Czy za długi można iść do więzienia?

Za długi można iść do więzienia, ale tylko w przypadku popełnienia przestępstwa np. z powodu popełnienia oszustwa kredytowego lub uchylania się od zapłaty alimentów. Za „zwykłe” zaległości w spłacie kredytu lub pożyczki z powodu kłopotów finansowych nie grozi Ci kara pozbawienia wolności. Możesz jednak ponieść odpowiedzialność cywilną i różne konsekwencje prawno- finansowe. Sprawdź, co faktycznie grozi dłużnikowi za brak spłaty zobowiązań i kiedy za długi można iść do więzienia.

Czy za długi idzie się do więzienia?

Za samo posiadanie długów nie idzie się do więzienia, ponieważ w świetle prawa karnego niespłacenie zobowiązania finansowego nie jest traktowane jako przestępstwo. Jeśli dłużnik nie wywiązuje się z umowy, to wierzyciel może dochodzić od niego swoich roszczeń tylko na drodze cywilnej, czyli skierować sprawę do sądu i komornika. Nie może natomiast domagać się spłaty swojej należności w postępowaniu karnym oraz ścigać dłużnika z pomocą policji i prokuratora.

Od powyższej zasady jest jeden wyjątek: dłużnikowi może grozić więzienie za długi, jeśli popełni przy tym przestępstwo. Takim przestępstwem może być m.in. uchylanie się od zapłaty alimentów, wyłudzenie kredytu, unikanie podatków, czy też ukrywanie majątku przed komornikiem. Kara pozbawienia wolności grozi zatem tylko za konkretne czyny zabronione, przewidziane w przepisach.

Co grozi za niespłacone długi?

Za niespłacone długi grozi przede wszystkim windykacja, naliczanie odsetek, wpisanie na listę dłużników oraz postępowanie sądowe i egzekucyjne. Tylko w wyjątkowych sytuacjach za długi grozi więzienie, gdy dłużnik popełni konkretne przestępstwo przewidziane w przepisach.

Jeśli masz zaległości w spłacie zobowiązań typowo cywilnych (np. kredytu, pożyczki, czy rachunków za media), to grozi Ci głównie postępowanie windykacyjne – na drodze polubownej, sądowej i egzekucyjnej. Polega to na tym, że wierzyciel może zastosować następujące rozwiązania prawne i finansowe celem odzyskania swojej należności:

• naliczenie odsetek ustawowych za każdy dzień opóźnienia,
• wysyłanie wezwań do zapłaty,
• prowadzenie rozmów i negocjacji w sprawie spłaty zadłużenia,
• zgłoszenie długu do oficjalnych rejestrów (np. do BIK, BIG InfoMonitor lub KRD),
• skierowanie sprawy do sądu celem uzyskania nakazu zapłaty,
• przekazanie długu do egzekucji komorniczej.

Najpoważniejszą konsekwencją niespłacania długów jest postępowanie egzekucyjne. W celu zaspokojenia wierzyciela komornik ma bowiem prawo zająć Twoje wynagrodzenie i konta bankowe, a także zlicytować Twoje ruchomości i nieruchomości. W wyniku zadłużenia możesz więc stracić oszczędności, auto i mieszkanie. Nie zostaniesz jednak pozbawiony wolności, chyba że popełniłeś przestępstwo zagrożone taką karą.

Za jakie długi można iść do więzienia w Polsce?

W Polsce do więzienia można iść głównie za długi alimentacyjne oraz za zadłużenie, które związane jest z popełnieniem przestępstwa. W praktyce najwyższy wymiar kary w postaci pozbawienia wolności grozi za długi alimentacyjne, wyłudzenie kredytu, długi powstałe w wyniku oszustwa, a także za ukrywanie majątku przez komornikiem i oszustwa podatkowe.

Długi alimentacyjne – za przestępstwo niealimentacji z art. 209 kodeksu karnego

Za uchylanie się od zapłaty alimentów od co najmniej 3 miesięcy grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do 1 roku. Kara więzienia za długi alimentacyjne może jednak wynieść nawet 2 lata, jeśli przez zaległości osoba uprawniona do otrzymywania alimentów (czyli np. dziecko) nie może zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych.

Długi kredytowe – za wyłudzenie kredytu z art. 297 kodeksu karnego

Wyłudzenie kredytu podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Na taką karę narażają się osoby, które przy zaciąganiu kredytu przedłożyły w banku sfałszowane dokumenty lub w swoich oświadczeniach udzieliły nieprawdziwych informacji o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego.

Długi powstałe w wyniku oszustwa – za przestępstwo z art. 286 kodeksu karnego

Za oszustwo grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Przestępstwo to polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia swoim lub cudzym mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowych. Więzienie za długi może zatem grozić osobie, która na przykład zaciągnęła pożyczkę z zamiarem jej niezwrócenia.

Długi komornicze – za udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela z art. 300 kodeksu karnego

Zgodnie z przepisami przestępstwo popełnia dłużnik, który w obliczu grożącej mu niewypłacalności lub upadłości ukrywa, niszczy lub zbywa składniki swojego majątku, celem udaremniania lub uszczuplania zaspokojenia wierzyciela. Za takie działanie grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 lub nawet do 8 lat, jeśli swoim czynem dłużnik pokrzywdzi wielu wierzycieli.

Długi podatkowe – za przestępstwo skarbowe na podstawie kodeksu karnego skarbowego

Za same długi podatkowe nie można iść do więzienia, ale taka kara grozi już za przestępstwa skarbowe. Takim przestępstwem jest przede wszystkim celowe unikanie podatku poprzez ukrywanie lub zaniżanie dochodów, czy też fałszowanie faktur i deklaracji podatkowych. Kara pozbawienia wolności wymierzana jest jednak tylko za poważne naruszenia i o dużej skali, ponieważ za uchylanie się od opodatkowania zazwyczaj wymierzana jest po prostu kara finansowa.

Czy można iść do więzienia za niespłacone kredyty?

Za niespłacone kredyty nie można iść do więzienia, ponieważ zaprzestanie spłaty rat z powodu problemów finansowych nie jest przestępstwem. Jeżeli kredytobiorca stracił pracę, zmniejszyły się jego dochody albo z innych powodów nie jest w stanie regulować zobowiązania, bank może dochodzić od niego zapłaty należności wyłącznie na drodze cywilnej. Może zatem wypowiedzieć umowę kredytową, wszcząć postępowanie windykacyjne, a potem także skierować sprawę do sądu i komornika.

Kredytobiorcy może jednak grozić kara pozbawienia wolności, jeśli popełnił przestępstwo związane z zaciągnięciem zobowiązania. Takim przestępstwem może być przede wszystkim:

• wyłudzenie kredytu – kredytobiorca może być oskarżony o takie przestępstwo, jeśli np. przedstawił w banku podrobione zaświadczenie od pracodawcy lub podał we wniosku kredytowym nieprawdziwe informacje o swoich dochodach, zatrudnieniu lub zobowiązaniach;
• oszustwo –  przestępstwem jest wzięcie kredytu z zamiarem jego niespłacenia, a więc także wtedy, gdy kredytobiorca już przy zaciąganiu zobowiązania wie, że nie da rady go spłacić.

Z dokładnie tych samych powodów można iść do więzienia za wyłudzenie pożyczki pozabankowej lub oszustwo przy jej zaciąganiu.

Czy za długi komornicze można iść do więzienia?

Za długi komornicze nie można iść do więzienia, ponieważ ich posiadanie nie jest przestępstwem w świetle przepisów. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika jest wyłącznie postępowaniem cywilnym, które nie ma nic wspólnego z postępowaniem karnym.

Komornik może jedynie prowadzić czynności egzekucyjne czyli np. zająć konto bankowe, wynagrodzenie oraz ruchomości i nieruchomości dłużnika celem pozyskania środków na spłatę wierzyciela. Może się zdarzyć, że działania w tym zakresie nie przynoszą efektu np. z powodu braku majątku do zajęcia. W takim przypadku jednak dłużnikowi również nie grozi kara więzienia. Komornik może wówczas tylko umorzyć postępowanie egzekucyjne z powodu bezskutecznej egzekucji.

Dłużnikowi może jednak grozić więzienie, jeśli celowo uniemożliwi komornikowi egzekucję poprzez usuwanie, ukrywanie, zbycie lub darowanie składników swojego majątku. Takie działanie utrudnia zaspokojenie wierzycieli, dlatego w świetle przepisów podlega karze pozbawienia wolności. O wymierzenie takiej kary dłużnikowi musi jednak zawnioskować pokrzywdzony wierzyciel, ponieważ komornik nie ma takiego uprawnienia.

Jak uniknąć odpowiedzialności karnej za długi?

Aby uniknąć odpowiedzialności karnej za długi, nie należy popełniać czynów zabronionych. Warto tutaj natomiast pamiętać, że przestępstwem jest nie tylko ewidentne oszustwo takie jak wyłudzenie kredytu na cudze dane. Jeśli nie chcesz iść do więzienia za długi, nie popełniaj także pozornie „niewinnych” błędów, czyli przede wszystkim:

• nie zaciągaj zobowiązań bez pokrycia – czyli nie bierz kredytów i pożyczek, jeśli wiesz, że nie masz z czego ich spłacić, ponieważ może być to uznane za oszustwo;
• wpisuj prawdziwe dane we wniosku kredytowym – nie zawyżaj dochodów i nie ukrywaj swoich zobowiązań, ani innych informacji ważnych z punktu widzenia oceny Twojej zdolności kredytowej. Każde kłamstwo może wyjść na jaw i wówczas możesz zostać oskarżony o próbę wyłudzenia kredytu;
• nie unikaj płacenia alimentów – pamiętaj, że uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego (powyżej 3 miesięcy) grozi karą więzienia. Możesz też jej uniknąć, jeśli spłacisz całe zadłużenie w ciągu 30 dni od pierwszego przesłuchania przez policję lub prokuratora;
• nie ukrywaj majątku przed komornikiem – nawet jeśli uda Ci się przepisać majątek na rodzinę lub znajomych przed wszczęciem egzekucji, wierzyciel może Cię nie tylko oskarżyć o działanie na jego szkodę z art. 300 kodeksu karnego. Może też zastosować tzw. skargę pauliańską, która unieważni Twoje umowy.

Pamiętaj również, że jeśli nie popełniłeś żadnego przestępstwa, nie grozi Ci więzienie za długi. Grożą jednak inne konsekwencje prawne i finansowe, dlatego problem zadłużenia warto jak najszybciej rozwiązać. W tym celu najlepiej porozumieć się z wierzycielem, aby na przykład rozłożyć spłatę długu na raty, czy też dokonać restrukturyzacji kredytu. W razie trwałej niewypłacalności możesz też rozważyć upadłość konsumencką, dzięki której masz szansę na umorzenie części lub całości swoich długów.

Katarzyna Zuba

Redaktor

redakcja@rankomat.pl

Z wykształcenia jestem ekonomistką, a zawodowo od ponad dziesięciu lat zajmuję się tworzeniem dla portali internetowych treści o tematyce z zakresu finansów, bankowości, prawa i biznesu. W swoich artykułach dzielę się z czytelnikami swoją wiedzą zdobytą podczas studiów, ale też praktycznym doświadczeniem wynikającym z wieloletniej pracy w branży finansowej. Prywatnie jestem miłośniczką kotów, pieszych wędrówek, jazdy na rowerze oraz nowinek technologicznych.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: