Pożyczki prywatne. Czy warto je zaciągać?

Pożyczka prywatna to finansowanie udzielane poza bankiem lub profesjonalną firmą pożyczkową, np. przez członka rodziny, znajomego albo inną osobę prywatną. Może oznaczać mniej formalności i elastyczne warunki spłaty, ale przy ofertach od nieznajomych wiąże się też z większym ryzykiem wysokich kosztów, niekorzystnych zabezpieczeń lub oszustwa. Sprawdź, kto może udzielić pożyczki prywatnej, co powinna zawierać umowa pożyczki oraz na co zwrócić uwagę przed pożyczeniem pieniędzy.

Co to jest pożyczka prywatna?

Pożyczka prywatna to forma finansowania udzielana przez osobę prywatną – czyli inną osobę fizyczną lub firmę niezwiązaną z profesjonalną branżą pożyczkową. Pożyczkę prywatną trzeba spłacić w umówionym terminie wraz z kosztami określonymi w umowie – w tym zakresie jest ona podobna do pożyczek pozabankowych czy tych udzielanych przez banki.

Uzyskanie pożyczki prywatnej wiąże się jednak z niewielką liczbą formalności, a pieniądze może pożyczyć nawet osoba zadłużona – pożyczkodawca nie musi weryfikować zdolności kredytowej pożyczkobiorcy. Nie sprawdza też baz typu BIK czy BIG – realnie nie ma bowiem do nich dostępu.

Kto może skorzystać z pożyczki prywatnej?

Co do zasady z pożyczki prywatnej może skorzystać każda osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych (a więc pełnoletnia) posiadająca ważny dowód osobisty, bez względu na rodzaj zatrudnienia, osiągane dochody czy status majątkowy. W praktyce rozwiązanie to może być ostatnią deską ratunku dla osób zadłużonych, które ze względu na brak odpowiedniej zdolności kredytowej nie otrzymają finansowania w banku czy firmie pożyczkowej. Ale nie tylko.

Pożyczki prywatne mogą służyć również jako wsparcie finansowe dla członków bliższej lub dalszej rodziny, lub też przyjaciół np. na czas remontu. Pożyczenie komuś prywatnie pieniędzy nie oznacza, że biorący pożyczkę musi być od razu niewypłacalny i już zadłużony – choć oczywiście warto zachować rozsądek w pożyczaniu środków innym.

Kto może udzielić pożyczki prywatnej?

Pożyczkę prywatnie może udzielić właściwie każdy, kto posiada środki finansowe na zawarcie takiej umowy i jest gotów oddać do dyspozycji innej osoby określoną sumę pieniędzy. Podobnie, jak w przypadku pożyczkobiorcy, pożyczkodawcą może być tylko osoba dorosła posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, czyli w praktyce taka, która ukończyła już 18 lat. Nie ma znaczenia natomiast stopień pokrewieństwa pomiędzy pożyczkobiorcą a pożyczkodawcą.

Stronami umowy pożyczki mogą być zarówno członkowie bliższej i dalszej rodziny, jak i osoby niespokrewnione. To rozróżnienie będzie mieć jednak znaczenie w przypadku konieczności zapłaty podatku od pożyczki prywatnej.

Jakie warunki powinna zawierać umowa pożyczki prywatnej?

O ile treść umowy i zasady pożyczek pozabankowych udzielanych przez firmy profesjonalnie działające w branży pożyczkowej, są szczegółowo określone przez ustawę z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o tyle w przypadku pożyczek prywatnych dominuje dość duża swoboda w tym zakresie. Kodeks cywilny wspomina tylko o zachowaniu formy dokumentowej pożyczki jedynie dla umów o wartości przekraczającej kwotę 1 000 zł. Nie precyzuje jednocześnie elementów umowy. Tym niemniej z praktycznego punktu widzenia można wskazać, że umowa o pożyczkę prywatną powinna zawierać następujące informacje:

• Dane stron: imię, nazwisko, adres zamieszkania lub zameldowania, numer PESEL lub numer dowodu osobistego.
• Data zawarcia umowy.
• Kwota pożyczki.
• Termin oraz sposób przekazania środków (np. na konto, w gotówce).
• Termin i sposób zwrotu pożyczki.
• Koszty pożyczki.
• Ewentualne zabezpieczenie spłaty – należy wskazać sposób zabezpieczenia, jego wartość.

Pożyczka prywatna nie musi dotyczyć tylko środków finansowych, ale może obejmować również rzeczy. Zwyczajowe pożyczki o niewielkiej wartości nie wymagają zwarcia umowy w formie pisemnej. Wystarczą ustne uzgodnienia.

Jakie są koszty pożyczki prywatnej?

Pożyczka prywatna może być nieodpłatna albo wiązać się z odsetkami i dodatkowymi opłatami na rzecz pożyczkodawcy. Dotyczy to zarówno pożyczek udzielanych przez rodzinę lub znajomych, jak i odpłatnych pożyczek między innymi osobami fizycznymi. Strony nie mają jednak pełnej swobody w ustalaniu kosztów – Kodeks cywilny określa maksymalny poziom odsetek i kosztów pozaodsetkowych. Dodatkowo może pojawić się konieczność zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Odsetki

Maksymalna wysokość odsetek nie może przekroczyć dwukrotności wysokości odsetek maksymalnych równych sumie stopy referencyjnej NBP i 3,5%, a więc wartości obliczanej według wzoru:

2 x (stopa referencyjna NBP + 3,5%)

Aktualna na dzień 28.10.2026 r. stopa referencyjna NBP wynosi 3,75%, w związku z tym maksymalna wartość odsetek przy pożyczce prywatnej nie może przekroczyć 14,5% w skali roku.

Koszty pozaodsetkowe

Wysokość kosztów pozaodsetkowych nie może przekroczyć maksymalnej kwoty obliczanej według poniższego wzoru:

MPK = K x n/R x 20%

Gdzie poszczególne symbole oznaczają:

• MPK – to maksymalna wysokość kosztów pozaodsetkowych
• K – całkowita kwota pożyczki
• n– okres spłaty
• R – liczba dni w roku

Dodatkowo trzeba zastrzec, że koszty pozaodsetkowe w całym okresie pożyczki nie mogą przekroczyć 25% całkowitej kwoty pożyczki. To rozwiązanie podobne do tego wskazanego w ustawie o kredycie konsumenckim dla kosztów pozaodsetkowych liczonych dla pożyczek udzielanych przez podmioty profesjonalnie działające w branży pożyczkowej.

Co istotne przepisów o maksymalnych kosztach odsetkowych i pozaodsetkowych nie można wyłączyć w ramach umowy. Nawet w razie zgody obu strony i wprowadzenia wyższych opłat z tytułu pożyczki do umowy – obowiązują wartości maksymalne wskazane ustawą.

Wysokość PCC od pożyczki prywatnej

Umowa pożyczki prywatnej co do zasady podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC), chyba że ma zastosowanie jedno z ustawowych zwolnień. Stawka PCC od pożyczki wynosi 0,5% podstawy opodatkowania, którą najczęściej jest kwota pożyczki. Podatek rozlicza pożyczkobiorca.

Jeśli:

• nie zapłacisz podatku
• albo nie udokumentujesz otrzymania środków na rachunek bankowy dla pożyczek od najbliższej rodziny,

a w momencie kontroli ze strony organów podatkowych powołasz się na fakt uzyskania pieniędzy z pożyczki prywatnej, wówczas zapłacisz nie 0,5%, ale 20% liczonych od podstawy opodatkowania. To stawka karna, która obowiązuje w razie niewywiązania się z obowiązku podatkowego o czasie.

Podatek od pożyczki prywatnej to zasada, od której znajdziesz w ustawie szereg wyjątków. Z podatku zwolnione są:

• do kwoty 1 000 zł dla osób niespokrewnionych (spoza I grupy podatkowej)
• pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej (do której zaliczamy: małżonka, dzieci, wnuki, prawnuki, rodziców, dziadków, pradziadków, rodzeństwo, pasierba, ojczyma, macochę, zięcia i synową), jeśli jej wysokość nie przekracza kwoty wolnej od podatku od spadków i darowizn, czyli 36 120 zł.
• Pożyczki zawarte pomiędzy osobami najbliższymi z rodziny w kwocie przekraczającej 36 120 zł pod warunkiem spełnienia łącznie dwóch warunków: złożenia deklaracji podatkowej PCC-3 w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty zawarcia umowy pożyczki oraz udokumentowania przekazania środków na rachunek bankowy, rachunek prowadzony przez SKOK lub za pomocą przekazu pocztowego.
• Pożyczki pomiędzy wspólnikiem (akcjonariuszem) a spółką kapitałową.

Wskazane powyżej kwoty graniczne pożyczek zwolnionych z podatku, ustala się sumując wszystkie pożyczki od tej samej osoby z roku ostatniego i 5 lat poprzedzających ten rok.

Gdzie szukać ofert pożyczek prywatnych?

Najbezpieczniej pożyczać pieniądze od rodziny lub znajomych. W sieci można też znaleźć platformy internetowe czy serwisy łączące pożyczkodawców z pożyczkobiorcami. Jednak korzystając z takich miejsc, warto zachować ostrożność i dokładnie weryfikować wszystkie oferty, w szczególności w zakresie kosztów i stosowanych zabezpieczeń pożyczki. Jeśli jednak potrzeba skorzystania z pożyczki prywatnej wynika z braku odpowiedniej zdolności kredytowej i szansy na uzyskanie pożyczki w banku czy firmie pozabankowej, lepiej zrezygnować z dalszego zadłużania i poszukać innych sposobów na wyjście z problemów finansowych.

Jakie są zalety i wady pożyczek prywatnych?

Jak każda forma finansowania, również pożyczki prywatne mają swoje zalety, które zachęcają do skorzystania z tego rozwiązania. Pożyczki prywatne zapewniają:

• szybkie uzyskanie środków,
• elastyczne warunki,
• ograniczone formalności,
• możliwość pozyskania finansowania bez kosztów.

Do minusów pożyczek prywatnych można zaliczyć:

• ryzyko oszustwa,
• potencjalne wyższe koszty niż w przypadku pożyczek w banku lub firmie pozabankowej,
• ryzyko braku spłaty zobowiązania przez osobę zadłużoną, której zdolność kredytową trudniej sprawdzić
• ryzyko utraty danego w umowie zabezpieczenia, w razie braku spłaty

Na co uważać przy zaciąganiu pożyczki prywatnej?

Korzystając z pożyczki prywatnej zwróć większą uwagę z kim podpisujesz umowę – nie jest to sprawdzony, wiarygodny pożyczkodawca, który podlega nadzorowi KNF, ale osoba prywatna, której motywacja do pożyczenia pieniędzy może być różna.

Zanim podpiszesz umowę:

• Sprawdź wiarygodność pożyczkodawcy – zweryfikuj tożsamość.
• Przeczytaj umowę.
• Sprawdź koszty i zasady zwrotu pożyczki.
• Zwróć uwagę na formę zabezpieczenia spłaty – szczególnie duże ryzyko wiąże się z pożyczką zabezpieczaną hipoteką na nieruchomości, ale też wekslem.

Czy pożyczka prywatna jest bezpieczna?

Pożyczka prywatna może być bezpieczna, szczególnie jeśli pożyczasz pieniądze od rodziny lub innej dobrze znanej Ci osoby i jasno określisz warunki spłaty w umowie. Większe ryzyko pojawia się przy ofertach pożyczek od nieznajomych, zwłaszcza tych publikowanych w internecie.

Szczególną ostrożność zachowaj, jeśli pożyczkodawca:

• żąda opłaty wstępnej jeszcze przed wypłatą pieniędzy,
• wymaga podpisania weksla in blanco,
• proponuje zabezpieczenie niewielkiej pożyczki na nieruchomości,
• naciska na szybkie podpisanie umowy bez możliwości jej dokładnego przeczytania,
• obiecuje pożyczkę „dla każdego”, niezależnie od zadłużenia, zajęcia komorniczego czy sytuacji finansowej.

Oferty kierowane do osób zadłużonych lub mających komornika mogą wiązać się z wysokimi kosztami albo bardzo ryzykownymi zabezpieczeniami. Pożyczenie pieniędzy w takiej sytuacji jest szczególnie niebezpieczne, bo może doprowadzić do spirali długów i jeszcze pogorszyć już i tak trudną sytuację finansową.  Pożyczka od rodziny jest pod tym względem zazwyczaj prostszym i bezpieczniejszym rozwiązaniem, ale również warto zawrzeć ją na piśmie. Umowa pozwoli jasno określić kwotę, termin spłaty, ewentualne odsetki i sposób przekazania pieniędzy, a przy wyższych kwotach ułatwi także prawidłowe rozliczenie podatkowe.

Jakie są alternatywy dla pożyczki prywatnej?

Poszukując finansowania możesz skorzystać z oferty kredytów gotówkowych w banku, zamiast pożyczki od osoby prywatnej. Takie rozwiązanie jest dostępne bez większych formalności, choćby w banku, który prowadzi Twój rachunek. Przed złożeniem wniosku o kredyt, porównaj oferty – dzięki temu ograniczysz koszty finansowania.

Naszym okiem

Alternatywą dla pożyczki prywatnej może być karta kredytowa. Wymagania do uzyskania tej formy kredytu nie są wysokie, a jeśli terminowo spłacisz wykorzystane środki (w tzw. okresie bezodsetkowym) skorzystasz z pieniędzy banku bez odsetek.

Bartłomiej Borucki ekspert finansowy rankomat.pl

Szansą na pozyskanie potrzebnych środków bez kosztów – są również chwilówki, które firmy pozabanankowe często dla nowych klientów oferują bezpłatnie. Warunkiem skorzystania z oferty 0% jest terminowy zwrot pożyczonych środków. Oferty różnych instytucji porównasz z naszym Rankingiem pożyczek pozabankowych.

Izabela Stachura-Adamczyk

Redaktor

izabela.stachura@rankomat.pl

Jestem absolwentką wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doświadczenie prawnicze zdobywałam w działach prawnych spółek handlowych z branży produkcyjnej oraz deweloperskiej m.in. jako Specjalista ds. organizacyjno – prawnych i Kierownik działu organizacyjno – prawnego. O finansach piszę od 2017 r. Entuzjastka rzetelnej informacji i dokładnego researchu.

Moje teksty możesz znaleźć m.in. w serwisach: Rankomat, Gazeta Bankowa, Puls HR, oraz CEO Magazyn. W czasie wolnym poszerzam swoją wiedzę na tematy związane m.in. z cyberbezpieczeństwem - również w branży finansowej i pracą z informacją. Prywatnie dużo czytam – najchętniej fantastykę i książki psychologiczne.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: