Hamowanie silnikiem – co to jest, jak działa i jak robić to bezpiecznie?

Jak działa hamowanie silnikiem i dlaczego nie zużywa paliwa?

Hamowanie silnikiem polega na wytracaniu prędkości po zdjęciu nogi z gazu, bez wciskania sprzęgła i bez wrzucania biegu jałowego. Gdy samochód jedzie na biegu, a ty przestajesz naciskać pedał przyspieszenia, koła nadal obracają silnik poprzez układ napędowy. Powstające w ten sposób opory pomagają stopniowo zmniejszać prędkość auta.

W większości współczesnych samochodów z wtryskiem paliwa podczas hamowania silnikiem sterownik odcina jego dopływ do cylindrów. Oznacza to, że chwilowe zużycie paliwa może spaść do 0 l/100 km. Silnik nie gaśnie, ponieważ jego pracę podtrzymują obracające się koła. Dopiero gdy obroty spadną do odpowiednio niskiego poziomu albo kierowca wciśnie sprzęgło, układ ponownie zaczyna podawać paliwo, aby silnik mógł pracować na biegu jałowym.

Jak prawidłowo hamować silnikiem?

Aby poprawnie hamować silnikiem, zdejmij nogę z gazu i pozostaw samochód na biegu, a gdy prędkość spadnie, w razie potrzeby zredukuj bieg na niższy. Nie wciskaj od razu sprzęgła i nie wrzucaj luzu, ponieważ wtedy samochód przestaje być wyhamowywany przez silnik.

Przy dłuższym zwalnianiu warto stopniowo redukować biegi, np. z piątego na czwarty, a następnie na trzeci. Każdą redukcję wykonuj płynnie i dopiero wtedy, gdy prędkość auta jest odpowiednia dla niższego biegu. Zbyt wczesne zredukowanie może spowodować gwałtowny wzrost obrotów i szarpnięcie samochodu.

Dokładny sposób hamowania silnikiem zależy jednak przede wszystkim od rodzaju skrzyni biegów. Inaczej wykonuje się ten manewr w samochodzie z manualną skrzynią, a inaczej w aucie z automatem. W obu przypadkach zasada jest jednak podobna - chodzi o stopniowe wytracanie prędkości przy zachowaniu odpowiedniego biegu, zamiast jazdy na luzie.

Jak hamować silnikiem z manualną skrzynią biegów?

Aby zahamować silnikiem z manualną skrzynią biegów:

1. Zdejmij nogę z pedału gazu i pozostaw samochód na biegu.

2. Pozwól, aby auto zaczęło stopniowo wytracać prędkość.

3. Gdy obroty odpowiednio spadną, wciśnij sprzęgło.

4. Zredukuj bieg na niższy.

5. Płynnie puść sprzęgło.

6. W razie potrzeby powtarzaj redukcję na kolejnych biegach, aż samochód zwolni do oczekiwanej prędkości lub będzie wymagał zatrzymania hamulcem nożnym.

Sprzęgło zwalniaj powoli i delikatnie. Dzięki temu unikniesz szarpania i zapobiegniesz szybszemu zużyciu się samego sprzęgła z uwagi na duże obciążenie. Redukcję biegów wykonaj z wyczuciem. Najlepiej bazować na schemacie:

• 5 do 4,

• 4 do 3,

• 3 do 2, 

• 2 do 1.

Kiedy więc dokładnie zmienić bieg i jak wyczuć ten moment? Zależy on od prędkości samochodu i nachylenia drogi. Zbyt nagła redukcja biegu podczas hamowania silnikiem może spowodować chwilowy uślizg kół. Najlepiej redukować bieg jak najpóźniej się da.

Hamowanie silnikiem w dieslu – jak nie zniszczyć koła dwumasowego?

Silnik diesla cechuje się węższym zakresem obrotów potrzebnych do jego prawidłowego działania. W przypadku aut z tym napędem hamowanie silnikiem powinno przebiegać łagodniej niż na jednostce benzynowej. Co to oznacza w praktyce?

Hamując silnikiem w dieslu, nie zmieniaj biegów zbyt wcześnie. W przeciwnym razie doprowadzisz do szybszego zużycia się koła dwumasowego oraz sprzęgła. Przełożenia dobieraj tak, aby tuż po zredukowaniu obroty silnika nie skakały gwałtownie w górę.

Jak hamować silnikiem w samochodzie z automatem?

W samochodzie z automatyczną skrzynią biegów hamowanie silnikiem zaczyna się po zdjęciu nogi z gazu - skrzynia sama redukuje biegi wraz ze spadkiem prędkości. Jeśli chcesz zwalniać mocniej, np. na długim zjeździe, przełącz skrzynię w tryb ręczny (M lub +/−) i redukuj biegi łopatkami przy kierownicy albo dźwignią. W starszych automatach tę samą funkcję pełnią pozycje L, 1, 2 lub 3, które ograniczają najwyższy bieg, jaki może włączyć skrzynia.

Hamowanie silnikiem w hybrydzie i elektryku – tryb B i rekuperacja

W samochodzie hybrydowym i elektrycznym wytracanie prędkości odbywa się głównie dzięki rekuperacji, czyli odzyskiwaniu energii podczas zwalniania. Po zdjęciu nogi z pedału przyspieszenia silnik elektryczny może zacząć działać jak generator. Wytwarzana w ten sposób energia trafia do akumulatora zamiast zamieniać się wyłącznie w ciepło w układzie hamulcowym.

W wielu hybrydach i autach elektrycznych kierowca może zwiększyć siłę takiego hamowania, wybierając tryb B albo odpowiedni poziom rekuperacji. Samochód po puszczeniu gazu zwalnia wtedy wyraźniej, co przydaje się np. podczas zjazdu ze wzniesienia lub jazdy w mieście.

Warto pamiętać, że tryb B nie oznacza zawsze maksymalnej rekuperacji. W części hybryd, np. w modelach Toyoty, służy przede wszystkim do zwiększenia siły hamowania silnikiem podczas długich lub stromych zjazdów. Sposób działania trybu B zależy więc od konstrukcji konkretnego samochodu.

Czym jest międzygaz w hamowaniu silnikiem?

Międzygaz to technika operowania pedałem gazu przy zmianie biegów. Jej zastosowanie pozwala zachować większą płynność manewru, a także zwiększyć oszczędność materiałów eksploatacyjnych układu przeniesienia napędu. 

Hamowanie silnikiem z międzygazem polega na:

• puszczeniu pedału gazu,

• dociśnięciu sprzęgła,

• lekkim wciśnięciu pedału gazu do osiągnięcia obrotów 1500-1700 na minutę,

• włączeniu niższego biegu,

• puszczeniu sprzęgła, zanim obroty spadną do 650-800 obrotów.

Kiedy lepiej hamować silnikiem niż hamulcem nożnym?

Hamowanie silnikiem najlepiej sprawdza się wtedy, gdy chcesz stopniowo zmniejszyć prędkość i nie musisz zatrzymywać samochodu gwałtownie. Hamowanie silnikiem w takich sytuacjach pozwala ograniczyć użycie hamulca nożnego i zmniejszyć nagrzewanie tarcz oraz klocków.

Z hamowania silnikiem warto korzystać przede wszystkim podczas:

• zjazdu z długiego lub stromego wzniesienia – hamowanie silnikiem pomaga utrzymać bezpieczną prędkość i odciąża układ hamulcowy;

• dojeżdżania do skrzyżowania lub świateł – jeśli odpowiednio wcześnie zdejmiesz nogę z gazu, samochód zacznie płynnie zwalniać;

• zbliżania się do zakrętu – hamowanie silnikiem w takiej sytuacji pozwala wcześniej i łagodniej zmniejszyć prędkość;

• jazdy w korku lub gęstym ruchu – hamowanie silnikiem może ograniczyć częste naciskanie hamulca nożnego;

• jazdy po śliskiej nawierzchni – delikatne wytracanie prędkości może być płynniejsze niż gwałtowne użycie hamulca nożnego, o ile nie redukujesz biegu zbyt agresywnie.

Kiedy unikać hamowania silnikiem?

Unikaj hamowania silnikiem podczas tzw. sytuacji awaryjnych, kiedy musisz szybko zatrzymać samochód. W takim przypadku najważniejsze jest skuteczne użycie układu hamulcowego, bo liczy się jak najkrótsza droga hamowania, a ta zależy przede wszystkim od prędkości.

Ostrożność zachowaj także podczas redukcji biegów przy wysokiej prędkości. Zbyt wczesne wrzucenie niskiego biegu może spowodować gwałtowny wzrost obrotów i mocne szarpnięcie samochodu.

Hamowanie silnikiem – jakie niesie ryzyko dla auta?

Prawidłowo wykonywane hamowanie silnikiem nie powinno szkodzić samochodowi, ale błędy przy redukcji biegów mogą nadmiernie obciążać sprzęgło i układ napędowy. Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy zbyt wcześnie wrzucisz niski bieg przy dużej prędkości. Może to spowodować gwałtowny wzrost obrotów, szarpnięcie samochodu, a w skrajnej sytuacji przyspieszyć zużycie sprzęgła, koła dwumasowego lub innych elementów napędu.

Dlatego podczas hamowania silnikiem warto redukować biegi stopniowo i płynnie puszczać sprzęgło. Obroty silnika nie powinny gwałtownie rosnąć ani zbliżać się do czerwonego pola obrotomierza. Przy poprawnej technice hamowanie silnikiem jest bezpieczne dla auta, a dodatkowo ogranicza zużycie klocków i tarcz hamulcowych.

Jak hamować silnikiem na egzaminie na prawo jazdy?

Hamowanie silnikiem jest jednym z zadań egzaminacyjnych na prawo jazdy kategorii B.  Na co uważać przy wykonywaniu tego manewru?

1. Sprawdź, czy hamowanie silnikiem nie stworzy zagrożenia na drodze (zajrzyj w lusterka boczne i tylne).

2. Nie rozpoczynaj manewru hamowania biegami od dociśnięcia sprzęgła przy wysokiej prędkości.

3. Uważaj, aby redukcję biegu i wytracanie prędkości przeprowadzać wraz z puszczaniem pedału sprzęgła.

4. Wrzucając na egzaminie kolejne biegi, unikaj puszczania sprzęgła na chwilę.

Podczas egzaminu na prawo jazdy sprawdzana jest nie tylko sama umiejętność hamowania silnikiem, ale także technika tego manewru. Pozytywną ocenę możesz uzyskać, jeśli zrobisz to bez zbędnego szarpnięcia. Egzaminator może Cię poprosić o hamowanie z pomocą silnika, gdy rozpędzisz samochód i zbliżasz się do skrzyżowania z czerwonym światłem.

Czy warto hamować silnikiem?

Warto korzystać z hamowania silnikiem, ponieważ pozwala płynnie wytracać prędkość, ogranicza zużycie hamulców i w wielu sytuacjach może zmniejszyć zużycie paliwa. Nie sprawdzi się jednak w każdej sytuacji i wymaga odpowiedniego doboru biegu. W tabeli poniżej przedstawiamy najważniejsze korzyści hamowania silnikiem oraz wady tego rozwiązania:

Zależy Ci na maksymalnym bezpieczeństwie na drodze? Poza kilkoma technikami jazdy, które mogą na nie korzystnie wpłynąć, pamiętaj także o odpowiednim ubezpieczeniu pojazdu. Polisę OC warto rozszerzyć o dodatkową ochronę, która przyda się w przypadku kolizji, wypadku czy awarii na drodze.

Nawet przy poprawnej technice sprzęgło czy koło dwumasowe kiedyś się zużywają, a awaria w trasie może unieruchomić auto. Wtedy przydaje się assistance, które w zależności od wariantu zapewnia m.in. holowanie i pomoc na drodze.

Sprawdź, co masz do wyboru w porównywarce ubezpieczeń. Kalkulator OC i AC to miejsce, w którym bez wychodzenia  z domu znajdziesz oferty nawet od kilkunastu ubezpieczycieli, a wybraną ochronę kupisz w kilka minut. Wystarczy odpowiedzieć na kilka krótkich pytań!