Nieopłacenie obowiązkowych danin na rzecz państwa może się wiązać z poważnymi konsekwencjami. Kierowcy powinni pamiętać, że zakup auta bardzo często wiąże się także ze złożeniem deklaracji w urzędzie skarbowym i zapłaceniem podatku przez nabywcę. Odpowiadamy na najistotniejsze pytania: kto musi go zapłacić, ile i kiedy?

Kupowanie samochodu, to pewien paradoks prawny, wydajemy w tej operacji nasze pieniądze, a jednocześnie powiększamy swój dobytek. Dlatego też państwo najczęściej wymaga od nas opłacenia podatku od wzbogacenia, czyli podatku od czynności cywilnoprawnych lub podatku VAT.

Znajdź OC już od 348zł!
Bez wychodzenia z domu

  • Ceny OC w 5 minut
  • Oferty 14 towarzystw ubezpieczeniowych
  • Pomoc 200 agentów

Sprawa jest prosta, gdy kupujemy samochód z salonu, bezpośrednio z komisu lub od osoby, która prowadzi działalność gospodarczą. Wówczas otrzymujemy fakturę VAT (lub VAT-marża) i na tym obowiązki względem fiskusa się kończą (nie musimy już wnosić żadnej opłaty podatkowej).

Sięgnąć do kieszeni będziemy musieli jednak, gdy pojazd kupujemy od osoby prywatnej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. W takiej sytuacji należy niezwłocznie zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC).

PCC - co to jest podatek od czynności cywilnoprawnych?

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) – podatek uregulowany przez ustawę z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. PCC podlegają z reguły umowy sprzedaży zawierane przez osoby, które nie zajmują się zawodowo działalnością handlową (nie są przedsiębiorcami). Z kolei, umowa sprzedaży to porozumienie zawarte między dwiema stronami, na mocy którego jedna z nich (sprzedawca) zobowiązuje się przekazać własność rzeczy (w omawianym poniżej przypadku - samochód) i wydać ją drugiej stronie (kupującemu). Kupujący natomiast zobowiązuje się tę rzecz odebrać i zapłacić za nią ustaloną kwotę.

Przedmiotem umów sprzedaży objętych PCC są nie tylko samochody, ale również:

  • inne rzeczy ruchome, np. pojazdy rolnicze, przyczepy, motocykle, sprzęt RTV,
  • nieruchomości (m.in. działki budowlane, budynki, mieszkania),
  • prawa majątkowe, np. prawa autorskie, wierzytelności, użytkowanie wieczyste.

W jakiej sytuacji należy zapłacić podatek od kupna samochodu?

Podatek PCC powinniśmy zapłacić, jeśli samochód kupimy od podmiotu niebędącego podatnikiem VAT. Najprościej mówiąc - podatek od kupna samochodu nas obowiązuje, gdy kupimy pojazd używany od osoby prywatnej (dokumentem potwierdzającym dokonaną transakcję będzie wspomniana wyżej umowa sprzedaży).

Samochód podlega opodatkowaniu, gdy w chwili zakupu:

  • znajdował się w Polsce,
  • znajdował się za granicą, ale kupujący ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce i umowa została zawarta w Polsce.

Kto jest zwolniony z podatku od kupna samochodu?

Transakcja wolna jest od podatku tylko jeśli wartość rynkowa samochodu nie przekracza 1000 zł lub gdy kupiła go osoba niepełnosprawna, na własny użytek.

W pierwszym z wymienionych wyżej przypadków, należy jednak  koniecznie pamiętać o tym, że ustawa doprecyzowuje, że chodzi o faktyczną wartość samochodu – niekoniecznie będzie to cena pojazdu, którą zapłaciliśmy lub która wpisana została na zawartej pomiędzy kupującym a sprzedającym umowie.

Przykład:Pan Roman kupił samochód za 900 złotych. Cena pojazdu nie odpowiada jednak jego wartości rynkowej, która wynosi 1100 zł. Nabywca auta jest więc zobowiązany do złożenia deklaracji PCC-3 i zapłaty podatku. Gdyby wartość rynkowa auta była równa lub niższa niż 1000 zł, pan Roman nie musiałby zgłaszać transakcji do urzędu skarbowego.

Kto powinien zapłacić podatek PCC

Samochód

Opłata podatkowa

(PCC)

Kupiony w salonie samochodowym

Brak

Kupiony w komisie (komis jest właścicielem)

Brak

Kupiony w komisie (komis jest pośrednikiem a sprzedającym jest osoba fizyczna) 

2% wartości pojazdu

Kupiony od osoby prowadzącej działalność gospodarczą

Brak

Zagraniczny (jeszcze nie zarejestrowany w Polsce),kupiony w komisie

Brak (komis opłaca podatek akcyzowy)

Kupiony od obcokrajowca (osoby prywatnej) w Polsce

2% wartości pojazdu

Kupiony za granicą (nie zarejestrowany w Polsce) - umowa została zawarta za granicą

Brak (płacimy podatek akcyzowy: 3,1% wartości pojazdu jeśli auto ma silnik o poj. do 2,0 l lub 18,6% wartości pojazdu, gdy auto ma silnik o pojemności powyżej 2,0 l)  

Kupiony w Polsce od osoby fizycznej

2% wartości pojazdu

Wart mniej niż 1000 zł

Brak

Kupiony na użytek osoby niepełnosprawnej 

Brak

Należy pamiętać, że z urzędem skarbowym musimy rozliczyć się także wtedy, gdy kupiliśmy samochód w komisie, ale w tej transakcji komis był tylko pośrednikiem między dwoma osobami fizycznymi.

Podatku PCC nie trzeba płacić od zakupu auta dokonanego za granicą, ponieważ PCC pobiera się od czynności cywilnoprawnych, których przedmiot (w tym przypadku samochód) w chwili zawarcia umowy znajduje się na terytorium Polski.

Przykład: W czasie pobytu w Niemczech pan Rafał kupił od pana Andreasa samochód osobowy. Umowa sprzedaży została zawarta za granicą i dotyczy pojazdu znajdującego się poza granicami kraju, a to oznacza, że nie podlega ona PCC.

Powyższej zasady nie należy jednak utożsamiać z sytuacją, w której samochód w chwili zawarcia umowy znajduje się za granicą, ale umowę ze sprzedawcą zawieramy w Polsce. Wówczas podatek PCC należy bezwzględnie opłacić.

Przykład: Pan Rafał kupił samochód od pana Andreasa (obywatela Niemiec),który przebywa obecnie w naszym kraju i tutaj najczęściej użytkowuje pojazd. Auto w dniu podpisania umowy sprzedaży znajdowało się w Niemczech, ale umowa została zawarta w Polsce. W związku z tym podlega ona PCC.

Gdzie i kiedy zapłacić podatek od kupna samochodu (PCC)?

Kupujący samochód ma 14 dni od daty zawarcia umowy kupna-sprzedaży na złożenie deklaracji PCC-3 (lub wraz z załącznikiem PCC-3/A, jeśli nabywców jest dwóch),na podstawie której zapłaci podatek w wysokości 2 proc. wartości samochodu.

Uwaga!

Niektórzy kierowcy zaniżają kwotę zakupu samochodu w umowie kupna-sprzedaży, aby obniżyć wysokość podatku. Jeśli w ocenie urzędu skarbowego średnia wartość rynkowa auta jest wyższa niż suma zawarta w umowie zakupu pojazdu, to od niej zostanie naliczone 2% PCC. W efekcie podatek do zapłaty wzrośnie.

Niekiedy może się również zdarzyć, że kwota zakupu samochodu zostanie zawyżona w umowie kupna-sprzedaży. Wówczas urząd skarbowy może naliczyć od niej podatek, zamiast od średniej wartości rynkowej auta. 

Deklarację można złożyć osobiście, drogą pocztową lub przez internet. Placówką, do której powinna trafić, jest urząd skarbowy, z którym rozlicza się nabywca pojazdu (odpowiedni dla miejsca zamieszkania).


Wyliczoną kwotę podatku (wpisuje się ją do deklaracji) trzeba przelać na konto bankowe wskazane przez urząd skarbowy. Jeśli fiskus będzie miał zastrzeżenia co do jej wysokości, wezwie nas do poprawienia deklaracji i przedstawi skorygowaną kwotę.


Jak wyliczyć wysokość podatku od zakupu samochodu?

Kluczowym słowem jest tu „wartość rynkowa”, bo niekoniecznie jest to kwota, jaką wpisujemy do umowy kupna-sprzedaży. W deklaracji PCC-3 powinniśmy podać (w rubryce podstawa opodatkowania) przeciętną wartość samochodu, jaka obowiązuje w miejscu, z którego on pochodzi.

Przykład: Pan Stanisław kupił od pana Grzegorza samochód osobowy za kwotę 10 000 zł. Pan Grzegorz chciał jak najszybciej sprzedać auto i w tym celu obniżył jego cenę o 15%. Cena nie odzwierciedla więc faktycznej wartości rynkowej samochodu. Po uwzględnieniu przeciętnych wartości takich pojazdów (na podstawie m.in. marki, modelu, roku produkcji, aktualnego przebiegu, stanu technicznego) w regionie gdzie został kupiony samochód, cena rynkowa jest wyższa i wynosi 11500 zł. Do podstawy opodatkowania należy więc przyjąć kwotę 11500 zł.

Urzędnicy na ogół korzystają z katalogów, w których jest zapisane, że dana marka samochodu, z danego rocznika, z daną pojemnością silnika, określonym przebiegiem itd. powinna kosztować między kwotą X a Y. Jeśli okaże się, że cena wpisana w naszej deklaracji jest inna, będziemy musieli wyjaśnić, z czego wynika ta rozbieżność.

Na ogół takie różnice dotyczą samochodów powypadkowych, które kupujemy znacznie taniej. Warto jednak mieć bardzo mocne argumenty (zdjęcia, świadków, faktury za naprawę),które udowodnią, że samochód mógł kosztować mniej niż wskazuje katalog używany przez urzędnika.

Uwaga!

Na roszczenia względem ewentualnego zaniżenia ceny pojazdu (lub nieopłacenia podatku) fiskus ma pięć lat od daty zawarcia umowy kupna-sprzedaży.

Od decyzji urzędu skarbowego można się odwołać. Musimy jednak liczyć się z tym, że fiskus do wyceny powoła rzeczoznawcę i jeśli uzna on rację urzędu skarbowego, będziemy musieli zapłacić również za jego pracę, a to koszt kilkuset złotych.

Brak opłaconego podatku od zakupu samochodu - czym to grozi?

Jeśli na czas nie uregulujemy obowiązku opłacenia podatku, to wówczas zostanie przez nas popełnione wykroczenie lub przestępstwo skarbowe, zagrożone wysokimi karami. Jeśli jednak tylko spóźnimy się z zapłatą podatku, możemy złożyć oświadczenie (tzw. czynny żal), w którym należy przyznać się do popełnionego błędu oraz zobowiązać się do zapłaty zaległości wraz z odsetkami.

Decyzja dotycząca dalszego toku postępowania w sprawie będzie należała do naczelnika urzędu skarbowego. Należy przy tym pamiętać, że kara za opóźnienie w uiszczeniu podatku od czynności cywilnopranych zależy od wysokości płacy minimalnej w danym roku. W 2021 roku wynosi ona od 280 zł (1/10 płacy minimalnej) do 56 000 zł (20-krotność płacy minimalnej). Warto także pamiętać, że obowiązek opłaty podatku od kupna auta przedawnia się po upływie 5 lat.

Kupiłeś samochód? Nie zapomnij o OC!

Pamiętaj, że obowiązek posiadania ważnej polisy OC spoczywa na Tobie od momentu zakupu pojazdu. Jeśli samochód nie jest ubezpieczony, powinieneś zawrzeć umowę OC najpóźniej w dniu jego nabycia (auto zarejestrowane w Polsce),wprowadzenia go do ruchu lub jego rejestracji (auto sprowadzone z zagranicy).

Należy pamiętać, że zakup auta i opłacenie podatku, to nie jedyne koszty, które związane są z nabyciem samochodu. Podczas układania budżetu całościowego należy uwzględnić konieczność napraw w samochodzie używanym (tzw.: pakiet startowy to 1000 zł),a także koszt przeglądu (jeśli ten będzie konieczny - przynajmniej 99 zł) oraz koszt polisy OC, jeśli polisa OC sprzedającego niebawem wygasa. Nawet  w przypadku, gdy polisa ma długi czas trwania towarzystwa ubezpieczeniowe mogą rekalkulować składkę i zarządać dopłaty, dlatego warto sprawdzić cenę polisy na nabywane auto jeszcze przed transakcją w kalkulatorze oc.

Stefania Stuglik

Specjalista ds. ubezpieczeń komunikacyjnych

Nawet jeśli zbywca pojazdu przekazał Ci polisę OC, towarzystwo może wymagać od Ciebie dopłaty do składki (tzw. rekalkulacja),co nie zawsze jest korzystne. Porównaj oferty ubezpieczenia kilkunastu firm w naszym kalkulatorze. Postaramy się znaleźć dla Ciebie najtańszą na rynku polisę OC oraz najkorzystniejszą ofertę ubezpieczenia dobrowolnego, np. AC, ASS, NNW czy Ochrona Szyb.

Co warto wiedzieć

  • Obowiązek podatkowy (lub jego brak) zależy od kogo kupujemy samochód (patrz tabela).
  • Cena wpisana do umowy kupna-sprzedaży nie oznacza wartości auta. Jeśli urząd skarbowy uzna, że jest ona za niska, dokona korekty na podstawie specjalnych katalogów (od tej decyzji możemy się odwołać).
  • Po zawarciu umowy kupna-sprzedaży, kupujący ma 14 dni na złożenie deklaracji PCC-3 (jeśli nabywców pojazdu jest dwóch, do deklaracji PCC-3 należy dołączyć załącznik PCC-3/A) i opłacenia podatku.
  • Na roszczenia dotyczące ewentualnego zaniżenia ceny pojazdu (lub nieopłacenia podatku) urząd skarbowy ma pięć lat.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

  1. Dlaczego muszę zapłacić podatek skoro wydałem pieniądze na samochód?

    Uregulowanie kwoty należnego podatku przy nabyciu używanego samochodu nie oznacza opłaty od wzbogacenia się, lecz jest podatkiem dotyczącym czynności cywilnoprawnych. Podatek dotyczy więc dopełnienia koniecznych formalności, jakie muszą podjąć urzędnicy w związku z zakupem i zarejestrowaniem samochodu. Na zapłacenie podatku każdy ma 14 dni.

  2. Zapłaciłem za samochód 1000 zł – czy muszę zapłacić podatek?

    To zależy od tego, czy cena pojazdu pokrywa się z prawdziwą wartością samochodu. W sytuacji, gdy tak właśnie jest – nie trzeba płacić podatku PCC. Jeśli jednak cena przy sprzedaży została celowo zaniżona, aby uniknąć opłaty, podatek dotyczyć będzie faktycznej wartości pojazdu. Należy zatem sprawdzić, jak wyliczana jest wartość auta.

  3. Jestem osobą z niepełnosprawnością i właśnie kupiłem swój pierwszy samochód – co z podatkiem?

    Osoby z niepełnosprawnością, które zakupują sprzęt na własne potrzeby – tj.: sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie czy samochody osobowe, są zwolnione z obowiązku płacenia podatku. Warunkiem jest natomiast orzeczenie o znaczącym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (bez względu na schorzenie) lub o stopniu lekkim, które ma związek z narządami ruchu.

  4. Kupiłem nowy samochód w salonie, gdzie do ceny doliczony był VAT. Czy powinienem zapłacić również PCC?

    Nie. Podatek od czynności cywilnoprawnych należy zapłacić tylko w przypadku zakupu używanego samochodu od osoby prywatnej. Sam podatek nie dotyczy bowiem przedmiotu sprzedaży, ale czynności cywilnoprawnych niezbędnych dla stwierdzenia zmiany właściciela dobra. Jeśli kupujesz pojazd w salonie, który płaci podatek VAT, nie ponosisz dodatkowych kosztów.

  5. Jakie mogą być konsekwencje zaniżenia wartości pojazdu?

    Jeżeli cena pojazdu zadeklarowana na umowie, będzie bardzo odbiegać od rynkowej wartości pojazdu, to urząd skarbowy może nie tylko zażądać dopłaty brakującej kwoty podatku, ale i naliczy stosowne odsetki. Należy także pamiętać, że kwota na umowie jest kwotą, do której możemy domagać się odpowiedzialności ze strony nieuczciwego sprzedającego, w momencie dostrzeżenia w pojeździe wad ukrytych.