Gwarancja bankowa – czym jest i jak działa?

Gwarancja bankowa to jedno z najczęściej stosowanych zabezpieczeń w obrocie gospodarczym, które zwiększa bezpieczeństwo transakcji pomiędzy stronami umowy. Polega na zobowiązaniu banku do wypłaty określonej kwoty, jeśli klient nie wywiąże się ze swoich obowiązków wobec beneficjenta. Rozwiązanie to jest wykorzystywane m.in. w przetargach, umowach handlowych oraz inwestycjach budowlanych. W artykule wyjaśniamy, czym jest gwarancja bankowa, jak działa oraz kiedy jej zastosowanie jest wymagane lub opłacalne.

Wysokość gwarancji bankowej zależy od potrzeb zleceniodawcy lub przepisów prawa. Przykładowo organizatorzy turystyki muszą mieć gwarancję na kwotę uzależnioną od rocznego przychodu. Progów jest kilka, ale minimalna suma gwarancyjna to 600 euro. To mało, zwłaszcza gdy porównany ją do 10,14 mld zł – to wysokość gwarancji bankowej zawartej w 2023 r. przez PKO BP.

Oczywiście gwarancje bankowe nie są przyznawane każdemu, kto chce. Trzeba mieć m.in. odpowiednią zdolność kredytową, ale poza tym ich otrzymanie nie jest skomplikowane.

Gwarancja bankowa – czym jest?

Czym tak gwarancja bankowa z punktu widzenia przeciętnego klienta banku? To forma zabezpieczenia, w której bank zobowiązuje się do zapłaty określonej kwoty pieniędzy na rzecz beneficjenta gwarancji, jeśli spełnione zostaną określone warunki. Podstawą prawną gwarancji bankowych jest art. 81 Prawa bankowego.

Działanie to wygląda tak, że beneficjent przedstawia w banku żądanie zapłaty, dołączając dokumenty określone w treści gwarancji, a instytucja finansowa wypłaca mu środki.

Gwarancja bankowa – na czym polega?

Mechanizm gwarancji bankowej opiera się na trójstronnej relacji. Występują w niej:

👉 gwarant – czyli bank udzielający gwarancji,

👉 zleceniodawca – Ty, tj. przedstawiciel firmy lub osoba prywatna, która zleca wystawienie gwarancji bankowej,

👉 beneficjent – firma lub instytucja uprawniona do żądania od banku wypłaty środków w ramach gwarancji.

Dobrze, abyś zapamiętał formalne określenia podmiotów występujących w relacji, ponieważ spotkasz je w umowie gwarancyjnej i regulaminach.

Gwarancja bankowa może przybrać formę:

👉 warunkową – bank wypłaci środki beneficjentowi, o ile spełni on warunki wskazane w umowie,

👉 bezwarunkową – bank realizuje gwarancję na każde żądanie beneficjenta, tzn. nie będzie weryfikował zasadności tego żądania.

Gwarancje bankowe są niezależne od sporów pomiędzy beneficjentem i zleceniodawcą. Jeżeli nie zgadzają się oni w kwestii, której dotyczy zabezpieczenie gwarancji, bank i tak ma obowiązek zrealizować gwarancję, o ile żądanie spełnia formalne warunki uwzględnione w umowie.

Linia gwarancyjna

Jeżeli często korzystasz z gwarancji bankowych jako zleceniodawca, możesz wnioskować o utworzenie linii gwarancyjnej. Bank ustali Ci limit kwotowy, w ramach którego udzieli gwarancji bankowej na każde Twoje zlecenie (w ramach limitu). Dzięki temu uzyskasz szybki dostęp do gwarancji bankowych, ponieważ nie będziesz musiał czekać każdorazowo na rozpatrzenie wniosku.

Z linii gwarancyjnych korzystają przede wszystkim przedsiębiorcy, którzy wielokrotnie w ciągu roku dostarczają gwarancje bankowe swoim kontrahentom.

Gwarancje bankowe – rodzaje

Na rynku funkcjonuje wiele rodzajów gwarancji bankowych dostosowanych do specyfiki danej transakcji. Poniżej omówimy kilka najważniejszych z punktu widzenia klienta indywidualnego lub małego przedsiębiorcy.

Gwarancja spłaty rat kredytu

Chyba jedna z popularniejszych gwarancji, w której zleceniodawcą bywa osoba fizyczna, a nie firma. Gwarantuje ona spłatę rat kredytu w razie, gdyby kredytobiorca unikał wypełniania swojego obowiązku. Gwarancja kredytowa może być udzielona na całą lub część pożyczonej kwoty.

Gwarancja zwrotu zaliczki

Gwarancja zwrotu zaliczki albo zadatku zabezpiecza zwrot należności wpłaconej na poczet wykonania umowy. Ten rodzaj gwarancji bankowej ułatwia zleceniodawcy uzyskanie zaliczki bądź zadatku, co może poprawić jego płynność finansową.

Gwarancja zapłaty rat leasingu

Ta gwarancja zabezpiecza leasingodawcę w spłacie rat leasingowych przez leasingobiorcę. Gwarancja zapłaty leasingu pozwala firmie zleceniodawcy korzystać z leasingu nawet przy ograniczonych zasobach finansowych lub braku innych form zabezpieczenia.

Gwarancja przetargowa

Gwarancja bankowa przetargowa zastępuje wadium i zabezpiecza udział w przetargu. W razie wygrania przetargu zobowiązuje zleceniodawcę do podpisania i wykonania umowy. W przypadku niewywiązania się z ustaleń, bank (gwarant) wypłacę gwarancję na rzecz beneficjenta (zamawiającego w umowie przetargu).

Gwarancja loteryjna

Gwarancja loteryjna, czy też gwarancja wypłaty nagród to specyficzny rodzaj gwarancji bankowej. Jej celem jest zabezpieczenie interesów uczestników loterii na wypadek, gdyby organizator nie był w stanie wywiązać się z obowiązku wydania nagród.

Zgodnie z ustawą o grach hazardowych (art. 66), każdy podmiot ubiegający się o udzielenie zezwolenia na urządzanie loterii musi posiadać tego typu gwarancję na kwotę wysokości nagród określonych w regulaminie.

Korzyści z gwarancji bankowej

Gwarancja bankowa przynosi korzyści zarówno zleceniodawcy, jak i beneficjentowi, zwiększając zaufanie i bezpieczeństwo transakcji po obu stronach.
Dla Ciebie oznacza to większą wiarygodność oraz możliwość realizacji inwestycji, które bez gwarancji byłyby niedostępne. Beneficjent z kolei zyskuje pewność, że jego środki są chronione, nawet jeśli druga strona nie wywiąże się z umowy.

Inne zalety gwarancji bankowej to:

✔️ zwiększenie zaufania w relacjach biznesowych,

✔️ ograniczenie ryzyka finansowego dla obu stron umowy,

✔️ większa elastyczność finansowa,

✔️ ułatwienie udziału w przetargach i innych przedsięwzięciach, gdzie konieczne są gwarancje bankowe,

✔️ możliwość realizacji większych kontraktów,

✔️ wzmocnienie pozycji negocjacyjnej.

W efekcie gwarancja bankowa nie tylko chroni przed ryzykiem, ale jest również realnym wsparciem w rozwoju biznesu i budowaniu wizerunku firmy.

Jak uzyskać gwarancję bankową?

Aby uzyskać gwarancję bankową, musisz przejść proces bardzo podobny do ubiegania się o kredyt, ponieważ gwarancja jest traktowana jako produkt kredytowy. Bank oceni Twoją zdolność kredytową i sprawdzi, czy jest ona wystarczająca do udzielenia gwarancji na potrzebną kwotę.

Jeśli zabezpieczasz gwarancję (np. hipoteką lub przeniesieniem środków na własność banku na czas obowiązywania umowy), instytucja może zastosować uproszczoną procedurę.

Gwarancja bankowa – ile kosztuje?

Koszt gwarancji bankowej zależy przede wszystkim od jej rodzaju, kwoty i waluty, a bank pobiera za jej wystawienie prowizję stanowiącą procent gwarantowanej sumy.

Umowa o gwarancję bankową – co powinna zawierać?

Umowa gwarancji bankowej musi zostać sporządzona na piśmie pod rygorem nieważności (art. 81 ust. 2 prawa bankowego). Powinna zawierać istotne informacje na temat przedmiotu i warunków realizacji gwarancji. Ważna jest też precyzja – zapisy umowy nie mogą pozastawiać pola do własnej interpretacji.

Poniżej najważniejsze elementy każdej umowy o gwarancję bankową.

👥 Oznaczenie stron umowy – należy wskazać, kto jest zleceniodawcą, a kto beneficjentem.

⚖️ Rodzaj gwarancji – w treści umowy należy jednoznacznie wskazać, czy gwarancja ma charakter bezwarunkowy, czy warunkowy. Jeżeli to drugie – trzeba określić, jakie warunki muszą zostać spełnione, aby bank dokonał wypłaty.

🔒 Przedmiot zabezpieczenia – tj. wierzytelność objęta gwarancją, np. zapłata rat kredytu.

💰 Maksymalna kwota gwarancji – umowa musi zawierać sumę gwarancji, czyli najwyższą kwotę, jaką bank może wypłacić beneficjentowi.

📤 Warunki wypłaty gwarancji bankowej – należy opisać procedurę zgłoszenia żądania wypłaty i zasady wypłaty przez bank (np. w jakim czasie od żądania wypłaty bank musi ją zrealizować).

📆 Czas trwania gwarancji – data wygaśnięcia umowy gwarancyjnej i ewentualne warunki jej przedłużenia.

Gwarancję bankową podpisuje przedstawiciel gwaranta, czyli banku. Dokument może mieć postać tradycyjną, tj. papierową. Jednak aktualnie coraz częściej banki wystawiają gwarancje w formie elektronicznej (w pliku pdf) z podpisem kwalifikowanym pracowników banku. Taka e-gwarancja bankowa ma taką samą moc prawną, co gwarancja papierowa.

Wygaśnięcie gwarancji bankowej

Gwarancja bankowa wystawiona jest na określony czas. Dokument wygasa po spełnieniu świadczenia – kiedy bank wypłaci beneficjentowi środki z gwarancji albo z upływem terminu, na jaki została wystawiona.

Gwarancja bankowa a akredytywa – różnice

Główna różnica między gwarancją bankową a akredytywą polega na tym, że gwarancja uruchamia wypłatę w razie niewywiązania się z umowy, a akredytywa – po jej realizacji. Choć oba instrumenty mogą być ze sobą mylone, nie są tożsame. Akredytywa jest złożonym prawnie dokumentem stosowanym głównie w transakcjach międzynarodowych pomiędzy firmami.

Inaczej mówiąc – przy akredytywie to bank jest od początku odpowiedzialny za rozliczenie transakcji, a przy gwarancji, dopiero gdy zleceniodawca nie wywiąże się z umowy zawartej z beneficjentem.

Justyna Czerwińska

Redaktor

redakcja@rankomat.pl

Z szeroko pojętymi finansami jestem związana od początku pracy zawodowej. W latach 2009-2014 pracowałam w Polkomtel S.A. w dziale faktur. Później przez 3 lata zdobywałam doświadczenie w pionie zakupów RUCH S.A. Obecnie dzielę się wiedzą na tematy finansowe (także korporacyjne), księgowo-podatkowe i biznesowe.

Moje artykuły przeczytasz m.in. w serwisach Rankomat, mBank, inFakt, i BusinessInsider. Prywatnie lubię łamigłówki analityczno-liczbowe (Sudoku rozwiązuję codziennie!), słucham ciężkiej muzyki i staram się przynajmniej raz w miesiącu wyjechać na city break.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: