W określonych sytuacjach kierowca może zostać zobowiązany do zwrotu ubezpieczycielowi lub UFG pieniędzy wypłaconych poszkodowanemu. To tzw. regres ubezpieczeniowy. Nie każde wezwanie do zapłaty jest jednak automatycznie zasadne. Sprawdź, kiedy regres z OC może obciążyć kierowcę, jak ocenić, czy żądana kwota została ustalona prawidłowo i jak odwołać się od roszczenia.
Najważniejsze informacje
- Regres ubezpieczeniowy z OC może oznaczać obowiązek zwrotu pieniędzy wypłaconych poszkodowanemu przez ubezpieczyciela lub UFG.
- Samo spowodowanie kolizji lub wypadku nie wystarcza do zastosowania regresu. Musi istnieć podstawa przewidziana w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych.
- W przypadku szkody spowodowanej pojazdem bez ważnego OC świadczenie może wypłacić UFG, a później dochodzić zwrotu od sprawcy i osoby, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy OC.
- Kwota regresu nie ma jednego stałego limitu. Zależy od świadczeń wypłaconych poszkodowanemu, a przy poważnych szkodach może rosnąć wraz z kolejnymi wypłatami.
- Regres można zakwestionować, jeśli są podstawy do podważenia samego roszczenia albo wysokości żądanej kwoty.
- Roszczenie regresowe ubezpieczyciela co do zasady przedawnia się po 3 latach od wypłaty świadczenia, ale bieg przedawnienia może zależeć od okoliczności sprawy.
- Na czym polega regres ubezpieczeniowy z OC?
- Do kogo może być skierowany regres z ubezpieczenia OC?
- Kto płaci za szkodę, jeśli samochód nie był ubezpieczony?
- Ile może wynieść regres ubezpieczeniowy?
- Czy można zakwestionować regres ubezpieczeniowy?
- Dostałeś wezwanie do zapłaty regresu – co zrobić?
- Jak napisać odwołanie od regresu ubezpieczeniowego?
- Kiedy regres ubezpieczeniowy ulega przedawnieniu?
Na czym polega regres ubezpieczeniowy z OC?
Ubezpieczyciel lub Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny może w określonych sytuacjach zażądać od sprawcy zdarzenia zwrotu wypłaconego odszkodowania. Podstawę takiego roszczenia stanowi m.in. art. 43 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK.
Kiedy ubezpieczyciel lub UFG może zastosować regres?
Gdy sprawca zdarzenia:
- wyrządził szkodę umyślnie,
- doprowadził do szkody w stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych,
- wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa,
- nie miał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym. Wyjątkiem są sytuacje, w których działał w celu ratowania życia lub mienia albo podjął pościg za osobą bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa,
- uciekł z miejsca zdarzenia.
Samo spowodowanie kolizji lub wypadku nie oznacza więc automatycznie regresu, jeśli nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 43.
Art. 38 ustawy wyłącza m.in. szkody dotyczące utraty gotówki, biżuterii, papierów wartościowych i dokumentów, niektórych przewożonych odpłatnie ładunków oraz szkody związane ze skażeniem środowiska.
Regres, brak OC i wyłączenie odpowiedzialności – czym się różnią?
Najważniejsza różnica dotyczy tego, kto wypłaca pieniądze poszkodowanemu i od kogo może domagać się ich zwrotu.
| Sytuacja | Od kogo poszkodowany uzyska odszkodowanie | Kto zostanie wezwany do zwrotu kosztów |
| Regres z art. 43 – szkoda wyrządzona umyślnie, jazda po alkoholu lub środkach odurzających, brak wymaganych uprawnień, wejście w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa, zbiegnięcie z miejsca zdarzenia | Od ubezpieczyciela, z polisy OC sprawcy zdarzenia | Kierujący pojazdem |
| Szkoda spowodowana pojazdem bez ważnego OC | Świadczenie wypłaca UFG, szkodę zgłasza się za pośrednictwem ubezpieczyciela | Sprawca szkody oraz osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia OC - odpowiedzialność solidarna |
| Szkoda wyłączona z OC na podstawie art. 38 - w mieniu posiadacza pojazdu wyrządzona przez kierującego tym pojazdem, utrata gotówki, biżuterii, papierów wartościowych i dokumentów, określone w ustawie szkody w odpłatnie przewożonych ładunkach oraz szkody związane ze skażeniem środowiska | Od osoby odpowiedzialnej za szkodę albo z innego niż OC pojazdu ubezpieczenia, jeśli obejmuje dane zdarzenie | Nie dotyczy |
Do kogo może być skierowany regres z ubezpieczenia OC?
Roszczenie regresowe może zostać skierowane do sprawcy zdarzenia, jeśli zachodzi jedna z przesłanek wskazanych w art. 43 ustawy. Nie musi to być właściciel samochodu ani osoba, która zawarła umowę OC.
Przykładem jest kierowca, który spowodował kolizję i uciekł z miejsca zdarzenia. Podobnie będzie, jeśli ktoś spowoduje wypadek po alkoholu podczas korzystania z cudzego samochodu. Co do zasady ubezpieczyciel wypłaci wtedy odszkodowanie poszkodowanemu, a następnie zwróci się o jego zwrot do sprawcy, a nie do właściciela auta, który wykupił OC.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy szkoda została wyrządzona pojazdem bez ważnego OC. Zgodnie z art. 110 ustawy obowiązek zwrotu pieniędzy do UFG może obciążyć zarówno sprawcę szkody, jak i osobę, która nie dopełniła obowiązku zawarcia ubezpieczenia.
Kto płaci za szkodę, jeśli samochód nie był ubezpieczony?
Jeśli sprawca szkody korzystał z pojazdu bez ważnego OC, odszkodowanie poszkodowanemu wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Szkodę zgłasza się jednak za pośrednictwem ubezpieczyciela oferującego obowiązkowe OC komunikacyjne.
Po wypłacie świadczenia UFG może zażądać zwrotu wypłaconych pieniędzy i poniesionych kosztów od sprawcy oraz osoby, która nie dopełniła obowiązku zawarcia OC. Jeśli więc kierowca spowodował szkodę cudzym, nieubezpieczonym autem, za zwrot wobec UFG mogą odpowiadać solidarnie kierujący i posiadacz pojazdu.
Ile może wynieść regres ubezpieczeniowy?
Kwota regresu zależy przede wszystkim od tego, ile ubezpieczyciel wypłacił. Nie ma jednej stałej kwoty ani prostego limitu, który pozwala z góry przewidzieć wysokość regresu.
Na jego wysokość mogą wpływać m.in.:
- koszt naprawy uszkodzonego pojazdu lub innego mienia,
- koszty leczenia i rehabilitacji poszkodowanego,
- utracone dochody,
- renta wypłacana poszkodowanemu,
- kolejne świadczenia wypłacane już po zdarzeniu, jeśli jego skutki ujawnią się później.
Przy niewielkiej kolizji regres może więc odpowiadać kosztowi naprawy samochodu, ale przy poważnym wypadku zobowiązanie może być znacznie wyższe. Jeśli kierowca nie zapłaci należności w terminie i sprawa trafi do sądu lub egzekucji, do kwoty regresu mogą dojść także odsetki za opóźnienie oraz koszty postępowania.
Czy można zakwestionować regres ubezpieczeniowy?
Tak, ale tylko wtedy, gdy są ku temu konkretne podstawy. Warto sprawdzić przede wszystkim, na jakiej przesłance ubezpieczyciel opiera regres, czy potrafi ją udowodnić oraz czy prawidłowo ustalił wysokość żądanej kwoty.
W praktyce warto rozdzielić dwie sytuacje. Pierwsza dotyczy tego, czy regres w ogóle jest zasadny, np. czy rzeczywiście zaszła jedna z przesłanek wskazanych w art. 43. Druga pojawia się wtedy, gdy sam regres jest uzasadniony, ale wątpliwości budzi wysokość kwoty żądanej do zwrotu.
W pierwszym przypadku znaczenie mogą mieć okoliczności zdarzenia i dowody, które podważają podstawę regresu. Przykładem jest spór o to, czy kierowca faktycznie zbiegł z miejsca zdarzenia, czy też odjechał, nie mając świadomości, że doszło do kolizji.
W drugim przypadku warto sprawdzić, jakie świadczenia rzeczywiście zostały wypłacone poszkodowanemu i z czego wynika dochodzona kwota. Kierowca ma prawo wiedzieć, za co dokładnie ubezpieczyciel żąda zwrotu pieniędzy.
Dostałeś wezwanie do zapłaty regresu – co zrobić?
Nie zakładaj od razu, że wezwanie oznacza konieczność zapłaty wskazanej kwoty. Najpierw sprawdź, na jakiej podstawie ubezpieczyciel lub UFG żąda zwrotu, jakie ma na to dowody i z czego dokładnie wynika wysokość roszczenia.
Co zrobić w przypadku wezwania do zapłaty regresu?
- Sprawdź podstawę prawną. Ubezpieczyciel lub UFG powinien wskazać, na jakiej podstawie żąda od Ciebie zwrotu pieniędzy. W przypadku regresu ubezpieczyciela z art. 43 może chodzić np. o brak uprawnień, prowadzenie po alkoholu czy zbiegnięcie z miejsca zdarzenia. Pamiętaj, że katalog tych przypadków jest zamknięty.
- Porównaj opis zdarzenia z tym, co faktycznie się wydarzyło. Jeśli nie zgadzasz się z ustaleniami ubezpieczyciela, zgromadź dowody, które mogą potwierdzić Twoją wersję, np. nagrania, zdjęcia, dokumenty lub zeznania świadków.
- Sprawdź wysokość żądanej kwoty. Ustal, jakie świadczenia zostały wypłacone poszkodowanemu i czego dokładnie dotyczy wezwanie. Jeśli kwota budzi wątpliwości, poproś ubezpieczyciela o jej wyjaśnienie i dokumenty, na podstawie których ją ustalono.
- Jeśli masz podstawy do zakwestionowania regresu lub jego wysokości, złóż odwołanie. Poniżej znajdziesz instrukcję, jak je przygotować.
Szczególnej ostrożności wymagają sprawy dotyczące „zbiegnięcia z miejsca zdarzenia”. Czasami samo odjechanie jeszcze nie oznacza, że kierowca zbiegł w rozumieniu art. 43. Znaczenie mają okoliczności zdarzenia i to, czy kierowca świadomie oddalił się, aby uniknąć odpowiedzialności. Rzecznik Finansowy wskazuje również, że w spornych przypadkach to ubezpieczyciel powinien przedstawić dowody uzasadniające regres.
Jak napisać odwołanie od regresu ubezpieczeniowego?
W odwołaniu wskaż przede wszystkim, z czym się nie zgadzasz: z samą zasadnością regresu, wysokością żądanej kwoty albo z obiema tymi kwestiami. Następnie krótko uzasadnij swoje stanowisko i dołącz dowody, które je potwierdzają.
W piśmie warto podać:
- numer sprawy i dane dotyczące zdarzenia,
- informację, co dokładnie kwestionujesz,
- własny opis okoliczności,
- argumenty przemawiające za zmianą decyzji,
- dowody, np. zdjęcia, nagrania, dokumenty lub zeznania świadków.
Jeśli regres jest zasadny, ale problemem jest spłata należności, możesz zwrócić się o rozłożenie jej na raty lub inną formę ulgi.
W przypadku roszczenia UFG możesz skorzystać z gotowego formularza wniosku o umorzenie części należności, rozłożenie jej na raty, zastosowanie ulgi lub przesunięcie terminu spłaty:
Wniosek najlepiej złożyć przez Portal UFG, po zalogowaniu do swojej sprawy. Portal umożliwia przesłanie dokumentów i korespondencji dotyczącej regresu. UFG dopuszcza też kontakt pocztą elektroniczną i tradycyjną, ale sam wskazuje, że złożenie wniosku przez portal może przyspieszyć jego obsługę.
Kiedy regres ubezpieczeniowy ulega przedawnieniu?
Roszczenie regresowe ubezpieczyciela co do zasady przedawnia się po 3 latach od wypłaty odszkodowania poszkodowanemu. Nie liczy się więc tego terminu od dnia kolizji lub wypadku, ale od momentu, w którym ubezpieczyciel wypłacił świadczenie i powstało jego roszczenie wobec sprawcy.
Co istotne, skutki jednego wypadku mogą być rozliczane przez dłuższy czas, a kolejne świadczenia wypłacane poszkodowanym mogą prowadzić do kolejnych roszczeń regresowych wobec sprawcy.
W przypadku roszczenia UFG za szkodę wyrządzoną pojazdem bez ważnego OC ustawa wskazuje, że przedawnienie następuje na zasadach Kodeksu cywilnego, jednak nie wcześniej niż po 3 latach od wypłaty świadczenia przez Fundusz.
Warto również sprawdzić, czy w międzyczasie nie doszło do zdarzenia, które wpłynęło na bieg przedawnienia. Sam upływ 3 lat nie zawsze oznacza automatycznie, że roszczenia nie można już dochodzić.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jakie są rodzaje regresu ubezpieczeniowego?
Wyróżnia się regres typowy i nietypowy. Różnią się one przede wszystkim tym, od kogo ubezpieczyciel dochodzi zwrotu pieniędzy.
W regresie typowym ubezpieczyciel po wypłacie odszkodowania przejmuje roszczenie swojego klienta wobec osoby trzeciej odpowiedzialnej za szkodę. Przykładowo po wypłacie odszkodowania z AC może dochodzić zwrotu od osoby, która uszkodziła samochód ubezpieczonego.
W regresie nietypowym ubezpieczyciel wypłaca świadczenie osobie poszkodowanej, a następnie może żądać jego zwrotu od kierującego objętego ochroną OC, jeśli zachodzi jedna z przesłanek wskazanych w ustawie, np. prowadził po alkoholu lub zbiegł z miejsca zdarzenia.
Kto płaci za szkodę w ramach regresu, jeśli samochodem kierowała osoba niepełnoletnia?
To zależy przede wszystkim od wieku kierującego. Dziecko, które nie ukończyło 13 lat, co do zasady nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Odpowiedzialność może wtedy obciążyć osoby, które miały obowiązek nadzoru nad dzieckiem. Jeśli kierujący miał co najmniej 13 lat, może ponosić odpowiedzialność za swoje zachowanie, ale znaczenie mają konkretne okoliczności sprawy, w tym jego wiek, stopień rozwoju i możliwość przypisania mu winy.
Czy regres ubezpieczeniowy przechodzi na spadkobierców?
Zależy od tego, kiedy powstało roszczenie regresowe. Sąd Najwyższy wskazał, że jeśli kierujący zmarł przed wypłatą odszkodowania, ubezpieczyciel nie może później dochodzić od jego spadkobierców regresu z art. 43. Roszczenie regresowe powstaje bowiem dopiero z chwilą wypłaty odszkodowania poszkodowanemu.
Czy można wykupić OC wstecz, żeby uniknąć regresu UFG?
Nie. Umowa obowiązkowego OC nie może obejmować okresu sprzed jej zawarcia. Jeśli więc szkoda powstała w czasie, gdy pojazd nie miał ważnego OC, późniejsze wykupienie polisy nie obejmie tego zdarzenia ani nie usunie roszczenia UFG związanego z wcześniejszą szkodą. Jeśli pojazd nadal nie ma OC, nową polisę trzeba zawrzeć jak najszybciej. Oferty można porównać w kalkulatorze OC Rankomat.pl.
Czy ubezpieczyciel musi zastosować regres?
Nie. Art. 43 przyznaje ubezpieczycielowi prawo do dochodzenia zwrotu wypłaconego odszkodowania, a nie nakłada na niego obowiązku występowania z regresem w każdej sprawie. Jeśli jednak ubezpieczyciel zdecyduje się dochodzić zwrotu, musi istnieć jedna z przesłanek wskazanych w ustawie. Ich katalog jest zamknięty.
Czy należność z regresu można rozłożyć na raty albo częściowo umorzyć?
Tak. Jeśli regres jest zasadny, ale nie jesteś w stanie spłacić całej należności jednorazowo, możesz poprosić o rozłożenie jej na raty, odroczenie terminu płatności albo inną ulgę.
W przypadku UFG można również wnioskować o częściowe umorzenie należności. Fundusz bierze pod uwagę m.in. sytuację finansową i życiową osoby zobowiązanej do spłaty.
