Limit płatności gotówką 2026 r. Kwoty maksymalne dla firm i osób fizycznych

W 2026 r. ograniczenia w płatności gotówką w Polsce obowiązują tylko dla transakcji realizowanych pomiędzy przedsiębiorcami. Plany dalszych obostrzeń uzasadniane są przede wszystkim walką z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu i mają zostać wprowadzone na poziomie unijnym.

W Polsce wybór pomiędzy realizacją płatności bezgotówkowych lub za pomocą gotówki mają już wyłącznie konsumenci. Prawa przedsiębiorców w tym zakresie są stopniowo ograniczane: aktualny limit wynosi 15 000 zł brutto. Plany w zakresie wprowadzania ograniczeń w posługiwaniu się gotówką, które mogą dotknąć również konsumentów ma Unia Europejska.

Ile wynosi limit płatności gotówką w Polsce w 2026 r.?

W 2026 r. limit płatności gotówką w Polsce pozostaje bez zmian. W transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami nadal obowiązuje maksymalna kwota 15 000 zł brutto dla jednej transakcji.

Plany obniżenia limitu płatności gotówkowych dla przedsiębiorców do 8 000 zł zostały ostatecznie zarzucone. Projektowane przepisy, które miały wejść w życie 1 stycznia 2023 roku, spotkały się z wyraźnym sprzeciwem zarówno przedsiębiorców, jak i osób fizycznych. Kontrowersje budził nie tylko sam niższy limit dla firm, ale również pomysł wprowadzenia ograniczeń w płatnościach gotówką dla konsumentów. W efekcie termin zmian najpierw przesunięto na 1 stycznia 2024 roku, a następnie całkowicie z nich zrezygnowano.

Kogo dotyczy limit płatności gotówką w 2026 r. w Polsce?

Określony przepisami limit płatności gotówką obowiązujący w Polsce dotyczy tylko jednej grupy podmiotów – przedsiębiorców, a dokładniej znajduje zastosowanie w sytuacji, kiedy stronami transakcji są przedsiębiorcy. Zatem transakcje bezgotówkowe powyżej ustawowego limitu muszą być w szczególności realizowane przez:

• przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą wpisanych do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej)
• spółki prawa handlowego i inne podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS (Krajowy Rejestr Sądowy) – np. fundacje, izby gospodarcze i inne podmioty, które jednocześnie są wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS

Limit płatności gotówkowych obowiązuje również wspólników spółki cywilnej, zagraniczne oddziały polskich przedsiębiorców i transakcje mające charakter międzynarodowy, jeśli jej stronami jest polski przedsiębiorca, który dokonuje transakcji z przedsiębiorcą zagranicznym poza granicami Polski.

Jakich transakcji dotyczy limit płatności gotówką w Polsce?

Przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców precyzują, że kwota 15 000 zł dotyczy jednorazowej wartości transakcji bez względu na liczbę płatności dokonanych w ramach tej transakcji.

Natomiast “jednorazowa wartość transakcji” oznacza:

• całą wartość wierzytelności lub zobowiązań
• wyrażoną w pieniądzu
• która wynika z odpłatnej dostawy towarów lub świadczenia usług
• określonej w umowie zawartej pomiędzy przedsiębiorcami.

Co to oznacza w praktyce?

Załóżmy, że ustaliłeś ze swoim kontrahentem płatność za dostarczony towar czy usługę w trzech transzach. Kwota każdego przelewu to 7 000 zł, a łączna wartość faktury to 21 000 zł. Pomimo tego, że pojedynczy przelew na Twoje konto będzie miał wartość niższą niż ustawowy limit 15 000 zł brutto, to każda płatność musi być realizowana bezgotówkowo. W takiej sytuacji pod uwagę nie jest brana wysokość pojedynczego przelewu, ale wartość całej transakcji, której łączna kwota przekracza już ustawowy limit.

Jakie są konsekwencje niezastosownia limitu płatności gotówką?

Konsekwencje podatkowe to główny element „kary” dla przedsiębiorcy, który nie zastosuje się do obowiązującego limitu i zamiast rozliczenia za pośrednictwem rachunku bankowego, zapłaci innemu przedsiębiorcy gotówką.

“Kara” dotyczy niemożności zaliczenia takiej płatności przez kupującego przedsiębiorcę do kosztów uzyskania przychodu. Wspomniana sankcja dotyczy nie tylko nadwyżki ponad obowiązujący limit 15 000 zł, ale pełnej kwoty przekazanej kontrahentowi z pominięciem rachunku bankowego.

Jaki jest limit transakcji gotówkowych pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem w 2026 r.?

Aktualnie obowiązujące limity transakcji gotówkowych w Polsce dotyczą tylko płatności realizowanych w obrocie profesjonalnym pomiędzy przedsiębiorcami. Co prawda planowano wprowadzenie ograniczeń również w stosunku do transakcji pomiędzy przedsiębiorcami a osobami fizycznymi, ale finalnie się to nie udało.

Oficjalnie wprowadzenie limitów w posługiwaniu się gotówką był uzasadniane popularyzacją obrotu bezgotówkowego i możliwością ograniczenia szarej strefy. Natomiast adresaci ograniczeń odbierali chęć wprowadzenia zmian jako próbę stopniowej eliminacji gotówki z obrotu gospodarczego oraz ułatwień w prowadzeniu kontroli podatników przez organy skarbowe.

Pomimo wycofania się rządzących z narzucenia ograniczeń w płatnościach gotówkowych dla konsumentów w Polsce, z tym tematem jeszcze będziemy musieli się zmierzyć ze względu na przepisy unijne.

Ograniczenia płatności gotówką a liczba bankomatów w Polsce

Choć formalnie ograniczenia w płatności gotówką w Polsce dotyczą tylko przedsiębiorców, to jednak realnie można przyjąć, że możliwości korzystania z gotówki są mniejsze ze względu na niższe kwoty, które można jednorazowo wpłacić z bankomatów i dostępność tych urządzeń. Liczba bankomatów w IV kwartale 2023 r. to 22 085 sztuk,  w I kwartale 2024 r. 20 869, a na koniec czerwca 2025 r. 20 574 sztuki, co oznacza, że w ciągu 3 lat ubyło około 800 takich urządzeń.

Niższa maksymalna kwota wypłaty z bankomatu niejednokrotnie wiąże się z koniecznością poniesienia dodatkowych opłat. Przykładowo przy limicie 800 zł dla jednorazowej wypłaty, dla uzyskania potrzebnej kwoty w gotówce w wysokości 4 000 zł trzeba będzie skorzystać z bankomatu pięciokrotnie. Opłata może teoretycznie dotyczyć każdej z pięciu transakcji – szczegóły znajdziesz w cenniku usług Twojego banku.

Bezpłatne wypłaty bez względu na kwotę i liczbę transakcji dotyczą najczęściej tylko urządzeń własnych banków. Korzystanie z maszyn obcych wiąże się najczęściej z dodatkowym kosztem – prowizją naliczaną od każdej transakcji. Podobnie, jak wypłata pieniędzy w kasie banku. Dlatego bardziej opłaca się zapłacić za usługi lub produkty kartą niż płacić za wypłatę gotówki z konta.

Limit płatności gotówką – plany Unii Europejskiej

Zwiększenie przejrzystości transakcji finansowych oraz przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu to główne powody, dla których Unia Europejska podjęła decyzję w zakresie wprowadzenia ograniczeń w płatności gotówką. Ostatnie regulacje unijne obejmujące pakiet przepisów mających na celu wzmocnienie możliwości i narzędzi w walce z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu zostały przyjęte w maju 2024 r. Wśród proponowanych zmian są również postanowienia dotyczące płatności gotówką.

Co więcej limit ma dotyczyć również transakcji z osobami fizycznymi, co jest nowością w polskim porządku prawnym.

Dodatkowym wymogiem ma być obowiązek weryfikacji tożsamości klientów realizujących transakcje gotówkowe na kwotę przekraczającą 3000 euro, czyli w przeliczeniu na złotówki według kursu euro z dnia 19 stycznia 2026 r. równowartość 12 669 zł. W tym przypadku krajowe przepisy również mogą być bardziej restrykcyjne – więc ostateczny kształt ograniczeń poznamy dopiero za jakiś czas. Zmiany mają zacząć obowiązywać od 2027 r.

Ograniczenia w płatności gotówką w Europie

Ograniczenia w płatności gotówką obowiązują nie tylko w Polsce. Własne regulacje w tym zakresie przyjęło już wiele państw europejskich. W poniższej tabeli prezentujemy ograniczenia w płatności gotówką w części krajów Europy.

Tabela została przygotowana na podstawie danych opublikowanych na stronie https://www.europe-consommateurs.eu/en/shopping-internet/cash-payment-limitations.html

Warto dodać, że część państw zdecydowała się wprowadzić znaczące sankcje w razie nieprzestrzegania obowiązujących limitów. Przykładowo naruszenie ograniczeń narzuconych w Belgii, podlega karze grzywny w wysokości od 250 do 225 000 euro. W Hiszpanii kara sięga 25% wartości transakcji, a na Łotwie 15% kwoty, której naruszenie dotyczy. U naszych najbliższych sąsiadów Czechów za naruszenie dotyczące ograniczeń w płatności gotówką przewidziana jest kara grzywny od 500 000 koron dla konsumentów do 5 000 000 koron dla firm.

Izabela Stachura-Adamczyk

Redaktor

izabela.stachura@rankomat.pl

Jestem absolwentką wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doświadczenie prawnicze zdobywałam w działach prawnych spółek handlowych z branży produkcyjnej oraz deweloperskiej m.in. jako Specjalista ds. organizacyjno – prawnych i Kierownik działu organizacyjno – prawnego. O finansach piszę od 2017 r. Entuzjastka rzetelnej informacji i dokładnego researchu.

Moje teksty możesz znaleźć m.in. w serwisach: Rankomat, Gazeta Bankowa, Puls HR, oraz CEO Magazyn. W czasie wolnym poszerzam swoją wiedzę na tematy związane m.in. z cyberbezpieczeństwem - również w branży finansowej i pracą z informacją. Prywatnie dużo czytam – najchętniej fantastykę i książki psychologiczne.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: