lokaty odnawialne często odnawiają się na warunkach aktualnych na moment odnowienia lub po prostu na innych warunkach niż te gwarantowane dla pierwotnego depozytu, co zwykle oznacza zmianę wysokości oprocentowania. Zwróć na to uwagę, w szczególności, jeśli korzystasz z ofert promocyjnych, które oznaczają oprocentowanie wyższe niż standardowe.

Lokaty rentierskie

Lokaty rentierskie to rozwiązanie dla osób, które są gotowe „zamrozić” środki finansowe na dłuższy czas, ale z zysku chcą korzystać na bieżąco. W ramach lokaty rentierskiej odsetki wypłacane są w regularnych, z góry określonych odstępach czasu – np. co miesiąc lub co trzy miesiące (a nie na koniec okresu umowy). Lokata rentierska może wymagać zainwestowania większego kapitału niż w przypadku tradycyjnej lokaty terminowej.

Lokaty strukturyzowane

Lokata strukturyzowana to nieco bardziej złożony produkt, który łączy w sobie elementy bezpiecznej lokaty terminowej z inwestycją. To rozwiązanie, które w założeniu daje szansę na wyższy zysk, ale wiąże się z ryzykiem. Lokata strukturyzowana składa się z dwóch części: bezpiecznej i inwestycyjnej. Część środków trafia na bezpieczną lokatę, a część jest inwestowana np. na giełdzie. Realny zysk może być niższy niż potencjalnie zakładany.

Lokaty jednodniowe (overnight)

Lokata jednodniowa lub nocna, czyli overnight umożliwia lokowanie kapitału tylko na jedną noc lub jedna dobę. Obecnie tego typu produkty praktycznie nie pojawiają się w ofertach banków, choć w przeszłości były popularne ze względu na możliwość uniknięcia podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki).

Lokaty walutowe

Lokata walutowa jest zawierana w walutach obcych np. euro czy dolarach. Oprocentowanie lokat walutowych jest zwykle niższe niż to oferowane dla depozytów w złotówkach. W tym przypadku jednak oprócz oprocentowania, na wysokość zysku wpływają różnice kursowe. Lokata walutowa może być dobrym rozwiązaniem dla osób, które zarabiają lub trzymają oszczędności w walutach obcych.

Lokaty progresywne

Lokata progresywna zwykle jest zobowiązaniem długoterminowym, w którym wysokość oprocentowania rośnie wraz z upływem czasu. Zatem im dłużej trzymasz środki na lokacie, tym większy zysk możesz osiągnąć.

Od czego zależy zysk na lokacie?

Wysokość zysku z lokaty nie jest przypadkowa. Choć lokaty uchodzą za produkty przewidywalne, to na końcowy wynik finansowy wpływa kilka czynników:

Oprocentowanie nominalne

To podstawowy parametr, który wpływa na zysk zgodnie z zasadą: im wyższe oprocentowanie lokaty, tym większy potencjalny zysk. Banki najczęściej podają je w ujęciu rocznym (w skali roku).

Czas trwania lokaty

Dłuższe lokaty zwykle oferują wyższe oprocentowanie, choć nie jest to regułą. Zysk rośnie proporcjonalnie do czasu trwania lokaty – pod warunkiem, że środki nie zostaną wycofane przed terminem.

Rodzaj oprocentowania

• Stałe oprocentowanie gwarantuje zysk niezależnie od sytuacji na rynku.
• Zmienne oprocentowanie zależy np. od stopy referencyjnej NBP, co oznacza, że Twój zysk może się zmieniać w trakcie trwania lokaty. Możliwy jest zarówno wzrost, jak i spadek oprocentowania.

Kapitalizacja odsetek

Kapitalizacja to sposób naliczania i dopisywania odsetek do kapitału. Większość lokat ma kapitalizację odsetek na koniec okresu depozytu, ale im częstsza kapitalizacja, tym większy realny zysk – ze względu na efekt procentu składanego, który oznacza, że dopisane odsetki powiększają kapitał, od którego naliczane są odsetki.

Podatek od zysków kapitałowych

Każdy zysk z lokaty pomniejszany jest o 19% podatku Belki, pobieranego automatycznie przez bank po zakończeniu depozytu. Oznacza to, że finalny zwrot z lokaty będzie zawsze nieco niższy niż wynikałoby to z samego oprocentowania.

Wysokości inflacji

Realny zysk lokaty obliczysz uwzględniając poziom inflacji aktualny na dany moment. Oprocentowanie lokaty równe inflacji lub poniżej jej poziomu, faktycznie nie chroni środków przed utratą wartości depozytu w czasie.

Jakie są zalety lokat?

Lokaty bankowe to produkty wybierane najczęściej przez osoby ceniące bezpieczeństwo, prostotę i przewidywalność. Wśród głównych korzyści korzystania z lokaty można wymienić:

• Bezpieczeństwo – środki zgromadzone na lokatach są objęte gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) do równowartości 100 000 euro. Oznacza to, że nawet w przypadku upadłości banku, Twoje pieniądze są bezpieczne.
• Przewidywalny zysk – zwłaszcza w przypadku lokat terminowych z oprocentowaniem stałym, które jest z góry znane. Zatem dokładnie wiesz, ile zyskasz i kiedy otrzymasz swoje pieniądze.
• Prostota i dostępność – lokaty nie wymagają wiedzy inwestycyjnej ani zaangażowania w czasie trwania umowy depozytu. Można je w kilka minut założyć przez bankowość elektroniczną, aplikację mobilną czy stacjonarnie w placówce banku. Do tego ofertę lokat terminowych znajdziesz w większości banków komercyjnych. Wybór najkorzystniejszej oferty ułatwi Ci Ranking lokat bankowych.
• Dyscyplina finansowa – zamrożenie środków na określony czas, ułatwia ograniczenie impulsywnych wydatków. Pamiętaj jednak, żeby inwestować w ten sposób nadprogramowe środki, których nie będziesz potrzebować, nawet w razie awaryjnej sytuacji.

Jakie są wady depozytów terminowych?

Lokaty, jak każdy produkt finansowy maja swoje minusy, do których można zaliczyć:

• Niskie oprocentowanie – bezpieczeństwo depozytów przekłada się na niższy zysk, niż ma to miejsce w ramach inwestycji, które wiążą się z wyższym poziomem ryzyka. Wybierając lokatę zwróć uwagę, żeby oferowane oprocentowanie choć trochę przewyższało poziom inflacji. Wówczas przynajmniej zabezpieczysz swoje środki przed spadkiem ich wartości w czasie.
• Ograniczona dostępność środków – choć z jednej strony lokata zabezpieczy Cię przed impulsywnym wydawaniem pieniędzy, to w sytuacji podbramkowej, jeśli konieczna będzie wypłata kapitału i wcześniejsze zerwanie lokaty, nic nie zyskasz. Depozyt można uznać zatem za bezpieczne, ale mało elastyczne rozwiązanie.
• Ryzyko utraty odsetek przy wcześniejszym zerwaniu lokaty – jeśli zrezygnujesz z lokaty przed zakończeniem okresu na jaki została zawarta, wówczas niemal zawsze stracisz wszystkie naliczone do tej pory odsetki.
• Podatek od zysków kapitałowych – Twój wypracowany zysk zostanie pomniejszony o 19% tzw. Podatku Belki – bank automatycznie pobierze daninę i przekaże środki do właściwego urzędu skarbowego. Ty otrzymasz odsetki już pomniejszone o pobrany podatek. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku banków polskich.

Sytuacja może się nieco skomplikować w razie korzystania z oferty zagranicznej instytucji. Przykładowo korzystając z oferty austriackiego Raiffeisen Banku zapłacisz podatek w wysokości 25%, chyba że dopełnisz odpowiednich formalności umożliwiających zwolnienie z podatku austriackiego. Dodatkowo konieczne będzie ujawnienie wysokości dochodu z odsetek w zeznaniu podatkowym, niezależnie od tego czy podatek austriacki został pobrany czy nie.

Na co zwrócić uwagę wybierając lokatę?

Wybierając lokatę, zwróć uwagę przede wszystkim na wysokość oprocentowania, ponieważ to ono w największym stopniu wpływa na wysokość wypracowanych odsetek. Sprawdź także, czy oprocentowanie jest stałe, czy zmienne oraz na jaki okres obowiązuje. Ważny jest również czas trwania lokaty i częstotliwość kapitalizacji odsetek. Jeśli odsetki są dopisywane do kapitału cyklicznie, kolejne mogą być naliczane od wyższej kwoty, co zwiększa końcowy zysk.

Przed założeniem lokaty sprawdź także minimalną i maksymalną kwotę depozytu oraz konsekwencje wcześniejszego wycofania pieniędzy. W większości przypadków zerwanie lokaty przed terminem oznacza utratę części lub całości naliczonych odsetek. Znaczenie mają również zasady odnowienia lokaty. Depozyt odnawialny może po zakończeniu automatycznie rozpocząć kolejny okres, ale już na warunkach obowiązujących w danym momencie, np. z niższym oprocentowaniem niż w pierwotnej ofercie promocyjnej.

W przypadku lokat promocyjnych warto dodatkowo sprawdzić warunki uzyskania podwyższonego oprocentowania, np. czy oferta dotyczy wyłącznie nowych środków albo wymaga skorzystania z innych produktów banku.

Lokata bankowa a inne formy oszczędzania – co wybrać?

Lokata bankowa to tylko jedna z wielu dostępnych form oszczędzania. Choć wyróżnia się bezpieczeństwem i prostotą, nie zawsze będzie najlepszym wyborem. Warto porównać ją z innymi rozwiązaniami, by dopasować strategię oszczędzania do swoich potrzeb i oczekiwań.

Lokata bankowa czy konto oszczędnościowe?

Podobieństwa: Obie formy pozwalają pomnażać oszczędności i są objęte gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.

Różnice:

• Lokata „zamyka” środki na określony czas, a wcześniejszy dostęp oznacza utratę odsetek.
• Konto oszczędnościowe umożliwia swobodny dostęp do pieniędzy, często z limitem co najmniej jednej bezpłatnej wypłaty w miesiącu.
• Oprocentowanie konta bywa zmienne i zwykle niższe niż w przypadku najlepszych lokat.

Wniosek: Konto oszczędnościowe sprawdzi się lepiej, jeśli chcesz mieć elastyczny dostęp do pieniędzy. Lokata – gdy możesz „zamrozić” fundusze na dłużej w zamian za wyższy zysk.

Lokata vs obligacje skarbowe

Obligacje skarbowe to bezpieczne papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa.

Porównanie:

• Obligacje mogą być atrakcyjne w warunkach wysokiej inflacji – np. obligacje indeksowane inflacją mogą przynieść wyższy zysk niż lokata.
• Mają dłuższy horyzont inwestycyjny (np. 4-letnie lub 10-letnie).
• Wymagają rejestracji w specjalnym serwisie obligacyjnym, co może być mniej intuicyjne niż założenie lokaty.

Wniosek: Obligacje to dobra opcja dla osób szukających wyższych zysków przy zachowaniu bezpieczeństwa, ale z gotowością do dłuższego „zamrożenia” kapitału.

Lokata vs fundusze inwestycyjne

Fundusze inwestycyjne oferują potencjalnie wyższe stopy zwrotu, ale wiążą się z ryzykiem utraty części kapitału.

Porównanie:

• Lokata jest przewidywalna i wolna od ryzyka inwestycyjnego.
• Fundusze mogą przynieść wyższy zysk, ale ich wartość zmienia się codziennie.
• Lokata to oszczędzanie, fundusz – inwestowanie.

Wniosek: Jeśli nie akceptujesz ryzyka, lokata będzie lepszym wyborem. Jeśli chcesz pomnażać kapitał bardziej dynamicznie i akceptujesz wahania – fundusze mogą być odpowiednie.

Wybór sposobu oszczędzania lub inwestowania środków zależy od ryzyka, które akceptujesz i wiedzy, którą posiadasz. Lokaty terminowe to sposób na bezpieczne oszczędzanie bez większego zaangażowania. Warunkiem wyboru najlepszej oferty jest wysokie oprocentowanie, które przewyższa poziom inflacji. Wybór produktu dopasowanego do Twoich potrzeb ułatwi Ci Ranking lokat Rankomat.

➡️Zobacz też: Ranking lokat na 1 miesiąc

➡️Zobacz też: Ranking lokat na 6 miesięcy

➡️Zobacz też: Ranking lokat na 12 miesięcy

Izabela Stachura-Adamczyk

Redaktor

izabela.stachura@rankomat.pl

Jestem absolwentką wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doświadczenie prawnicze zdobywałam w działach prawnych spółek handlowych z branży produkcyjnej oraz deweloperskiej m.in. jako Specjalista ds. organizacyjno – prawnych i Kierownik działu organizacyjno – prawnego. O finansach piszę od 2017 r. Entuzjastka rzetelnej informacji i dokładnego researchu.

Moje teksty możesz znaleźć m.in. w serwisach: Rankomat, Gazeta Bankowa, Puls HR, oraz CEO Magazyn. W czasie wolnym poszerzam swoją wiedzę na tematy związane m.in. z cyberbezpieczeństwem - również w branży finansowej i pracą z informacją. Prywatnie dużo czytam – najchętniej fantastykę i książki psychologiczne.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: