Pojęcie oprocentowania jest doskonale znane każdemu, kto kiedykolwiek ubiegał się o kredyt lub pożyczkę, ale też korzystał z innych produktów bankowych, jak np. lokaty i konta oszczędnościowe. Gdy jednak pojawia się termin „oprocentowanie nominalne”, wkrada się niepewność. Co dokładnie oznacza to pojęcie? Co oprocentowanie nominalne mówi o kosztach kredytu? Sprawdź, aby podejmować bardziej świadome decyzje finansowe.
Oprocentowanie nominalne to jeden z najważniejszych elementów branych pod uwagę przy wyborze oferty kredytowej. Jeśli podejść do tej kwestii intuicyjnie, oferta z niższym oprocentowaniem powinna być tańsza. Czy jednak na pewno? Kluczem jest zrozumienie, czym jest oprocentowanie nominalne oraz o jakich kosztach kredytu informuje.
Najważniejsze informacje
- Oprocentowanie nominalne to procentowy wskaźnik naliczania odsetek od kapitału w skali roku – dotyczy kredytów, depozytów i innych produktów finansowych. Oprocentowanie nominalne nie uwzględnia prowizji, opłat ani ubezpieczeń – dlatego może być mylące przy ocenie rzeczywistych kosztów kredytu.
- Banki nie określają dowolnie wysokości oprocentowania nominalnego – prawo ogranicza maksymalne odsetki, by chronić konsumentów przed nadmiernymi kosztami kredytów.
- W odniesieniu do lokat i kont oszczędnościowych oprocentowanie nominalne nie uwzględnia podatku Belki ani tego, jak często odsetki są kapitalizowane; dlatego rzeczywisty zysk może być niższy.
Czym jest oprocentowanie nominalne?
Oprocentowanie nominalne to procentowy wskaźnik, który bank lub inna instytucja finansowa nalicza od kwoty kapitału w celu ustalenia odsetek od zobowiązania lub depozytu. Kluczowy jest tu fakt, że oprocentowanie nominalne nie uwzględnia dodatkowych kosztów, takich jak opłaty czy prowizje. Mówiąc prościej, jest to „czysta” stopa procentowa, która określa, ile musisz zapłacić za możliwość korzystania z pożyczonych środków lub ile zarobisz, kiedy przekazujesz swoje pieniądze na depozyt bankowy.
Jak ustala się stawkę oprocentowania nominalnego?
Oprocentowanie nominalne niemal każdego produktu bankowego jest inne. Wynika to z tego, że banki mają sporo swobody w kształtowaniu tego wskaźnika. Składa się on często z dwóch elementów:
- stawki bazowej – w przypadku kredytów i pożyczek w Polsce opiera się ona przede wszystkim na stawce WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate);
- marży banku – jest to wskaźnik procentowy, który pokrywa koszty operacyjne banku oraz zapewnia mu zysk. Marża banku jest ustalana na podstawie polityki kredytowej danej instytucji oraz oceny ryzyka związanego z danym klientem.
Oprocentowanie nominalne oferowane dwóm klientom przez tę samą instytucję może się zatem różnić ze względu na inne stawki marży. Ponadto może się zmieniać w trakcie spłaty zadłużenia ze względu na zmiany stopy bazowej, chyba że skorzystasz z kredytu ze stałym oprocentowaniem.
Jak obliczyć oprocentowanie nominalne kredytu? To proste. Aby otrzymać wysokość oprocentowania nominalnego, wystarczy dodać marżę banku do stawki bazowej.
Ile wynosi maksymalne oprocentowanie nominalne kredytów?
Banki nie mogą ustalać stawek oprocentowania nominalnego całkowicie swobodnie. Kodeks cywilny wprowadza bowiem ograniczenia w tym zakresie. Wysokość odsetek maksymalnych jest określona prawnie po to, aby chronić konsumentów przed nadmiernymi kosztami kredytów i zapobiegać lichwie, a także tworzyć uczciwe warunki konkurencji rynkowej.
Zgodnie z art. 359 kc:
§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.
§ 2(1). Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).
Zatem maksymalne oprocentowanie kredytu nie może przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych lub inaczej dwukrotności stopy referencyjnej NBP powiększonej o 3,5 punktu procentowego.
We grudniu 2025 r., gdy stopa referencyjna znajduje się na poziomie 4,00% wysokość maksymalnych odsetek wynosi 15,00%. Oznacza to, że żaden kredyt ani pożyczka dostępne na polskim rynku nie mogą mieć oprocentowania nominalnego przekraczającego wartość 15,00% w skali roku.
Być może zainteresujesz się również, ile wynosi minimalne oprocentowanie nominalne. Ta kwestia nie jest określona prawnie. Nie ma zatem dolnej granicy, której wartość oprocentowania nominalnego nie może przekroczyć.
Jak działa oprocentowanie nominalne?
Oprocentowanie nominalne to narzędzie, które ma na celu uproszczenie kalkulacji kosztów związanych z kredytami i inwestycjami.
Działa ono na zasadzie rocznego procentu, czyli jest wyrażane w skali roku (per annum). Jeżeli oprocentowanie nominalne wynosi 5%, oznacza to, że po roku od pożyczenia pieniędzy od banku zapłacisz 5% od kwoty kapitału.
Przykład
Warto jednak pamiętać, że oprocentowanie nominalne jest tylko jednym z czynników wpływających na całkowity koszt kredytu czy zysk z lokaty. Niskie oprocentowanie nominalne wcale nie musi oznaczać, że dana oferta kredytowa będzie tańsza od innych.
Oprocentowanie nominalne a RRSO
RRSO, czyli Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania to znacznie bardziej miarodajny wskaźnik, jeśli chodzi o porównywanie ofert banków. Informuje on o oprocentowaniu rzeczywistym. Instytucje finansowe są zobowiązane do podawania RRSO w swoich ofertach i reklamach, aby uniknąć wprowadzania klientów w błąd, np. poprzez kusząco niskie oprocentowanie nominalne kredytu.
RRSO uwzględnia zarówno oprocentowanie nominalne, jak i pozostałe koszty kredytu z wyjątkiem tych, które mogą powstawać w przypadku opóźnienia spłaty zobowiązania. Dzięki temu ułatwia porównywanie ofert kredytowych.
Oferta z niskim RRSO wygeneruje niższe koszty niż ta z wyższym RRSO. W przypadku oprocentowania nominalnego nie jest to tak oczywiste. Może się bowiem zdarzyć, że dodatkowe koszty (jak np. prowizja czy ubezpieczenie spłaty kredytu) w przypadku oferty z niższym oprocentowaniem nominalnym sprawią, że jej RRSO będzie wyższe.
Tym samym oprocentowanie nominalne wpływa na wysokość RRSO, ale jest tylko jednym ze składników kosztów kredytu. Jak może to wyglądać na przykładzie? Sprawdź w poniższej tabeli.
| Oprocentowanie nominalne | Prowizja | RRSO | Miesięczna rata | Całkowita kwota do spłaty | |
|---|---|---|---|---|---|
| Oferta kredytowa nr 1 | 9,99% | 5,50% | 13,63% | 668,81 zł | 32 102,88 zł |
| Oferta kredytowa nr 2 | 12,72% | 0,00% | 13,49% | 667,22 zł | 32 026,56 zł |
Realne oferty banków potwierdzają, że niższe oprocentowanie nominalne wcale nie musi oznaczać tańszego kredytu.
Oprocentowanie nominalne lokaty i konta oszczędnościowego
Oprocentowanie nominalne lokaty i konta oszczędnościowego określa, ile odsetek bank nalicza od zgromadzonych środków w skali roku. To podstawowy parametr ofert oszczędnościowych, ale nie oznacza realnego zysku „na rękę”. Oprocentowanie nominalne:
- jest podawane w skali roku (np. 5%),
- dotyczy wyłącznie naliczanych odsetek,
- nie uwzględnia podatku Belki ani inflacji,
- pokazuje wartość brutto, przed potrąceniami.
Na rzeczywisty zysk wpływają dodatkowe elementy:
- podatek od zysków kapitałowych (19%), który automatycznie obniża wypłacane odsetki,
- kapitalizacja odsetek, czyli częstotliwość ich dopisywania do kapitału,
- czas trwania umowy lub okresu promocyjnego.
Pamiętaj, że wysokie oprocentowanie nominalne ma często charakter promocyjny. W efekcie:
- obowiązuje tylko przez określony czas (np. 3–6 miesięcy),
- może dotyczyć wyłącznie nowych środków,
- zazwyczaj ma limit maksymalnej kwoty objętej promocją.
Oprocentowanie nominalne to dobry punkt wyjścia do porównywania lokat i kont oszczędnościowych, ale dopiero uwzględnienie podatku, kapitalizacji i warunków promocji pozwala ocenić realny zysk z oszczędzania.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czy oprocentowanie nominalne to to samo co RRSO?
Czy oprocentowanie nominalne to to samo co RRSO?
Nie. Oprocentowanie nominalne pokazuje wyłącznie wysokość odsetek naliczanych od kapitału. RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania) uwzględnia wszystkie koszty kredytu, w tym prowizje, ubezpieczenia i inne opłaty. Dlatego RRSO lepiej oddaje realny koszt zobowiązania i jest podstawą do porównywania ofert.Czy oprocentowanie nominalne uwzględnia prowizję?
Nie. Oprocentowanie nominalne nie obejmuje prowizji ani żadnych dodatkowych opłat. Dotyczy wyłącznie odsetek od pożyczonej kwoty. Prowizje i inne koszty są doliczane osobno i wpływają na całkowity koszt kredytu.
Czy bank musi podawać oprocentowanie nominalne?
Tak. Bank ma obowiązek podać oprocentowanie nominalne w umowie kredytowej oraz w informacjach przekazywanych przed jej zawarciem. Wynika to z przepisów dotyczących ochrony konsumenta. Jednocześnie bank musi również wskazać RRSO.
Na co patrzeć zamiast samego oprocentowania nominalnego?
Przy wyborze kredytu ważniejsze od samego oprocentowania nominalnego są RRSO, całkowita kwota do spłaty oraz warunki dodatkowe, takie jak prowizje, ubezpieczenia czy wymagane produkty bankowe. Dopiero zestawienie tych elementów pozwala realnie ocenić, czy oferta jest korzystna.
Źródła
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640160093/U/D19640093Lj.pdf
https://nbp.pl/polityka-pieniezna/decyzje-rpp/podstawowe-stopy-procentowe-nbp/
