W 2024 roku w Polsce odnotowano około 32 tys. oszustw ubezpieczeniowych. Z tego 65% to wyłudzenia odszkodowania z OC i AC – ich wartość szacuje się na ponad 392 mln złotych. Proceder ten niesie ze sobą przykre konsekwencje zarówno dla ubezpieczycieli, jak i uczciwych kierowców. Co grozi za wyłudzenie odszkodowania i jak się bronić przed tą coraz częstszą praktyką?

Zjawisko wyłudzania odszkodowań stało się prawdziwą plagą, a przy okazji źródłem dochodu dla nieuczciwych kierowców. Udowodnienie, że stłuczka była zaplanowania, jest często bardzo trudne, szczególnie jeśli nie ma świadków zdarzenia. Choć wykrywalność przestępstw ubezpieczeniowych jest na coraz wyższym poziomie, wyłudzenia odszkodowań wciąż stanowią poważny problem.

Najważniejsze informacje

  1. Każdego roku dochodzi do wyłudzeń odszkodowań z polis komunikacyjnych OC i AC.
  2. Skutki oszustw ubezpieczeniowych odczuwają nie tylko towarzystwa ubezpieczeniowe, ale i uczciwi kierowcy (wzrost składek OC, coraz bardziej skomplikowane i długotrwałe procedury odszkodowawcze).
  3. Najpopularniejsze sposoby wyłudzenia odszkodowania OC to celowe powodowanie kolizji, zawyżanie wartości szkody, powiększanie uszkodzenia pojazdu.
  4. Wyłudzenie odszkodowania z AC polega najczęściej na sfingowaniu kradzieży pojazdu.
  5. Sposobem na uniknięcie wyłudzenia odszkodowania z OC może być montaż wideorejestratora samochodowego.
  6. Za przestępstwo ubezpieczeniowe grożą surowe kary – przede wszystkim kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Czym jest wyłudzenie odszkodowania OC?

Wyłudzenie odszkodowania jest przestępstwem polegającym na celowym wprowadzeniu w błąd firmy ubezpieczeniowej w celu uzyskania korzyści majątkowej. Jest to każda sytuacja, gdy kierowca próbuje uzyskać odszkodowanie, które mu się nie należy.Trzeba pamiętać, że wyłudzenie odszkodowania z OC jest karane jako przestępstwo gospodarcze.

Na czym polega wyłudzenie odszkodowania? Jako takie działanie można zakwalifikować:

  • celowe spowodowanie zdarzenia (kolizji samochodowej),
  • zatajanie istotnych faktów dotyczących zdarzenia drogowego,
  • nakłanianie świadków do składania fałszywych zeznań,
  • podawanie (np. policji) nieprawdziwych faktów, informacji na temat danego zdarzenia,
  • zawyżanie wartości rzekomo utraconego mienia.

Próby wyłudzenia odszkodowania zdarzają się często i dla niektórych stały się sposobem na podreperowanie budżetu. To prawdziwi łowcy jeżdżący po drogach i polujący na swoje ofiary. Szukają okazji do sprowokowania kolizji, w której będą tymi poszkodowanymi, którym należy się zadośćuczynienie. Oto kilka najpopularniejszych sposobów na wyłudzenia ubezpieczeniowe.

Wyłudzenie odszkodowania OC – zaplanowana stłuczka

Odszkodowanie z OC sprawy wypłaca się poszkodowanemu w zdarzeniu drogowym. Dlatego jedną z metod, które wykorzystują oszuści ubezpieczeniowi jest sfingowanie kolizji, często nazywana "jazdą na stłuczkę". Kierowca jeździ w taki sposób, by uderzył w niego inny uczestnik ruchu drogowego. Może w tym celu:

  • jeździć dookoła po rondzie zewnętrznym pasem,
  • unikać hamowania lub gwałtownie hamować,
  • pozornie ustępować pierwszeństwa,
  • zajeżdżać drogę,
  • cofać.

Naszym okiem

Kierowca dopuszczający się oszustwa ma już często lekko uszkodzony samochód. Po sfingowaniu stłuczki występuje o wypłatę świadczenia z OC sprawcy, wnioskując o wypłatę odszkodowania w gotówce. Następnie nieuczciwy kierowca naprawia auto po kosztach, pozostawiając sobie resztę środków. W przypadku udanej próby wymuszenia odszkodowania, straty ponosi głównie ofiara oszustwa – traci zniżki za bezszkodową jazdę, a w kolejnym roku ubezpieczeniowym zapłaci wyższą składkę.
Katarzyna Gaweł, Specjalista ds. ubezpieczeń komunikacyjnych
 

Co ciekawe, kierowca-oszust nie zawsze działa w pojedynkę, w niektórych przypadkach mamy do czynienia ze zmową dwóch osób. Jest to celowe działanie na szkodę ubezpieczyciela – kierowcy rzeczywiście doprowadzają do zdarzenia, następnie jeden z nich występuje o wypłatę odszkodowania z polisy OC drugiego uczestnika kolizji. Tego rodzaju przestępstwo jest trudniejsze do udowodnienia, szanse na jego wykrycie wzrastają, gdy są świadkowie zdarzenia.

Oszustwo ubezpieczeniowe, czyli stłuczka, której nie było

Jednym z bardziej popularnych sposobów na wyłudzenie odszkodowania z OC jest zgłoszenie kolizji, która wcale nie miała miejsca. Zazwyczaj samochód oszusta jest już uszkodzony, ale właściciel nie ma wykupionej polisy autocasco i nie ma jak zlikwidować szkody. W celu uzyskania odszkodowania zgłasza więc stłuczkę.

Uwaga!

Jeśli przedstawiony przebieg wypadków (opis zdarzenia) jest mało prawdopodobny, czy skala zniszczeń jest niewspółmierna do zdarzenia, ubezpieczyciele starają się drobiazgowo przeanalizować owo zdarzenie. Korzystają również z pomocy rzeczoznawcy samochodowego, który jest w stanie ocenić, czy taka kolizja mogło doprowadzić do takich szkód, zniszczeń. Wnikliwa analiza pozwala wykryć tego rodzaju oszustwo ubezpieczeniowe.
 

Przestępstwo ubezpieczeniowe – wyłudzenie odszkodowania z polisy autocasco

Towarzystwa ubezpieczeniowe zmagają się również z wymuszaniem odszkodowań z polisy AC. Najczęściej chodzi o fikcyjną, zaplanowaną kradzież pojazdu. W tym przypadku, w celu wyłudzenia odszkodowania, auto zostaje ukryte przez osobę działającą w zmowie z oszustem – ubezpieczający może zgłosić kradzież i wystąpić o wypłatę, należnych z tytułu umowy ubezpieczenia, środków pieniężnych.

"Skradziony" samochód zostaje rozebrany na części, które następnie trafiają na rynek wtórny. Dzięki takiemu procederowi oszuści zarabiają podwójnie (kwota uzyskania ze sprzedaży części oraz odszkodowanie wypłacone przez towarzystwo ubezpieczeniowe rzekomemu poszkodowanemu).

Próba wyłudzenia odszkodowania przez zawyżenie wartości szkody

Mówiąc o wyłudzaniu odszkodowań najczęściej mamy na myśli celowe doprowadzanie do kolizji poprzez pozorne ustąpienie pierwszeństwa przejazdu, nagłe hamowanie, cofanie, wymuszenie pierwszeństwa itp.

Innym sposobem jest zawyżenie wartości szkody, czyli celowe powiększenie jej rozmiarów, np. poprzez urwanie elementów wewnętrznych, stłuczenie szyby itp. Kierowcy próbują też zawyżać kosztorysy szkód pojazdu w celu uzyskania wyższego odszkodowania, dopisując do wykazu strat (uszkodzeń) również te elementy, które zostały zniszczone w przeszłości.

Jeszcze inną metodą na uzyskanie dodatkowych pieniędzy od ubezpieczyciela jest zawyżanie szkód osobowych, dopisywanie do listy uczestników zdarzenia, osób, które nie brały w nim udziału, zgłaszanie większych obrażeń niż rzeczywiste, symulowanie problemów natury psychicznej, które pojawiły się po wypadku.

Nie tylko kierowcy wyłudzają odszkodowania

Proceder wyłudzeń odszkodowawczych dotyczy nie tylko kierowców, ale i warsztatów, do których oddawane są do naprawy uszkodzone w wyniku zdarzenia pojazdy. Oszustwo jest możliwe, gdy ubezpieczony wybiera formę rozliczenia bezgotówkową – w takim przypadku ubezpieczyciel rozlicza się bezpośrednio z warsztatem. To doskonała okazja do nieuczciwego zarobku, wystarczy dopisać na fakturze koszt wymiany części lub napraw, do których nie doszło. Takie działania są niestety dość trudne do wykrycia.

Jaka kara grozi za wyłudzenie odszkodowania z OC sprawcy?

Wszelkie działania mające na celu wyłudzenie odszkodowania podlegają karze – mówi o tym Ustawa dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny.

Co mówi prawo?

§ 1. Kto, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
art. 298 Kodeks karny

Oszustwo ubezpieczeniowe może być ukarane pozbawieniem wolności na okres od 3 miesięcy do nawet 5 lat. Jest ono traktowane jako bardzo poważne przestępstwo.

Kierowca, który przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegnie wypłacie świadczenia, może uniknąć kary. Zapis taki również znajdziemy w Kodeksie karnym.

Co mówi prawo?

§ 2. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania.
art. 298 Kodeks karny

Wyłudzenie odszkodowania OC – jak zapobiegać?

Czy istnieją sposoby na zapobieganie wyłudzeniom odszkodowania, uniknięcie problemów z przestępcami ubezpieczeniowymi? Jedną z metod może być zamontowanie kamerki samochodowej, która zarejestruje zdarzenie – zapis z wideorejestratora będzie dowodem potencjalnego oszustwa. Jeśli sytuacja, której jesteś uczestnikiem wzbudza Twoje podejrzenia, najlepiej od razu zadzwoń po policję – choć kolizja nie wymaga obecności służb (uczestnicy mogą spisać oświadczenie), warto skorzystać z ich pomocy, gdy okoliczności zdarzenia nie są oczywiste lub budzą wątpliwości. Dobrą praktyką jest też szukanie świadków i spisanie ich zeznań.

Pamiętaj, że w Internecie znajdziesz wiele filmików prezentujących nieodpowiedzialne zachowania kierowców, którzy z premedytacją i pełną świadomością doprowadzają do stłuczek i kolizji, by wyłudzić odszkodowanie. Warto się z nimi zapoznać.

Tak mogą zabezpieczać się kierowcy, a jak radzą sobie ubezpieczyciele? Towarzystwa ubezpieczeniowe przede wszystkim dokładnie analizują każdą szkodę i okoliczności jej powstania. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości korzystają z pomocy rzeczoznawców. Firmy ubezpieczeniowe przeprowadzają też kontrole warsztatów, w których naprawiane są pojazdy po szkodzie.

Ciekawostka

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny stworzył własną bazę wiedzy, której celem jest wzrost świadomości kierowców na temat istniejących zagrożeń ze strony oszustów ubezpieczeniowych.

Dlaczego wyłudzenie odszkodowania OC szkodzi i ubezpieczycielom i kierowcom?

Oszustwo ubezpieczeniowe niesie przykre konsekwencje, cierpią nie tylko towarzystwa ubezpieczeniowe, ale też uczciwi kierowcy. Proceder wyłudzania odszkodowań uderza we wszystkich. Zakłady ubezpieczeniowe muszą inwestować spore sumy w zatrudnianie ekspertów, którzy pomagają wykrywać nieuczciwe praktyki, prowadzenie czasochłonnych dochodzeń czy wdrażanie nowoczesnych systemów informatycznych.

Ustalając wysokość składek ubezpieczenia OC firmy muszą uwzględniać ryzyko starty z powodu oszustw ubezpieczeniowych. To oznacza większy wydatek za obowiązkową polisę. Dodatkowo kierowcy odczuwają, że procedura odszkodowawcza staje się coraz bardziej skomplikowana, trwa znacznie dłużej, a ubezpieczyciele zaczynają wymagać wielu dokumentów.

Na drodze musisz być szczególnie ostrożny, możesz bowiem stać się uczestnikiem nie tylko realnej kolizji, ale sfingowanej stłuczki, której celem jest wyłudzenie odszkodowania. Warto mieć świadomość, że i takie sytuacje się zdarzają i każdy może paść ofiarą oszustów. Pamiętaj, by w razie jakichkolwiek wątpliwości zadziałać i wezwać policję. Takie postępowanie może uchronić Cię przed sporymi stratami.

Najczęściej zadawane pytania o wyłudzenie odszkodowań

  1. Podejrzewam, że kierowca celowo doprowadził do stłuczki. Jak mogę to udowodnić?

    Jeśli masz wątpliwości co do przebiegu wypadków i swojej winy, koniecznie wezwij na miejsce zdarzenia policję. Ich zadaniem będzie zbadanie okoliczności i ustalenie, kto jest odpowiedzialny za kolizję. Możesz oczywiście pomóc, np. przedstawiając nagranie z kamerki samochodowej. Przydatne będą również zeznania świadków, czy choćby analiza uszkodzeń pojazdów wykonana przez rzeczoznawców samochodowych. Dobrym pomysłem może okazać się sprawdzenie historii napraw pojazdu osoby, którą podejrzewasz o nieuczciwe praktyki, co może ujawnić istniejące już wcześniej uszkodzenia.

  2. Jak mogę się ustrzec przed oszustami, którzy celowo powodują stłuczki i wyłudzają odszkodowania z OC?

    Przede wszystkim musisz zachować ostrożność, a jeśli jesteś przekonany, że nie zawiniłeś, nie daj sobie wmówić, że do zdarzenia doszło z Twojej winy. Zbieraj dowody, nie spisuj oświadczenia, tylko wzywaj policję, która przeanalizuje sytuację. Zapobiegawczo możesz zakupić kamerkę samochodową, nagranie będzie mocnym dowodem na sfingowanie kolizji.

  3. Jak oszustwa ubezpieczeniowe szkodzą uczciwym klientom?

    Na skutek oszustw towarzystwa ponoszą milionowe straty. To z kolei przekłada się na wzrost składek na ubezpieczenie OC. Co więcej, kierowca, który został oszukany, czyli uznany za sprawcę zdarzenia, straci zniżki za bezszkodową jazdę. To również oznacza dla niego wzrost kosztów ubezpieczenia w kolejnym roku.

  4. Czy oszustwem ubezpieczeniowym jest tylko sfingowanie kolizji?

    Nie. To każde działanie prowadzące do otrzymania odszkodowania, które się nie należy. Może to być podanie nieprawdziwych informacji, zawyżenie wartości szkody, powiększenie rozmiaru szkody itp. To wszystkie sytuacje mające na celu wyłudzenie pieniędzy od ubezpieczyciela.