Darowizna po ślubie – czy wchodzi do majątku wspólnego?

Darowizna po ślubie co do zasady nie wchodzi do majątku wspólnego małżeństwa, lecz staje się elementem majątku osobistego osoby obdarowanej. Przepisy przewidują jednak pewne wyjątki od tej zasady. Warto je znać, aby uniknąć nieporozumień na przykład przy podziale majątku po rozwodzie. W artykule wyjaśnimy związane z tym wątpliwości i podpowiemy, kiedy dokładnie darowizna po ślubie wchodzi do majątku wspólnego, a kiedy do osobistego.

Czy darowizna po ślubie wchodzi do majątku wspólnego małżonków?

Darowizna otrzymana po ślubie nie wchodzi do majątku wspólnego małżeństwa i wynika to wprost z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z nimi przekazana darowizna tylko na męża lub tylko dla żony niejako automatycznie trafia do majątku osobistego małżonka, który ją otrzymał.

Przepisy przewidują jednak pewne wyjątki. Najważniejszy z nich jest taki, że darowizna po ślubie wchodzi do majątku wspólnego, gdy darczyńca wyraźnie przekaże darowiznę dla obojga małżonków. Chodzi tutaj zwłaszcza o sytuację, gdy taka wola darczyńcy jest potwierdzona na piśmie, na przykład w akcie notarialnym.

Naszym okiem

Choć przepisy są dość jasne, w praktyce darowizna po ślubie dla jednego z małżonków często budzi wiele wątpliwości. Najczęściej wynikają one z błędnego rozumienia „majątku wspólnego”. Wiele osób zakłada, że wszystkie przedmioty nabyte przez małżonków po ślubie, stają się automatycznie ich wspólną własnością. W świetle przepisów tak nie jest, dlatego najpierw warto dobrze zrozumieć różnicę między majątkiem wspólnym a majątkiem osobistym małżonków.

Izabela Stachura ekspert finansowy rankomat.pl

Czym jest majątek wspólny, a czym majątek osobisty małżonków?

Majątek wspólny obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe, jakie małżonkowie nabyli razem lub osobno w trakcie trwania małżeństwa, czyli po ślubie. W tym czasie każde z nich ma jednak także majątek osobisty, ale składają się na niego nie tylko przedmioty majątkowe nabyte przed ślubem. Co dokładnie wchodzi w majątek wspólny i osobisty małżonków, regulują art. 31 i 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Na majątek wspólny małżonków składają się m.in.:

• • wynagrodzenie za pracę i dochody z działalności gospodarczej każdego z małżonków;
  • dochody z majątku wspólnego i z majątku osobistego każdego z małżonków (np. w wynajmu nieruchomości);
  • oszczędności, czyli np. środki zgromadzone na rachunkach bankowych wspólnych i indywidualnych;
  • przedmioty majątkowe nabyte przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa – np. nieruchomości i samochody;
  • przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków, także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie (art. 40a Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych);
  • środki na rachunku otwartym lub pracowniczym funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Na majątek osobisty małżonków składają się natomiast m.in.:

• • przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa – np. kupione przed ślubem mieszkanie lub samochód;
  • przedmioty majątkowe nabyte już w trakcie małżeństwa przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie – np. prawo użytkowania, prawo dożywocia, alimenty;
  • prawa autorskie, prawa własności przemysłowej i inne prawa twórcy;
  • przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (zasada surogacji);
  • przedmioty użytku osobistego – np. odzież, kosmetyki.

Ustawowa wspólność majątkowa powstaje domyślnie z chwilą zawarcia małżeństwa, o czym mówi art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Małżonkowie mogą z niej jednak zrezygnować, poprzez ustanowienie rozdzielności majątkowej. Wówczas każda otrzymana przez nich darowizna w trakcie trwania małżeństwa automatycznie staje się również ich własnością osobistą.

Kiedy darowizna po ślubie wchodzi do majątku wspólnego, a kiedy do osobistego?

O tym, kiedy darowizna po ślubie wchodzi do majątku wspólnego małżeństwa, a kiedy do majątku osobistego, decyduje wola darczyńcy oraz charakter darowizny. Zasada tutaj jest następująca:

• • do majątku osobistego – wchodzą z mocy przepisów przedmioty majątkowe przekazane w darowiźnie dla jednego z małżonków, w tym także nabyte przez małżonka na zasadzie surogacji majątkowej;
  • do majątku wspólnego – wchodzą przedmioty majątkowe przekazane w darowiźnie dla obojga małżonków z woli darczyńcy oraz przedmioty zwykłego urządzenia domowego niezależnie od tego, komu zostały podarowane.

Do przedmiotów majątkowych zaliczamy przede wszystkim: prawa majątkowe (np. prawo własności lub prawo spółdzielczo-własnościowe do nieruchomości), środki pieniężne oraz wierzytelności. Do przedmiotów zwykłego urządzenia domowego należą natomiast rzeczy ruchome stanowiące standardowe wyposażenie mieszkania np. meble, sprzęt RTV i AGD oraz inne przedmioty codziennego użytku.

Na czym polega zasada surogacji w przypadku darowizny po ślubie?

Zasada surogacji polega na zastąpieniu jednego składnika majątkowego drugim i ma istotne znaczenie w kontekście darowizny po ślubie. Zgodnie z tą zasadą jeśli podczas małżeństwa jeden z małżonków zastąpi swój składnik majątku osobistego innym, to będzie on również należał do jego majątku osobistego, a nie wejdzie do majątku wspólnego. Aby jednak taka surogacja nie budziła wątpliwości, ważne jest jej odpowiednie udokumentowanie.

Dlaczego ważne jest udokumentowanie darowizny po ślubie?

Udokumentowanie darowizny po ślubie ma duże znaczenie, ponieważ często trudno rozstrzygnąć, komu faktycznie została ona przekazana. Dotyczy to zazwyczaj sytuacji, gdy małżonkowie otrzymują wsparcie finansowe od rodziców w postaci gotówki lub przelewu pieniędzy na konto. To właśnie w takich przypadkach mogą pojawić się nieporozumienia, kto faktycznie jest adresatem darowizny.

Aby uniknąć nieporozumień i sporów warto więc zadbać, by darowizna po ślubie od rodziców lub innych osób była odpowiednio udokumentowana. Najlepiej jeśli darczyńca wskaże obdarowanego wprost w akcie notarialnym, w umowie darowizny lub w tytule przelewu. Solidnym dokumentem jest też zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego, gdzie również należy wpisać obdarowanego.

Co się dzieje z darowizną otrzymaną po ślubie przy rozwodzie?

Darowizna po ślubie na jednego z małżonków nie podlega podziałowi przy rozwodzie, ponieważ stanowi jego majątek osobisty. Jeśli więc żona dostała mieszkanie od rodziców, to nie zostanie ono podzielone między małżonków, nawet jeśli oboje mieszkali w tym lokalu przez wiele lat.

Darowizna po ślubie a podział majątku po rozwodzie jest jednak w praktyce bardziej złożonym zagadnieniem. Najczęściej pojawiają się tutaj problemy dotyczące właśnie nieruchomości, gdy także drugi małżonek miał swój wkład w jej sfinansowanie. Przykłady takich problemów i sposób ich rozwiązania w świetle przepisów prezentujemy poniżej.

Mąż dostał mieszkanie, które potem było remontowane wspólnie
Mieszkanie w takim przypadku nie podlega podziałowi po rozwodzie, ponieważ należy do majątku osobistego męża. Żona jednak ma prawo dochodzić zwrotu nakładów na remont z majątku wspólnego na majątek osobisty męża.

Małżeństwo kupiło mieszkanie na kredyt, ale wkład własny pochodził z darowizny od rodziców żony
Kupione na kredyt mieszkanie pozostaje składnikiem majątku wspólnego małżeństwa, dlatego przy rozwodzie sąd powinien je podzielić między małżonków. Udział żony w mieszkaniu powinien być jednak wyższy o kwotę (lub jej procentową równowartość), którą pokryła z otrzymanej darowizny.

Żona otrzymała w darowiźnie działkę, na której małżonkowie wspólnie wybudowali dom
Zgodnie z prawem wybudowany dom jest trwale związany z gruntem, a zatem w całości należy do majątku osobistego żony. Mąż może jednak wnieść roszczenie o zwrot nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty żony, czyli w praktyce o połowę tego, o ile dom zwiększył wartość działki.

Co się stanie z darowizną po ślubie w przypadku śmierci małżonka?

W przypadku śmierci małżonka podarowany mu po ślubie przedmiot majątkowy trafi do masy spadkowej. Jego majątek osobisty podlega wówczas dziedziczeniu ustawowemu, o ile zmarły nie pozostawił testamentu. Dokładnie do masy spadkowej wchodzą:

• • cały majątek osobisty zmarłego, czyli także majątek pochodzący z darowizn;
  • połowa udziału w majątku wspólnym (druga połowa przypada automatycznie żyjącemu małżonkowi).

Podział majątku po śmierci małżonka odbywa się więc na innych zasadach niż po rozwodzie. Przy rozwodzie jeden małżonek nie może żądać podziału majątku osobistego drugiego małżonka. Może natomiast odziedziczyć go w części lub nawet całości po śmierci małżonka, w wyniku postępowania spadkowego.

Czy po ślubie żona może zrobić darowiznę mężowi lub na odwrót?

Przy wspólności majątkowej małżonkowie mogą sobie wzajemnie podarować głównie składniki majątku osobistego. W ten sposób mogą przekazać drugiej osobie np. przedmioty majątkowe nabyte jeszcze przed ślubem lub otrzymane w trakcie małżeństwa z darowizny. Taka darowizna po ślubie może też trafić do majątku osobistego drugiego małżonka lub do majątku wspólnego, w zależności od woli darczyńcy.

Darowizna żony na męża (lub na odwrót) z mocy przepisów jest zwolniona z podatku, podobnie jak darowizna od rodziców i innych członków najbliższej rodziny. Może jednak wymagać zgłoszenia do urzędu skarbowego, jeśli jej wartość w ciągu 5 lat przekroczy kwotę wolną od podatku, czyli 36 120 zł. Zgłoszenia darowizny należy wówczas dokonać w ciągu 6 miesięcy od jej otrzymania na formularzu SD-Z2.

Katarzyna Zuba

Redaktor

redakcja@rankomat.pl

Z wykształcenia jestem ekonomistką, a zawodowo od ponad dziesięciu lat zajmuję się tworzeniem dla portali internetowych treści o tematyce z zakresu finansów, bankowości, prawa i biznesu. W swoich artykułach dzielę się z czytelnikami swoją wiedzą zdobytą podczas studiów, ale też praktycznym doświadczeniem wynikającym z wieloletniej pracy w branży finansowej. Prywatnie jestem miłośniczką kotów, pieszych wędrówek, jazdy na rowerze oraz nowinek technologicznych.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: