Sesje ELIXIR – czym są i jak działają?

Elixir to system rozliczeń międzybankowych. Przelew w systemie Elixir realizowany jest zwykle w ciągu kilku godzin do jednego dnia roboczego. To, kiedy pieniądze trafią na konto, zależy od godzin sesji wychodzących w Twoim banku oraz sesji przychodzących w banku odbiorcy. Jeśli przelew zlecisz po ostatniej sesji lub w weekend, środki dotrą dopiero w kolejnym dniu roboczym.

Skala działania systemu Elixir pokazuje, jak powszechne są takie transakcje. W 2025 r. w systemie Elixir rozliczono 2,24 mld przelewów o łącznej wartości 9,57 bln zł. Dla porównania system Express Elixir, umożliwiający przelewy natychmiastowe, obsłużył 636,08 mln transakcji na kwotę 320,58 mld zł. Różnica wynika m.in. z kosztów. Standardowe przelewy Elixir są zazwyczaj bezpłatne, ale ich wadą jest ograniczenie do dni roboczych i konieczność oczekiwania na najbliższą sesję rozliczeniową.

Co to jest system Elixir?

Elixir to system rozliczeń transakcji realizowanych pomiędzy bankami kontrolowany i obsługiwany przez Krajową Izbę Rozliczeniową (KIR). Pozwala on na przekazywanie środków pomiędzy instytucjami finansowymi. Z systemu Elixir korzystasz zawsze, kiedy realizujesz standardowy przelew na konto w innym banku lub oczekujesz na transakcję zleconą z konta prowadzonego przez obcy bank.

System Elixir działa w ramach 3 sesji, czyli bloków czasowych. Transakcje w systemie Elixir rozliczane są tylko w dni robocze z wyłączeniem sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy. Obok systemu Elixir funkcjonuje system Express Elixir, z którego korzystasz zlecając przelew natychmiastowy.

System Elixir funkcjonuje w obrębie różnych banków. To znaczy, że przelewając środki na konto w tym samym banku (wpłacając gotówkę w placówce tego banku), transakcje realizowane są z pominięciem systemu Elixiru.

W systemie Elixir przetwarzane są wszystkie transakcje związane z płatnościami, tj.:

• przelewy zlecone w aplikacjach bankowych,
• wpłaty gotówkowe na rachunek (dokonane w banku, placówce pocztowej itd.),
• polecenia zapłaty.

Jak działa system Elixir?

Wysłane do banku nadawcy zlecenie przelewu przekazywane jest do systemu centralnego KIR, gdzie oczkuje na sesję Elixir. Sesja składa się z kilku etapów i zaczyna się wejściem, czyli gromadzeniem przelewów zleconych przez nadawców.

Kończy się natomiast wyjściem, tj. przekazaniem wpłaty na numer konta odbiorcy. W międzyczasie trwa rozrachunek, w którym udział bierze Narodowy Bank Polski. Oczywiście wszystko to obywa się cyfrowo za pośrednictwem zaawansowanej technologicznie infrastruktury informatycznej.

Jakie banki uczestniczą w systemie Elixir?

Uczestnikami systemu Elixir są wszystkie duże i niemal wszystkie banki spółdzielcze w Polsce. Poniżej prezentujemy listę najbardziej popularnych z nich wraz z numerami ID.

Czym są sesje Elixir?

Sesje Elixir to okienka czasowe, w których KIR realizuje obciążenia i uznania rachunków bankowych. Sesje rozrachunkowe odbywają się od poniedziałku do piątku (z wyłączeniem świąt) trzy razy dziennie. Wyjątkami są także 24 grudnia (Wigilia) i 31 grudnia (Sylwester), kiedy nie przeprowadza się trzeciej, najpóźniejszej sesji.

Każda sesja trwa kilka godzin i jest podzielona na etapy. W rozrachunku uczestniczy Narodowy Bank Polski (NBP), a dokładniej jego system rozliczeniowy SORBNET2.

Sesja Elixir nr 1 obejmuje dyspozycje przelewów wysłane w poprzednim dniu roboczym po godz. 16 i w dniu bieżącym do godz. 9:30 rano. W pierwszym etapie sesji przetwarzane są zlecenia, które „weszły” na daną sesję. Po zakończeniu KIR kieruje zebrane informacje o przelewach do NBP i rozpoczyna się część rozrachunkowa trwająca około pół godziny. KIR otrzymuje podczas niej informację zwrotną z NBP, które zlecenia mogą zostać zrealizowane, a które nie.

Brak możliwości wykonania zlecenia zdarza się rzadko, niemniej taka sytuacja może mieć miejsce. Po części rozrachunkowej odbywa się ostatni etap sesji, tj. przelewy wychodzą z KIR-u na numery kont odbiorców.

Sesje rozrachunkowe KIR

Sesje rozrachunkowe KIR i sesje bankowe to nie jest to samo. Każda sesja KIR obsługuje jednocześnie dwa rodzaje dyspozycji:

• w pierwszej fazie sesji gromadzone są przelewy przychodzące (tj. zlecone do wykonania),
• w ostatnim etapie przelewy wychodzą do odbiorców.

Natomiast w bankach istnieje sztywny podział na sesje przelewów wychodzących i przychodzących. Każda z nich oddzielnie obsługuje inny typ zdarzeń. Jeżeli zlecisz przelew w trakcie sesji przychodzącej swojego banku (tj. wtedy, kiedy księguje on przelewy przychodzące), będzie on czekał z przekazaniem do KIR do sesji wychodzącej. Z Twojego konta środki zostaną pobrane natychmiast, ale tak naprawdę będą one „zawieszone” w systemie bankowym. Tym, co łączy sesje rozrachunkowe KIR i sesje przychodzące i wychodzące w bankach jest to, że odbywają się wyłącznie w dni robocze.

Sesje Elixir – przelewy przychodzące i wychodzące

Sesje przychodzące i wychodzące to określenia na bloki czasowe, w których dany bank przekazuje dyspozycję zlecenia do KIR:

• sesja wychodząca – z banku wychodzą dyspozycję o obciążeniu danego konta.
• sesja przychodząca – bank odbiera dyspozycję o zaksięgowaniu przelewu na rachunku.

Sesje przychodzące i wychodzące w każdym banku odbywają się w innych godzinach. Zazwyczaj pierwsza jest rano, druga po południu a trzecia przed wieczorem. Orientacyjne godziny możesz sprawdzić na stronach banku lub skorzystać z tabeli, która znajduje się w dalszej części artykułu. Podane godziny to czas rozpoczęcia się sesji. Czas trwania sesji jest różny w zależności od obciążenia bankowych serwerów.

Jak sesje Elixir wpływają na czas oczekiwania na przelew?

Jeżeli chcesz wiedzieć, kiedy przelew dojdzie na Twoje konto, musisz wiedzieć, jaki jest bank nadawcy i o której godzinie zlecił on płatność.

Droga, którą przebywają pieniądze (oczywiście tylko cyfrowo), wygląda następująco:

1. Nadawca zleca przelew na konto odbiorcy. Środki schodzą z rachunku natychmiast, ale z przekazaniem do KIR oczekują na sesję wychodzącą banku nadawcy.
2. Pieniądze trafiają na serwery KIR i w zależności od godziny obsługiwane są przez sesję rozrachunkową poranną, popołudniową lub wieczorną.
3. W ostatnim etapie trwania sesji Elixir środki są przekazywane na rachunek odbiorcy, ale nie księgują się natychmiast, tylko zgodnie z sesjami przychodzącymi banku odbiorcy.

Wszystkie zlecenia przelewu przechodzą zatem przez trzy podmioty:

• bank nadawcy, który wysyła przelew,
• bank odbiorcy, który odbiera przelew,
• KIR, który pośredniczy pomiędzy tymi instytucjami.

Jaki jest czas oczekiwania na przelew w ramach tego samego banku?

Przelewy wewnętrzne (w obrębie tego samego banku) odbywają się bez pośrednictwa KIR. Przelane środki zostaną zaksięgowane natychmiast (w czasie od kilku sekund do max. kilku minut) na rachunku odbiorcy. Nie ma znaczenia, czy dyspozycja wyszła w środku nocy, czy w święto – przelew trafi do adresata w czasie rzeczywistym.

Kiedy dojdzie przelew? – Harmonogram księgowania przelewów w bankach

Każdy bank samodzielnie ustala godziny sesji wychodzących i przychodzących. Zazwyczaj są to trzy tury w ciągu każdego dnia roboczego. 

Poniżej prezentujemy tabelę z zestawieniem sesji Elixir w najpopularniejszych bankach (aktualna na dzień 12.12.2024 r.).

Przykład: przelew wykonany w dzień roboczy o godz. 9:00 z rachunku w PKO BP na konto w Millenium Bank S.A. Z rachunku w PKO BP wyjdzie w trakcie drugiej sesji wychodzącej o godz. 11:45. Do KIR trafi na sesję nr 2, a więc zostanie przekazany do banku odbiorcy po godz. 15. W związku z tym, że ostatnia sesja przychodząca w Millenium Bank S.A. odbywa się o godz. 17.45, pieniądze trafią na rachunek jeszcze tego samego dnia.

Kiedy na konto dotrze przelew zagraniczny?

Przelewy zagraniczne realizowane są bez pośrednictwa KIR. Wykorzystuje się w nich system SEPA lub SWIFT, służące do płatności pomiędzy bankami w różnych krajach świata. Przelew w systemie SEPA „idzie” około 1-2 dni robocze a w systemie SWIFT – 3 do 5 dni. Skąd tak szerokie widełki? Zagraniczne przelewy przechodzą przez wielu pośredników i niemożliwe jest oszacowanie bardziej szczegółowych terminów realizacji. Jedno jest pewne – przelew z zagranicy zaksięguje się w Twoim banku w standardowych godzinach sesji przychodzących.

Kiedy dojdzie przelew na telefon?

Przelew na telefon to przelew natychmiastowy. To znaczy, że pojawia się na koncie odbiorcy w kilka chwil po jego wykonaniu. Aby wykonać taki przelew, banki odbiorcy i nadawcy muszą obsługiwać systemy BLIK, a właściciele rachunków muszą je włączyć.

Kiedy dojdzie przelew wysłany w weekend?

Standardowo każdy przelew realizowany jest w systemie Elixir. Jak już wiesz, funkcjonuje on wyłącznie w dni robocze w ramach trzech sesji w ciągu dnia. Tak samo działają tury przelewów w bankach.

Zlecając przelew w weekend, czeka on na pierwszą sesję wychodzącą z banku (najczęściej w poniedziałek rano), następnie trafia do KIR w sesji nr 1 lub 2 i wychodzi do odbiorcy zgodnie z harmonogramem tj. po godz. 11 lub 15. Natomiast odbiorca zobaczy środki u siebie, dopiero kiedy zaksięgują się w najbliższej sesji przychodzącej w jego banku. O której godzinie dokładnie? To zależy od instytucji, ale na pewno po południu lub wczesnym wieczorem.

Podsumowując – przelew wysłany w piątek wieczorem, sobotę lub niedzielę dotrze na konto odbiorcy w pierwszy dzień roboczy po weekendzie, czyli najczęściej w poniedziałek. Dlaczego najczęściej? Ponieważ mówimy o dniach roboczych. Jeżeli zlecisz dyspozycję przelewu w Wielką Sobotę (w Święta Wielkanoce), to pieniądze pojawią się dopiero we wtorek, ponieważ poniedziałek także jest dniem świątecznym.

Działa to także w drugą stronę. W przypadku kiedy piątek jest dniem świątecznym, to wysłane w czwartek wieczorem pieniądze dotrą do odbiorcy dopiero po długim weekendzie, czyli w poniedziałek.

Jak szybko wysłać przelew? Alternatywa dla systemu Elixir

Wadą systemu Elixir jest to, że działa on wyłącznie w dni robocze i w określonych godzinach. Z tego powodu nie przekażesz natychmiastowo za jego pomocą pieniędzy do innego banku. Na szczęście obok systemu Elixir funkcjonuje bliźniaczy system Express Elixir. Opierają sią na nim przelewy błyskawiczne – realizowane w czasie rzeczywistym.

Express Elixir wykorzystywany jest np. do przelewów na telefon, które jak wiadomo, przesyłane są w kilka sekund. Czy to znaczy, że trzeba posiadać BLIK-a aby szybko przekazać środki do innego banku? Nie. Możesz wykonać przelew natychmiastowy w taki sam sposób, jak wykonujesz zwykły przelew. Czyli np. w aplikacji bankowej, w placówce, na poczcie itd. W aplikacji musisz zaznaczyć opcję przelewu natychmiastowego. W banku wystarczy, że powiesz, że chcesz, aby środki trafiły do odbiorcy natychmiast. Pamiętaj, że przelewy natychmiastowe są najczęściej dodatkowo płatne.

Elixir a Expres Elixir – czym się różnią?

Elixir i Express Elixir to dwa systemy służące bezgotówkowemu przekazywaniu płatności. Elixir działa w dni robocze w określonych turach (sesjach), natomiast Express Elixir działa nieprzerwanie 24 godziny na dobę. To dzięki temu drugiemu systemowi możliwe jest wykonywanie przelewów natychmiastowych.

Ty, jako klient banku, nie musisz rozróżniać tych systemów. Co więcej – nie musisz nawet zdawać sobie sprawę z ich istnienia. Dla Ciebie ważne jest to, że po złożeniu odpowiedniej dyspozycji (przelew zwykły lub natychmiastowy) pieniądze zostaną zaksięgowane u odbiorcy we właściwym czasie.

Jaki jest harmonogram przelewów natychmiastowych? W większości banków przelewy natychmiastowe realizowane są 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu. Nie ma znaczenia, czy jest to sobota, święto czy środek nocy – środki trafiają na konto odbiorcy natychmiast po dokonaniu przelewu. W niektórych instytucjach występują przerwy w działaniu systemu Express Elixir, które odbywają się zazwyczaj w nocy. Jeżeli wyślesz przelew natychmiastowy w trakcie takiej przerwy, nie zostanie on zrealizowany. Bank „nie puści” technicznie takiego zlecenia albo środki wrócą natychmiast na Twoje konto.

Justyna Czerwińska

Redaktor

redakcja@rankomat.pl

Z szeroko pojętymi finansami jestem związana od początku pracy zawodowej. W latach 2009-2014 pracowałam w Polkomtel S.A. w dziale faktur. Później przez 3 lata zdobywałam doświadczenie w pionie zakupów RUCH S.A. Obecnie dzielę się wiedzą na tematy finansowe (także korporacyjne), księgowo-podatkowe i biznesowe.

Moje artykuły przeczytasz m.in. w serwisach Rankomat, mBank, inFakt, i BusinessInsider. Prywatnie lubię łamigłówki analityczno-liczbowe (Sudoku rozwiązuję codziennie!), słucham ciężkiej muzyki i staram się przynajmniej raz w miesiącu wyjechać na city break.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: