Przytrafiła Ci się szkoda, ale nie martwisz się szczególnie. Nikomu nic się nie stało, a Ty posiadasz ubezpieczenie. Czy w każdej sytuacji masz szansę na odszkodowanie? Nie – w określonych okolicznościach ubezpieczyciel będzie miał prawo odmówić jego wypłaty.

Sytuacje, gdy firma ubezpieczeniowa odmawia wypłaty odszkodowania, nie należą do rzadkości. Jeżeli po zgłoszeniu szkody otrzymałeś odpowiedź odmowną, musisz wiedzieć, że niekiedy ubezpieczyciel ma rację. W naszym poradniku omawiamy najczęstsze uzasadnione przyczyny odmowy wypłaty odszkodowania z różnych ubezpieczeń, w tym OC, AC, Assistance i NNW.

Znajdź OC już od 348zł!
Bez wychodzenia z domu

  • Ceny OC w 5 minut
  • Oferty 14 towarzystw ubezpieczeniowych
  • Pomoc 200 agentów

Kiedy ma miejsce wyłączenie odpowiedzialności firmy ubezpieczeniowej?

Przed zakupem ubezpieczenia AC, NNW czy Assistance niezbędne jest zapoznanie się z Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia (OWU). To właśnie w tym dokumencie znajdują się informacje o wyłączeniach. Są to sytuacje, w których firma ubezpieczeniowa nie wypłaci odszkodowania. Jakie wyłączenia najczęściej pojawiają się w OWU?

W OWU często znajduje się sekcja „Postanowienia ogólne”, w której wskazano wyłączenia wspólne dla wszystkich ubezpieczeń proponowanych przez daną firmę. Informacji o szczegółowych wyłączeniach należy szukać przy poszczególnych produktach, np. AC czy Assistance.

Jako przykład może posłużyć OWU AC Generali. Ta firma ubezpieczeniowa nie wypłaci odszkodowania m.in. wówczas, gdy szkoda:

  • jest efektem użytkowania pojazdu niezgodnie z deklaracją w umowie (np. samochód był wykorzystywany jako taksówka),
  • powstała wskutek kierowania pojazdem przez osobę, która pozostawała w stanie po użyciu alkoholu, w stanie nietrzeźwości lub po użyciu narkotyków,
  • powstała wskutek kierowania pojazdem przez osobę, która nie posiada ważnych uprawnień do kierowania pojazdami,
  • powstała w czasie prowadzenia pojazdu, a kierowca zbiegł z miejsca zdarzenia,
  • została spowodowana zamieszkami, rozruchami, wydarzeniami wojennymi o charakterze lokalnym lub międzynarodowym.

Kiedy jeszcze ubezpieczyciel słusznie odmówi wypłaty odszkodowania? Jeżeli wykupiona ochrona nie obejmowała danego zdarzenia. Dobrym przykładem jest AC mini, w ramach którego klient nie może liczyć na naprawę drobnych szkód (zazwyczaj ochrona obejmuje szkody całkowite, kradzież oraz szkody spowodowane siłami przyrody). Zgłaszając wgniecenie, ubezpieczony powinien spodziewać się od ubezpieczyciela odpowiedzi negatywnej.

Przykład:  Pani Irena wykupiła polisę AC dla posiadanego pojazdu. Po zatankowaniu benzyny zamiast oleju napędowego zgłosiła się do ubezpieczyciela, aby ten z AC pokrył wymianę katalizatora i filtra paliwa. Ubezpieczyciel odmówił, powołując się na zapis w OWU, zgodnie z którym nie odpowiada za szkody spowodowane nieprawidłowym doborem paliwa.

Dlaczego trzeba zwrócić uwagę na miejsce powstania szkody?

Ochrona ubezpieczeniowa ograniczona jest nie tylko czasowo, ale również terytorialnie. Dotyczy to zarówno zdarzeń losowych, jak i kradzieży pojazdu. Jakie zapisy najczęściej można znaleźć w OWU?

- Właściciele pojazdów korzystający z ubezpieczenia szyb czy opon mogą liczyć na pomoc towarzystwa, ale zwykle tylko na terytorium Polski. Z kolei w przypadku ubezpieczenia assistance kierowca powinien pamiętać, że ubezpieczyciel odmówi pomocy, gdy do uszkodzenia opony dojdzie na drodze nieutwardzonej. Zapis tej treści znajduje się w niemal każdym OWU

- mówi Stefania Stuglik, specjalista ds. ubezpieczeń komunikacyjnych w rankomat.pl

Firma Link4 w OWU Assistance zamieściła następujący zapis: „Nasze ubezpieczenie działa pod warunkiem, że do zdarzenia dojdzie na drodze publicznej twardej”.

Większość ubezpieczycieli nie wypłaci odszkodowania za kradzież samochodu, jeżeli doszło do niej w jednym z krajów na wschodzie Europy. Przykładowo firma:

  • Proama ochroną ubezpieczeniową nie obejmuje kradzieży pojazdu lub jej usiłowania na terenie Rosji, Ukrainy i Białorusi,
  • InterRisk nie wypłaci odszkodowania, jeżeli do kradzieży pojazdu dojdzie na terenie Białorusi, Mołdawii, Rosji i Ukrainy,
  • Concordia zastrzega w OWU, że ubezpieczenie nie obejmuje kradzieży auta na terytorium Rosji, Ukrainy, Białorusi, Albanii i Mołdawii.

Nie wszystkie firmy tak restrykcyjnie podchodzą do przypadków kradzieży samochodu w Europie Wschodniej – niektóre stosują udział własny. Przykładem może być mtu24.pl. Ubezpieczyciel ten w OWU ustalił udział własny na poziomie 1000 zł. Ma on zastosowanie wówczas, gdy pojazd został skradziony na terenie Białorusi, Mołdawii, Rosji i Ukrainy.

Zaniedbania właściciela auta – czy ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie?

Na odszkodowanie nie mogą liczyć również ubezpieczeni, którzy zaniedbali swoje obowiązki. Kiedy ich niedbalstwo może być podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania? Oto trzy przykładowe sytuacje:

1. Brak ważnego badania technicznego

Właściciele pojazdów mają wiele obowiązków. Należy do nich m.in. systematyczne odbywanie przeglądów. Większość firm ubezpieczeniowych wyłącza swoją odpowiedzialność, gdy w chwili zaistnienia szkody samochód nie miał ważnego badania technicznego, a między szkodą a brakiem przeglądu zachodzi związek przyczynowy.

OWU AC Benefia: „Ubezpieczeniem nie są objęte szkody powstałe w następstwie wypadku ubezpieczeniowego, do którego doszło na skutek nieprawidłowego stanu technicznego ubezpieczonego pojazdu, jeżeli pojazd ten nie miał w dacie zdarzenia ważnego dowodu rejestracyjnego lub ważnego badania technicznego”.

2. Zgubione kluczyki (karty) od samochodu

Podczas wyliczania składki AC, właściciel pojazdu musi odpowiedzieć na pytania dotyczące zabezpieczeń przeciwkradzieżowych i zadeklarować liczbę posiadanych kluczyków (kart) do samochodu. Przy zgłaszaniu kradzieży, pracownicy firmy ubezpieczeniowej poproszą o dokumenty pojazdu oraz kluczyki. Ich brak może być podstawą odmowy wypłaty odszkodowania.

Nieprzekazanie przez ubezpieczonego wszystkich kluczyków pracownikowi firmy ubezpieczeniowej może być podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania. Na takim stanowisku stanął m.in. Sąd Apelacyjny w Poznaniu (sygn. akt I ACa 713/12).

3. Niezapięcie pasów podczas jazdy

Jednym z dodatkowych ubezpieczeń jest NNW. Odszkodowanie z polisy NNW wypłacane jest, gdy kierowca lub pasażer doznał nieszczęśliwego wypadku. Nie zawsze jednak poszkodowani mogą liczyć na odszkodowanie. Firma Concordia zamieściła w OWU oferowanego NNW zapis, zgodnie z którym nie wypłaci odszkodowania, jeżeli osoby jadące pojazdem nie były przypięte pasami.

Zgodnie z art. 39 Prawo o ruchu drogowym obowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa nie dotyczy m.in. osób, które otrzymały zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do używania pasów bezpieczeństwa oraz kobiet w widocznej ciąży.

Czy nieopłacona składka może być podstawą odmowy wypłaty odszkodowania?

Zawarcie umowy OC, AC, Assistance czy NNW oznacza dla właściciela samochodu konieczność opłacenia składki. Czy brak płatności może być podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania? Większość firm ubezpieczeniowych działających na polskim rynku daje klientom wybór – mogą oni opłacić składkę jednorazowo lub w ratach. Jeżeli klient wybierze drugą opcję, ale nie uiści wymaganej kwoty, to:

  • Aviva wzywa ubezpieczonego do zapłaty ze wskazaniem, że brak płatności w ciągu kolejnych 7 dni (licząc od dnia otrzymania wezwania) będzie skutkował ustaniem odpowiedzialności firmy,
  • Generali traktuje nieopłacenie kolejnej raty jako wypowiedzenie umowy przez ubezpieczonego,
  • Proama składkę zapłaconą po terminie zwraca – firma uznaje, że taka transakcja nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Jeżeli dojdzie do wypowiedzenia umowy AC, NNW czy Assistance, to poszkodowany nie może liczyć na odszkodowanie. Również uiszczenie składki po terminie może dla ubezpieczyciela stanowić podstawę do odmowy wypłaty odszkodowania lub obniżenia jego wysokości.

Jak jest w przypadku składki OC? Zgodnie z art. 12 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nieopłacenie składki w terminie nie powoduje ustania odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Kiedy firma ubezpieczeniowa może obniżyć wysokość odszkodowania?

Oprócz odmowy wypłaty odszkodowania firma ubezpieczeniowa może także zmniejszyć świadczenie odszkodowawcze. Kiedy będzie miała ona do tego prawo? Poniżej wskazujemy przykładowe sytuacje.

1. Ubezpieczony nie powiadomił ubezpieczyciela o szkodzie

Po stwierdzeniu szkody ubezpieczony ma obowiązek skontaktować się z pracownikami firmy ubezpieczeniowej i postępować zgodnie z ich wskazówkami. Niepoinformowanie o zdarzeniu w terminie określonym w umowie będzie skutkować obniżeniem wypłaconego odszkodowania, jeżeli w ten sposób doszło do zwiększenia rozmiarów szkody lub ubezpieczyciel nie miał możliwości ustalić okoliczności i skutków zdarzenia.

Przykład:  Pan Dominik wjechał w dziurę, w efekcie czego uszkodził felgę, ale nie zgłosił szkody. Korzystając z samochodu przez kilka następnych tygodni, doprowadził do uszkodzenia wielu elementów zawieszenia i dopiero wówczas powiadomił ubezpieczyciela, żądając naprawy szkody z AC. Firma ubezpieczeniowa zmniejszyła wysokość odszkodowania, gdyż nie otrzymała informacji o zdarzeniu w wymaganym terminie, a nieroztropność kierowcy przyczyniła się do zwiększenia szkody.

2. Ubezpieczony zrzekł się odszkodowania od sprawcy

Rzadko zdarza się, aby ubezpieczony zrzekł się roszczenia o odszkodowanie, które należy mu się od sprawcy. Firmy ubezpieczeniowe zabezpieczają się jednak przed takimi sytuacjami, zamieszczając w OWU stosowne zapisy. Możliwość zmniejszenia odszkodowania wówczas, gdy ubezpieczony zrzekł się roszczenia lub jego części przewidują w OWU m.in. Benefia i Warta.

W OWU Warta czytamy: „Jeżeli ubezpieczony zrzekł się roszczenia o odszkodowanie od osoby trzeciej, która jest sprawcą szkody lub je ograniczył, Warta może odmówić odszkodowania lub je zmniejszyć. Jeżeli zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia zostanie ujawnione po wypłacie odszkodowania, wówczas Warcie przysługuje prawo dochodzenia od Ubezpieczonego zwrotu całości lub części wypłaconego odszkodowania”.

3. Ubezpieczony zgodził się na udział własny

Jednym ze sposobów obniżenia wysokości składki ubezpieczeniowej jest ustalenie udziału własnego w szkodzie. Jest to kwota, którą po zaistnieniu szkody ubezpieczony będzie musiał pokryć z własnej kieszeni.

W OWU Uniqa znajduje się zapis: „Wypłacane odszkodowanie pomniejsza się o udział własny w szkodzie, którego wysokość została określona w umowie ubezpieczenia”.

Udział własny najczęściej pojawia się w ubezpieczeniu AC. W zależności od polityki firmy ubezpieczeniowej może on być wyrażony procentowo lub kwotowo.

Przykład:  Pan Aleksander zdecydował się na polisę z udziałem własnym w wysokości 500 zł. Zgłoszona przez niego szkoda została wyceniona na kwotę 5000 zł. Ubezpieczyciel uwzględnił udział własny i obniżył wysokość odszkodowania – pan Aleksander tytułem odszkodowania otrzymał 4500 zł.

Co warto wiedzieć

  • Ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania, jeżeli jego odpowiedzialność zostanie wyłączona zapisami w OWU.
  • Brak ważnego badania technicznego, zagubione kluczyki czy niezapięcie pasów mogą być powodem odmowy wypłaty świadczenia.
  • Na odszkodowanie nie mogą liczyć osoby, które nie opłacą składki ubezpieczeniowej w ustalonym terminie.
  • Czasem zamiast odmówić wypłaty odszkodowania, firma ubezpieczeniowa obniża jego wysokość.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

  1. Czy o kradzieży samochodu lub innym przestępstwie wystarczy powiadomić wyłącznie ubezpieczyciela?

    Nie. Właściciel pojazdu powinien koniecznie zgłosić sprawę na policję. Brak takiego zgłoszenia może być nawet powodem odmowy wypłaty odszkodowania. Przykładowo, Aviva w swoim OWU informuje, że: „Ubezpieczający lub ubezpieczony jest zobowiązany poinformować policję o utracie pojazdu lub jego części, a także innych zdarzeniach, które mogą być wynikiem przestępstwa.”
  2. Kiedy towarzystwo nie wypłaci odszkodowania za wyposażenie dodatkowe?

    Z reguły ubezpieczyciele odpowiadają wyłącznie za szkody w wyposażeniu dodatkowym, które było zamontowane w pojeździe na stałe. Nie otrzymamy natomiast świadczenia np. za kamerkę samochodową czy lokalizator GPS, jeśli zostały one skradzione z zaparkowanego i zostawionego bez nadzoru samochodu.
  3. Czy brak uruchomienia urządzeń przeciwkradzieżowych zawsze zwalnia towarzystwo z odpowiedzialności za szkodę kradzieżową?

    Nie. Wprawdzie każdy ubezpieczyciel wprowadza taki zapis w swoim OWU, ale wymienia równocześnie wyjątki. Przykładowo, InterRisk nie odpowiada za szkody kradzieżowe, jeżeli: „po opuszczeniu pojazdu przez Ubezpieczonego lub osobę uprawnioną do korzystania z pojazdu nie zabezpieczono pojazdu w sposób przewidziany w jego konstrukcji i nie uruchomiono wszystkich określonych w umowie ubezpieczenia urządzeń, chyba że nie miało to wpływu na powstanie wypadku ubezpieczeniowego (…); jeżeli szkoda kradzieżowa powstała z użyciem przemocy lub groźby natychmiastowego użycia przemocy lub dokonana została poprzez doprowadzenie Ubezpieczonego lub osoby uprawnionej do korzystania z pojazdu do stanu nieprzytomności lub bezbronności.
  4. Czy z ubezpieczenia assistance i NNW mogą skorzystać wszystkie osoby podróżujące samochodem?

    Nie. Większość ubezpieczycieli zastrzega np. w swoim OWU Assistance, że ochroną nie są objęte osoby przewożone za opłatą lub będące autostopowiczami. Z kolei w przypadku NNW klasycznym wyłączeniem jest przewożenie dziecka bez fotelika wymaganego przepisami Prawa o ruchu drogowym, o ile miało to wpływ na powstanie szkody.