Darowizna od brata 2026 – z podatkiem czy bez podatku?

Darowizna od brata, siostry czy rodziców może być w 2026 r. całkowicie zwolniona z podatku, ale skorzystanie z ulgi wymaga dopełnienia określonych formalności. Znaczenie ma m.in. kwota darowizny, stopień pokrewieństwa pomiędzy darczyńcą a obdarowanym oraz termin zgłoszenia otrzymania środków do urzędu skarbowego.

Darowizna to nieodpłatne przekazanie majątku, najczęściej pieniędzy, ale może dotyczyć także rzeczy, nieruchomości lub praw majątkowych. Możesz ją otrzymać zarówno od członka rodziny, jak i od osoby niespokrewnionej. Jednak majątek przekazany w ramach darowizny od osób najbliższych, korzysta (pod pewnymi warunkami) ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.

Ile wynosi kwota wolna od podatku przy darowiźnie od brata?

To, czy zapłacisz podatek od darowizny, zależy od grupy podatkowej, do której należysz. Przepisy wyróżniają trzy takie grupy. Rodzeństwo, zarówno brat jak i siostra, należą do I grupy podatkowej, czyli tej z najwyższą kwotą wolną od podatku. Pozostałe osoby zaliczane do I grupy podatkowej to: małżonek, wstępni (rodzice, dziadkowie), zstępni (dzieci, wnuki), pasierb, zięć, synowa, ojczym, macocha i teściowie, a więc najbliższa rodzina. W 2026 r. kwota wolna od podatku w I grupie podatkowej wynosi 36 120 zł.

Dla porównania kwoty wolne w pozostałych grupach są niższe:

• II grupa podatkowa – 27 090 zł
• III grupa podatkowa – 5733 zł

Obowiązujące dziś wyższe limity kwot wolnych od podatku mają zastosowanie od 1 lipca 2023 r.

W ramach I grupy podatkowej funkcjonuje tzw. grupa 0, która daje prawo do całkowitego zwolnienia z podatku od darowizny, bez względu na jej wartość. Warunkiem jest jednak dopełnienie określonych formalności. Do grupy 0 należą:

• małżonek,
• zstępni (dzieci, wnuki i prawnuki),
• wstępni (rodzice, dziadkowie i pradziadkowie),
• pasierb,
• rodzeństwo,
• ojczym i macocha.

Przyjrzyjmy się bliżej warunkom, które musisz spełnić, żeby nie płacić podatku od darowizny od brata przekraczającej limit 36 120 zł.

Darowizna od brata powyżej kwoty wolnej od podatku

Jeśli otrzymasz od brata darowiznę przekraczającą 36 120 zł, nadal możesz skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku, z uwagi na przynależność do tzw. grupy 0. Musisz jednak spełnić ważny warunek: zgłosić darowiznę do fiskusa. W tym celu złóż do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania urzędu skarbowego deklarację na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od otrzymania pieniędzy. Zgłoszenie jest wymagane tylko wtedy, gdy kwota darowizny przekracza limit zwolnienia. Pamiętaj, że kwota 36 120 zł to suma darowizn otrzymanych od jednej osoby w ciągu 5 lat.

Moment powstania obowiązku podatkowego zależy od formy darowizny:

• przy akcie notarialnym – w dniu podpisania aktu,
• w dniu faktycznego przekazania pieniędzy (np. wykonania przelewu).

Jeśli darowizna została przekazana w formie aktu notarialnego, nie musisz samodzielnie składać formularza SD-Z2. Zrobi to za Ciebie notariusz.

Jak obliczyć wartość darowizny od brata?

Aby sprawdzić, czy musisz zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego, zsumuj wszystkie darowizny otrzymane od brata w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym otrzymałeś ostatnią z nich. Pamiętaj, że liczą się nie tylko pieniądze, ale także:

• rzeczy (np. samochód),
• prawa majątkowe.

Jeśli łączna wartość tych darowizn w okresie 5 lat przekroczy 36 120 zł, musisz złożyć deklarację podatkową do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2.

Jak złożyć deklarację SD-Z2 do urzędu skarbowego?

Darowizna od brata przekroczyła kwotę 36 120 zł? Pamiętaj o złożeniu deklaracji SD-Z2.

Dokumenty możesz złożyć:

• w wersji papierowej – bezpośrednio w urzędzie skarbowym lub za pośrednictwem poczty. W tym drugim przypadku pamiętaj o wysłaniu listu poleconego z dokumentami, dzięki temu będziesz mieć dowód złożenia deklaracji we właściwym terminie.
• elektronicznie w serwisie e-Urząd Skarbowy lub dzięki usłudze e-Deklaracje.

Do serwisu e-Urząd zalogujesz się za pomocą:

• Twoich danych podatkowych: PESEL lub NIP i kwota przychodów
• profilu zaufanego, mObywatela, e-dowodu lub bankowości elektronicznej

Dane, które musisz podać w formularzu to:

• urząd skarbowy, do którego kierujesz zgłoszenie, czyli ten właściwy ze względu na miejsce Twojego zamieszkania. Jeśli przedmiotem darowizny jest nieruchomość, wówczas deklarację należy złożyć do urzędu skarbowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości,
• data nabycia i powstania obowiązku podatkowego,
• cel złożenia formularza: “Złożenie zgłoszenia”,
• Twoje dane identyfikacyjne i miejsce zamieszkania,
• dane identyfikacyjne i ostatni adres zamieszkania darczyńcy,
• tytuł nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych – w omawianym przykładzie będzie to darowizna,
• rodzaj dokumentu potwierdzającego nabycie środków – w przypadku otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy zaznacz “Inny dokument”.

Następny krok zawiera dane dotyczące nabytych rzeczy lub praw majątkowych:

• wpisz datę nabycia, a następnie zaznacz odpowiedni kwadrat – np. środki pieniężne, a następnie uzupełnij udział w prawie (1/1), miejsce, z którego nabywane są środki i wskaż łączną wartość nabytych praw w dniu powstania obowiązku podatkowego.

Do skorzystania ze zwolnienia z podatku musisz wskazać stosunek pokrewieństwa łączący Cię z darczyńcą. Jeśli darowiznę na Twoją rzecz zrobił brat, w formularzu zaznacz “Rodzeństwo”.

• W kolejnym kroku musisz podać jak środki pieniężne zostały przekazane – np. rachunek bankowy. Jeśli masz uwagi do składanej deklaracji, uzupełnij je w kolejnym kroku.
• Na koniec musisz potwierdzić zapoznanie się z pouczeniem dot. odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy.
• W ostatnim kroku sprawdź dane podane w formularzu – jeśli na etapie wypełniania formularza pojawiły się błędy, tu możesz je szybko poprawić lub uzupełnić dane.
• Jeśli wszystkie dane są prawidłowe kliknij kafelek “Akceptuj i wyślij”.

Jaki podatek zapłacisz od darowizny od brata?

Podatek zapłacisz wtedy, gdy darowizna od brata przekroczy kwotę wolną od podatku, a Ty nie zgłosisz jej na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy albo otrzymasz pieniądze w gotówce, bez potwierdzenia przelewu. Ile zapłacisz? To zależy od wysokości darowizny.

Kwota podatku w przypadku I grupy podatkowej liczona jest od nadwyżki nad kwotę wolną i wynosi odpowiednio:

Przykład:

Michał otrzymał darowiznę od brata w wysokości 50 000 zł. Z uwagi na przekroczenie kwoty wolnej od podatku, Michał powinien złożyć deklarację SD-Z2 do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od otrzymania środków na rachunek bankowy, ale o tym zapomniał. W związku z tym musi zapłacić podatek w kwocie (po zaokrągleniu) 457 zł obliczony w następujący sposób:

Podstawa opodatkowania: 50000 – 36120 = 13880 zł

Kwota podatku: 355 +[(13880 – 11833) x 5%]= 355+102,35 = 457,35 zł

Jeśli otrzymanie darowizny w wysokości przekraczającej wartość kwoty wolnej od podatku zgłosisz dopiero w momencie kontroli ze strony urzędu skarbowego, podatek będzie znacznie wyższy i wyniesie aż 20%.

Przepisy obowiązujące od 7 stycznia 2026 r. pozwalają na przywrócenie 6-miesięcznego terminu na złożenie deklaracji SD-Z2. Możesz złożyć wniosek o przywrócenie terminu, jeśli uprawdopodobnisz, że spóźnienie nie nastąpiło z Twojej winy. Po przywróceniu terminu zachowasz prawo do zwolnienia z podatku od darowizny. Podanie o przywrócenie terminu musisz złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania musisz złożyć deklarację SD-Z2.

Z możliwości przywrócenia terminu skorzystasz, jeżeli darowiznę otrzymałeś od 7 stycznia 2026 r. albo jeśli w tym dniu nie upłynął jeszcze 6-miesięczny termin na złożenie deklaracji.

Izabela Stachura-Adamczyk

Redaktor

izabela.stachura@rankomat.pl

Jestem absolwentką wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doświadczenie prawnicze zdobywałam w działach prawnych spółek handlowych z branży produkcyjnej oraz deweloperskiej m.in. jako Specjalista ds. organizacyjno – prawnych i Kierownik działu organizacyjno – prawnego. O finansach piszę od 2017 r. Entuzjastka rzetelnej informacji i dokładnego researchu.

Moje teksty możesz znaleźć m.in. w serwisach: Rankomat, Gazeta Bankowa, Puls HR, oraz CEO Magazyn. W czasie wolnym poszerzam swoją wiedzę na tematy związane m.in. z cyberbezpieczeństwem - również w branży finansowej i pracą z informacją. Prywatnie dużo czytam – najchętniej fantastykę i książki psychologiczne.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: