Kredyt indeksowany to kredyt powiązany z kursem waluty obcej, dlatego jego rata i saldo zadłużenia mogą zmieniać się wraz z kursem np. franka szwajcarskiego lub euro. Dziś takie rozwiązanie jest dostępne głównie dla osób osiągających dochody w walucie obcej. Zanim jednak zdecydujesz się na taki produkt, warto zrozumieć, czym różni się od kredytu denominowanego, jakie niesie ze sobą ryzyka i kto w praktyce może go otrzymać.
Najważniejsze informacje
- Kredyt indeksowany to kredyt w złotych, którego saldo i raty są powiązane z kursem waluty obcej.
- Wzrost kursu waluty, do której indeksowany jest kredyt, zwykle oznacza wyższą ratę i większą kwotę pozostałą do spłaty.
- Niższe oprocentowanie historycznych kredytów indeksowanych nie gwarantowało oszczędności, bo korzyść mogło zniwelować ryzyko kursowe.
- Zgodnie z Rekomendacją S Komisji Nadzoru Finansowego aktualnie kredyt indeksowany jest dostępny głównie dla osób, które uzyskują dochody, do której kredyt jest powiązany.
Czym jest kredyt indeksowany?
Kredyt indeksowany to kredyt, w którym kwota zobowiązania jest określona w złotych, ale następnie powiązana z kursem waluty obcej. W praktyce oznacza to, że otrzymujesz w złotówkach dokładnie taką kwotę, o jaką wnioskujesz, natomiast wysokość zadłużenia i rat jest ustalana z uwzględnieniem kursu waluty wskazanej w umowie, najczęściej franka szwajcarskiego albo euro. Taki mechanizm sprawia, że wraz ze zmianą kursu może zmieniać się także wysokość raty i saldo pozostałe do spłaty.
W praktyce oznacza to, że gdy rośnie kurs waluty, do której kredyt jest indeksowany, rośnie również rata wyrażona w złotych. Przykładowo dla kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim działa to więc prosto: droższy frank zwykle oznacza wyższą ratę w PLN. Jednocześnie na wysokość raty może wpływać nie tylko kurs waluty, ale także oprocentowanie przewidziane w umowie.
Czym różni się kredyt indeksowany od denominowanego?
Kredyt denominowany to taki, w którym kwota zobowiązania zostaje określona w walucie obcej, np. we franku szwajcarskim, ale wypłata środków następuje zwykle w złotówkach. Ostateczna suma, jaką otrzymasz, zależy więc od kursu waluty obowiązującego w dniu uruchomienia kredytu. Jeśli między złożeniem wniosku a wypłatą pieniędzy kurs wzrośnie, możesz dostać w złotych więcej, niż pierwotnie zakładałeś — ale jednocześnie do spłaty będziesz mieć wyższe zobowiązanie.
Przykład
W przypadku kredytu indeksowanego mechanizm wygląda inaczej. Kwota kredytu od początku jest określona w złotych, więc otrzymujesz dokładnie tyle, ile wynosiło Twoje zapotrzebowanie. Dopiero później zobowiązanie jest przeliczane według kursu waluty obcej, co wpływa na wysokość salda i rat.
Kto może uzyskać kredyt indeksowany?
Aktualnie niemal niemożliwe jest otrzymanie kredytu indeksowanego przez typowego kredytobiorcę. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) nie rekomenduje przyznawania takich kredytów osobom fizycznym, które zarabiają w złotówkach. O kredyt indeksowany mogą ubiegać się osoby zarabiające w walucie obcej (np. w euro) oraz firmy i instytucje.
Ograniczenia wprowadzone przez KNF wynikają ze problemów frankowiczów. Wiele osób zaciągało kredyty indeksowane nie rozumiejąc ich mechanizmu ich działania. Kredytobiorcy zakładali, że wartość franka szwajcarskiego nigdy nie wzrośnie w stosunku do złotówki lub będą to zmiany symboliczne.
Naszym okiem
Wynika to z obowiązujących przepisów oraz standardów nadzorczych. Zgodnie z ustawą o kredycie hipotecznym kredyt może być udzielony wyłącznie w walucie albo indeksowany do waluty, w której konsument uzyskuje większość dochodów lub posiada większość aktywów wycenianych w tej walucie. Podobne podejście od lat prezentuje KNF w Rekomendacji S, wskazując, że kredyty walutowe, indeksowane i denominowane powinny trafiać do klientów mających trwałe dochody w walucie kredytu. Ograniczenia te są efektem doświadczeń z rynku kredytów frankowych. W przeszłości część kredytobiorców nie doszacowała skali ryzyka kursowego, a wzrost wartości franka wobec złotego przełożył się na wyższe raty i większe zadłużenie. Dzisiejsze regulacje mają ograniczać właśnie takie sytuacje i zmniejszać ryzyko niedopasowania między walutą dochodów a walutą zobowiązania.
Szukasz kredytu hipotecznego? Sprawdź i porównaj oferty przy pomocy naszego Rankingu kredytów hipotecznych i wybierz rozwiązanie dopasowane do Twoich potrzeb.
Jakie są zalety kredytów indeksowanych?
Najważniejszą zaletą kredytu indeksowanego była kiedyś niższa rata początkowa i niższe nominalne oprocentowanie niż w przypadku wielu kredytów złotowych. Takie zobowiązania były powiązane z walutą, dla której stopy referencyjne pozostawały niższe niż w Polsce. Historycznie dotyczyło to zwłaszcza kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim. W praktyce oznaczało to, że przy tej samej kwocie i okresie spłaty miesięczne obciążenie mogło być niższe niż przy kredycie w złotówkach.
Taka korzyść była realna tylko tak długo, jak długo ryzyko kursowe nie niwelowało oszczędności na odsetkach. W przypadku dawnych kredytów indeksowanych opłacalność malała lub znikała, gdy waluta indeksacji wyraźnie się umacniała. Dlatego niższe oprocentowanie nie oznaczało automatycznie, że kredyt okaże się tańszy w całym okresie spłaty.
Spróbuj tego
W praktyce dostępność takich kredytów jest dziś mocno ograniczona. Zgodnie z art. 6 ustawy o kredycie hipotecznym kredyt hipoteczny może zostać udzielony wyłącznie w walucie lub indeksowany do waluty, w której konsument uzyskuje większość swoich dochodów albo posiada większość środków finansowych lub innych aktywów wycenianych w tej walucie. Zasada ta jest spójna z podejściem KNF prezentowanym w Rekomendacji S.
Jakie są zagrożenia kredytów indeksowanych?
Największym zagrożeniem dla kredytobiorcy przy kredycie indeksowanym jest ryzyko kursowe. Jeśli rośnie kurs waluty, do której kredyt jest powiązany, zwykle rośnie także wysokość raty w złotych oraz kwota pozostała do spłaty. W praktyce oznacza to, że nawet przy regularnym spłacaniu zobowiązania kredyt może z czasem okazać się znacznie droższy, niż wynikało to z pierwotnych założeń.
W Polsce problem ten był szczególnie widoczny przy kredytach indeksowanych do franka szwajcarskiego. Umocnienie franka wobec złotego powodowało wzrost rat spłacanych w PLN, a w części przypadków prowadziło do realnych trudności finansowych po stronie kredytobiorców. Dlatego przy ocenie takiego zobowiązania trzeba brać pod uwagę nie tylko wysokość oprocentowania, ale również długoterminowe ryzyko zmiany kursu waluty.
Istotnym problemem były także zasady przeliczania salda i rat zapisane w umowie. W wielu sporach kwestionowano postanowienia, które odwoływały się nie do obiektywnego wskaźnika, lecz do tabel kursowych ustalanych przez bank. To właśnie takie klauzule dotyczące sposobu wyznaczania kursów były wielokrotnie uznawane za niedozwolone lub stawały się przedmiotem postępowań oraz istotnych poglądów UOKiK.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy kredyt indeksowany jest nieważny?
Umowa kredytu indeksowanego nie jest nieważna z samej mocy prawa. O jego ewentualnej nieważności decydują sądy. O orzeczeniu nieważności umowy może przesądzić obecność w umowie kredytu tzw. Klauzul abuzywnych (niedozwolonych), np. Związanych z jednostronnym i korzystnym tylko dla jednej strony umowy (banku) określeniem zasad ustalania wysokości kursu waluty, do której kredyt jest indeksowany, bez stosowania obiektywnych i niezależnych od banku wskaźników.
W jakim banku otrzymam kredyt indeksowany?
Aktualnie możliwość uzyskania kredytu indeksowanego istnieje jedynie dla osób, które otrzymują większość swojego wynagrodzenia w walucie, w której chcą otrzymać kredyt. Podstawową walutą kredytu w Polsce są złotówki. Uzyskanie zobowiązania denominowanego lub indeksowanego w walucie obcej jest możliwe tylko przy osiąganiu zarobków w danej walucie o ile ten rodzaj zobowiązania znajduje się w ofercie danego banku.
Skąd brała się popularność kredytów indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego?
Popularność kredytów indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego (CHF) w Polsce, szczególnie w latach 2005-2008 wynikała z niższego oprocentowania tych zobowiązań – wskaźnik referencyjny LIBOR z uwagi na niskie stopy procentowe był niski, co przekładało się na niższe oprocentowanie kredytu, a tym samym niższą miesięczną ratę. Dzięki temu uzyskanie takiego i zobowiązania było łatwiejsze nawet przy niższej zdolności kredytowej.
Źródła
https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/regulacje_i_praktyka/rekomendacje_i_wytyczne/rekomendacje_dla_bankow?article-
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000819
