Wcześniejsza spłata kredytu – jak uzyskać zwrot prowizji? 

Wcześniejsza spłata kredytu pozwala zmniejszyć koszty finansowania i odzyskać proporcjonalną część prowizji oraz innych opłat. Bank powinien wypłacić pieniądze bez dodatkowego wniosku po wcześniejszej całkowitej spłacie zobowiązania. Wysokość zwrotu zależy m.in. od kwoty prowizji, daty zawarcia umowy i okresu, o który skrócono spłatę. Sprawdź, jak obliczyć należną kwotę, kiedy bank powinien zwrócić Ci pieniądze oraz co zrobić, jeśli odmówi rozliczenia.

Czym jest wcześniejsza spłata kredytu?

Wcześniejsza spłata kredytu oznacza przekazanie na rachunek instytucji, która udzieliła Ci finansowania (banku, SKOK-u, firmy pożyczkowej), całej pożyczonej kwoty przed terminem określonym w harmonogramie spłaty. Wcześniej możesz spłacić kredyt gotówkowy, hipoteczny, ratalny i inny udzielony na postawie ustawy o kredycie konsumenckim. Takie same zasady obowiązują również pożyczki pozabankowe udzielane przez firmy działające w oparciu o przywołane przepisy. Całkowita wcześniejsza spłata zobowiązania umożliwia obniżenie kosztów finansowania o odsetki i inne opłaty związane z kredytem, w tym prowizję.

Czy bank ma obowiązek zwrotu prowizji przy wcześniejszej spłacie kredytu?

Jeśli spłacisz kredyt przed terminem określonym w umowie lub harmonogramie spłaty, bank (lub inna instytucja udzielająca Ci finansowania np. SKOK lub pozabankowa firma pożyczkowa) powinien zwrócić Ci proporcjonalną część prowizji oraz innych kosztów związanych z kredytem, nawet jeśli zostały pobrane z góry przy podpisaniu umowy. Prawo do takiego rozliczenia kosztów potwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 11 września 2019 r. w sprawie C-383/18.

W ramach przepisów krajowych podstawę zwrotu prowizji:

• dla kredytów hipotecznych stanowi art. 39 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami
• dla kredytów konsumenckich (czyli tych do kwoty 255 550 zł niezabezpieczonych hipoteką, w tym także pożyczek pozabankowych) stanowi art. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

Obowiązek zwrotu prowizji przysługuje w zależności od daty podpisania umowy kredytu.

Kiedy przysługuje zwrot prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu?

Prawo do zwrotu proporcjonalnej części prowizji przysługuje Ci w zależności od daty podpisania umowy kredytowej.

• W przypadku umów o kredyt konsumencki możesz spodziewać się odzyskania części kosztów, jeśli podpisałeś umowę o kredyt po 18 grudnia 2011 r., a więc po wejściu w życie ustawy o kredycie konsumenckim.
• Zwrot części prowizji w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu hipotecznego będzie możliwy dla umów zawartych od dnia 22 lipca 2017 r., czyli po wejściu w życie ustawy o kredycie hipotecznym.

W przypadku umowy o kredyt konsumencki zawartej przed 18 grudnia 2011 r. lub umowy o kredyt hipoteczny zawartej przed dniem 22 lipca 2017 r. na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów zwrot prowizji w razie wcześniejszej spłaty zobowiązania nie przysługuje. Wyjątkiem może być sytuacja, kiedy prawo do zwrotu części tej opłaty wynika bezpośrednio z podpisanej umowy.

Przykład:

Pani Monika podpisała umowę o kredyt hipoteczny 15 marca 2017 r., a jej koleżanka Marta 23 lipca 2017 r. Obie spłaciły zobowiązanie przed terminem określonym w umowie, już w lutym 2026 r., pomimo zawarcia umów na okres 25 lat. Pani Marta z uwagi na obowiązującą w momencie podpisania umowy ustawę o kredycie hipotecznym, w związku z wcześniejszą spłatą kredytu otrzymała od banku proporcjonalny zwrot prowizji. Natomiast pani Monika ze względu na podpisanie umowy kredytowej w momencie, kiedy uprawnienie do zwrotu części kosztów w związku z wcześniejszą spłatą zobowiązania nie obowiązywało jeszcze w odniesieniu do kredytów hipotecznych, nie otrzymała zwrotu części prowizji.

Sąd Najwyższy wskazał, że “decydująca jest (…) obiektywna ocena charakteru ustalonej w danej umowie kredytu hipotecznego prowizji banku, ukierunkowana na ustalenie, czy jej wysokość jest powiązana z okresem obowiązywania umowy, a zwłaszcza czy stanowi wynagrodzenie kredytodawcy za czasowe korzystanie z kapitału lub za świadczenia na rzecz konsumenta, które – ze względu na wcześniejszą spłatę kredytu – nie zostały spełnione.”

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby otrzymać zwrot prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu?

Bank wypłaci proporcjonalną kwotę prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, jeśli:

• Umowa kredytu konsumenckiego została podpisana po dniu 17 grudnia 2011 r.
• Umowa kredytu hipotecznego została podpisana po dniu 21 lipca 2017 r.
• Kredyt został zaciągnięty przez osobę fizyczną – konsumenta.
• Zobowiązanie nie zostało przeznaczone na finansowanie działalności gospodarczej.
• Umowa przewidywała prowizję z tytułu udzielenia finansowania wyższą niż 0 zł.
• W przypadku kredytów hipotecznych proporcjonalny zwrot dotyczy prowizji, jeżeli jej wysokość jest zależna od okresu obowiązywania umowy kredytowej.

Bank powinien zwrócić należną część prowizji automatycznie bez wezwania czy dodatkowego wniosku, jeśli wcześniejsza spłata miała miejsce po wydaniu wyroku TSUE, czyli 11 września 2019 r. w przypadku kredytów konsumenckich i dla umów hipotecznych zawartych i spłaconych od 22 lipca 2017 r. Rozliczenie powinno nastąpić w terminie 14 dnia od dnia wcześniejszej spłaty zobowiązania w całości. Możesz jednak złożyć wniosek o zwrot, wskazując swoje dane osobowe i dane pozwalające na identyfikację spłaconego kredytu, z prośbą o przesłanie środków na określone konto bankowe, np. inne niż to prowadzone przez bank udzielający kredytu.

Jaką kwotę prowizji bank zwróci przy wcześniejszej spłacie kredytu?

Wysokość zwracanej w związku z wcześniejszą spłatą kredytu prowizji, zależy od wartości opłaty wynikającej z umowy oraz terminu spłaty zobowiązania. Zwrot kosztów będzie proporcjonalny. Bank obliczy wysokość zwrotu zgodnie z metodą liniową. Współczynnik zwrotu prowizji (WZ) to stosunek pomiędzy liczbą dni, które pozostały do spłaty, po dokonaniu wcześniejszej spłaty kredytu w całości, do łącznej liczby dni wynikających z harmonogramu spłaty. Obliczony w ten sposób Współczynnik zwrotu prowizji należy pomnożyć przez kwotę prowizji.:

Przykład:

• Ustalony harmonogram spłaty wynosi 48 miesięcy, czyli 1465 dni
• Kredyt został spłacony całkowicie w 916 dniu od momentu obowiązywania umowy

WZ= (1465 dni – 916 dni)/ 1465 = 0,3747 = 37,47%

Przy prowizji w wysokości 1 000 zł, zwrot wyniesie:

1 000 zł x 37,47% = 374,70 zł

Dla ułatwienia szacunkową wartość zwrotu możesz obliczyć samodzielnie korzystając z narzędzia przygotowanego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Kalkulator wcześniejszej spłaty kredytu znajdziesz na stronie internetowej UOKIK. Wystarczy, że wprowadzisz do niego podstawowe dane takie, jak:

• wszystkie koszty pozaodsetkowe,
• datę uruchomienia kredytu,
• datę spłaty ostatniej raty według harmonogramu,
• datę rzeczywistej spłaty (wcześniejszej).

Na tej podstawie system wyliczy orientacyjną sumę do zwrotu, którą możesz porównać z tą określoną przez bank.

Przykład:

Załóżmy, że wysokość Twoich kosztów pozaodsetkowych wynosi 5 000 zł. Kredyt został uruchomiony 01.07.2020 r. Planowo miałeś go spłacić 30.06.2030 r. Udało Ci się jednak zakończyć spłatę w dniu 19.07.2026 r. W takim przypadku orientacyjna suma, którą powinien zwrócić Ci bank, wyniesie 1 974,80 zł. Jeśli kredyt spłacisz nieco później – 30.09.2026 r., to kwota do zwrotu, przy założeniu takich samych pozostałych parametrów, będzie nieco niższa i wyniesie 1 874,83 zł.

Zatem w praktyce oznacza to, że im dłużej będziesz korzystać z pożyczonego kapitału i im później spłacisz kredyt, tym proporcjonalna kwota do zwrotu będzie niższa.

Co zrobić, jeśli bank nie chce zwrócić prowizji w związku ze spłatą kredytu przed terminem?

Jeśli bank odmówi Ci zwrotu części prowizji w związku z wcześniejszą spłatą kredytu, możesz złożyć reklamację, a w razie dalszej odmowy wystąpić do sądu.

Zanim jednak wejdziesz na ścieżkę sądową możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego:

• z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania interwencyjnego,
• lub złożyć wniosek o przeprowadzenie postępowania polubownego.

Druki wniosków odpowiednich do każdej z tych ścieżek znajdziesz na stronie internetowej Rzecznika Finansowego.

Po skierowaniu sprawy do sądu możesz też zwrócić się do Rzecznika Finansowego o przedstawienie istotnego poglądu dla sprawy. Istotny pogląd w sprawie przygotowany przez Rzecznika Finansowego nie ma dla sądu charakteru wiążącego, ale stanowi materiał o charakterze pomocniczym.

Zarówno postępowanie interwencyjne, jak i wniosek o wydanie istotnego poglądu w sprawie są bezpłatne. Postępowanie polubowne przy Rzeczniku Finansowym to koszt 50 zł.

Czy zwrot prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty może ulec przedawnieniu?

Roszczenia o zwrot prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu ulegają przedawnieniu z upływem 6 lat liczonych od daty wcześniejszej spłaty. W związku z nowelizacją kodeksu cywilnego taki okres przedawnienia obowiązuje w przypadku zobowiązań spłaconych od dnia 9 lipca 2018 r.  Jeśli spłaciłeś kredyt wcześniej, przed 9 lipca 2018 r., to Twoje roszczenie o zwrot proporcjonalnej części prowizji przedawnia się z upływem 10 lat.

Okresy przedawnienia wskazują kiedy najpóźniej możesz skutecznie dochodzić swoich praw przed sądem. Mimo długiego okresu przedawnienia obowiązującego dla roszczeń o zwrot prowizji nie warto czekać, ale jak najszybciej wystąpić o zwrot, w razie gdyby bank sam nie wypłacił należnej kwoty.

Czy bank może naliczyć opłaty za wcześniejszą spłatę kredytu?

Bank może naliczyć opłatę za wcześniejszą spłatę kredytu, ale tylko wtedy, gdy pozwalają na to przepisy i dodatkowo odpowiednie postanowienia w tym zakresie zostały zawarte w umowie. Nie może więc pobierać takiej prowizji automatycznie przy każdej nadpłacie lub całkowitej spłacie zobowiązania.

• W przypadku kredytu konsumenckiego prowizja może zostać naliczona, gdy spłata następuje w okresie obowiązywania stałej stopy oprocentowania, a suma spłat dokonanych w ciągu 12 miesięcy przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z grudnia poprzedniego roku. Zasady te wynikają z art. 50 ustawy o kredycie konsumenckim.
• Przy kredycie hipotecznym ze zmiennym oprocentowaniem bank może pobrać rekompensatę z tytułu wcześniejszej spłaty zobowiązania wyłącznie przez pierwsze 36 miesięcy od zawarcia umowy. Przy oprocentowaniu okresowo stałym rekompensata może obowiązywać w okresie stosowania stałej stopy procentowej i nie może być wyższa niż bezpośrednie koszty banku związane z wcześniejszą spłatą. Powyższe zasady reguluje art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym.

Zanim zdecydujesz się na wcześniejszą spłatę kredytu sprawdź, czy bank pobierze za to prowizję. Jeśli tak, rozważ odłożenie spłaty do czasu, gdy opłata przestanie obowiązywać. W przeciwnym razie korzyść z wcześniejszej spłaty kredytu pod postacią proporcjonalnego zwrotu prowizji, może zostać częściowo pomniejszona ze względu na koszt rekompensaty dla banku.

Patryk Korzec

Redaktor

redakcja@rankomat.pl

Dziennikarz i copywriter zafascynowany światem inwestycji, bankowości i finansów. Absolwent Uniwersytetu Opolskiego oraz Warszawskiego. Doskonalił swoje umiejętności w kilku lokalnych i ogólnopolskich redakcjach internetowych oraz radiowych. Prywatnie miłośnik podróży, książek oraz nowinek technologicznych.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: