Szkoda całkowita może zostać orzeczona wtedy, gdy naprawa samochodu po wypadku jest niemożliwa albo jej koszt przekracza wartość pojazdu sprzed zdarzenia. W takiej sytuacji odszkodowanie ustala się najczęściej jako różnicę między wartością auta przed szkodą a wartością wraku. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy ubezpieczyciel zaniża wartość samochodu lub zawyża wartość pozostałości, bo może to znacząco obniżyć wypłatę dla poszkodowanego.
Getty IMG
Najważniejsze informacje
- Szkoda całkowita oznacza, że naprawa auta jest nieopłacalna lub niemożliwa. W przypadku OC zwykle ma ona miejsce, gdy koszt naprawy przekracza wartość pojazdu sprzed szkody, a w AC decydują zapisy OWU, często próg wynosi ok. 70% wartości auta.
- Odszkodowanie wylicza się metodą dyferencyjną - od wartości samochodu przed szkodą odejmuje się wartość wraku. Jeśli auto było warte 40 000 zł, a pozostałości 5 000 zł, odszkodowanie powinno wynieść 35 000 zł.
- Najczęstsze spory z ubezpieczycielem dotyczą dwóch wycen: wartości auta sprzed zdarzenia oraz wartości wraku. Zaniżenie pierwszej albo zawyżenie drugiej może obniżyć wypłatę odszkodowania.
- Wrak pozostaje własnością właściciela pojazdu. Można go sprzedać, naprawić, oddać do kasacji albo poprosić ubezpieczyciela o pomoc w przejęciu pozostałości, choć zakład ubezpieczeń nie zawsze ma taki obowiązek.
- W przypadku wątpliwości co do zasadności szkody całkowitej, warto zażądać kalkulacji naprawy i wyceny pojazdu, zebrać dowody, np. opinię rzeczoznawcy, oferty sprzedaży podobnych aut lub niższe oferty zakupu wraku, a następnie złożyć pisemne odwołanie.
- Czym jest szkoda całkowita?
- Kiedy towarzystwo orzeka szkodę całkowitą z OC sprawcy wypadku?
- Jak sprawdzić, czy ubezpieczyciel rzetelnie orzekł szkodę całkowitą z OC?
- Kiedy towarzystwo orzeka szkodę całkowitą w AC?
- Jak wylicza się odszkodowanie po szkodzie całkowitej?
- Co zrobić z wrakiem samochodu w przypadku szkody całkowitej?
- Szkoda całkowita – kiedy najczęściej powstają problemy?
- Dlaczego stwierdzenie szkody całkowitej może być nieopłacalne dla klienta?
- Jak napisać odwołanie od decyzji ubezpieczyciela o szkodzie całkowitej?
- Szkoda całkowita z OC a pojazd zastępczy - jak długo?
- Szkoda całkowita a naprawa samochodu na własną rękę – czy to możliwe?
Czym jest szkoda całkowita?
W bardzo dużym uproszczeniu można powiedzieć, że szkoda całkowita jest orzekana, gdy naprawa pojazdu nie jest opłacalna dla ubezpieczyciela. Podstawy podjęcia takiej decyzji zależą jednak od tego, z jakiej polisy zostanie zgłoszona szkoda.
Obowiązujące prawo nie definiuje pojęcia szkody całkowitej. Termin ten wywodzi się z praktyki ubezpieczeniowej i powstał w toku likwidacji szkód. Używa się go zarówno podczas naprawy szkody z ubezpieczenia OC, jak i ubezpieczenia autocasco
Uwaga!
Kiedy towarzystwo orzeka szkodę całkowitą z OC sprawcy wypadku?
Szkoda całkowita w OC występuje wtedy, gdy pojazd uległ takiemu zniszczeniu, że:
- nie nadaje się do naprawy,
- koszty jego naprawy przekroczyłyby wartość pojazdu w dniu likwidacji szkody.
Za podstawę prawną orzeczenia szkody całkowitej można uznać przepisy Kodeksu cywilnego (art. 363 § 1 k.c.).
Co mówi prawo?
Kodeks mówi więc, że naprawienie szkody powinno nastąpić zgodnie z decyzją osoby poszkodowanej - albo przez przywrócenie do stanu poprzedniego, albo przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednak uwzględniają równocześnie wyjątek od tej reguły: jest to sytuacja, w której przywrócenie do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo gdy pociąga za sobą nadmierne trudności lub koszty - wówczas roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
Jak sprawdzić, czy ubezpieczyciel rzetelnie orzekł szkodę całkowitą z OC?
Aby sprawdzić, czy ubezpieczyciel rzetelnie orzekł szkodę całkowitą z OC, możesz zwrócić się do niego z wnioskiem o przedstawienie szczegółowej wyceny kosztów naprawy.
Rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego przewidują, że w razie stwierdzenia przez ubezpieczyciela szkody całkowitej, powinieneś otrzymać:
- kalkulację kosztów naprawy – powinna ona obejmować m.in. liczbę i rodzaj działań, które są niezbędne do naprawy pojazdu, jakość części uwzględnionych przy obliczeniach oraz ceny części i stawki roboczogodzin;
- informację o wycenie pojazdu, jakiej dokonała firma ubezpieczeniowa – przed i po szkodzie.
Co do zasady firmy ubezpieczeniowe powinny stosować identyczny sposób wyceny pojazdów, bez względu na to czy doszło do szkody częściowej, czy całkowitej. Niestety, zdarza się, że ubezpieczyciele stosują różne kryteria. Dlatego jeśli po zapoznaniu się z kalkulacją przygotowaną przez ubezpieczyciela uznasz, że koszty naprawy są zawyżone lub wcale nie przekraczają wartości samochodu, możesz złożyć odwołanie od decyzji towarzystwa.
Czasami bardzo trudno jednoznacznie potwierdzić zasadność orzeczenia szkody całkowitej - to powód, dla którego w sporach z ubezpieczycielem wykorzystuje się z reguły orzecznictwa sądów.
Warto wiedzieć
Kiedy towarzystwo orzeka szkodę całkowitą w AC?
Najczęściej szkodę całkowitą w AC orzeka się wtedy, gdy koszt naprawy jest wyższy niż 70% wartości rynkowej auta w stanie nieuszkodzonym, w dniu powstania szkody (w chwili jej powstania, bezpośrednio przed szkodą) lub w dniu ustalenia odszkodowania. Definicja szkody całkowitej w ubezpieczeniu autocasco (AC) w każdej firmie ubezpieczeniowej może jednak wyglądać inaczej. Dokładny opis okoliczności, w których ubezpieczyciel orzeka szkodę całkowitą znajdziesz w OWU (Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia) wybranego towarzystwa.
Przed orzeczeniem szkody całkowitej kalkulację kosztów naprawy przeprowadza się w systemach eksperckich. Zazwyczaj nie uwzględnia ona:
- amortyzacji części zamiennych,
- zużycia eksploatacyjnego w elementach ciernych układu hamulcowego,
- zużycia w elementach układu wydechowego,
- zużycia w ogumieniu i akumulatorze.
Jak wylicza się odszkodowanie po szkodzie całkowitej?
Kwota odszkodowania zostanie ustalona za pomocą tzw. metody dyferencyjnej – od wartości pojazdu przed szkodą zostanie odjęta wartość wraku (czyli nieuszkodzonej pozostałości, którą można sprzedać). Zasada ta działa zarówno w przypadku wyliczania odszkodowania z OC, jak i z AC.
Co zrobić z wrakiem samochodu w przypadku szkody całkowitej?
Zgodnie z prawem wrak jest Twoją własnością, dlatego po orzeczeniu szkody całkowitej możesz:
- oddać go do naprawy,
- sprzedać na części,
- oddać do kasacji.
Możesz również zwrócić się do firmy ubezpieczeniowej o przejęcie pozostałości po samochodzie.
Uwaga!
W AC, w kwestii pomocy w sprzedaży pozostałości po pojeździe, możesz mieć niestety pod górkę. Przejęcie wraku lub wsparcie w jego zbyciu zależy od zapisów OWU lub dobrej woli ubezpieczyciela. Jeżeli masz problem ze sprzedażą pozostałości pojazdu zgodnie z wyceną towarzystwa (sprzedaż za niższą kwotę oznaczałaby w rezultacie mniejszą kwotę odszkodowania), możesz zakwestionować wycenę i odwołać się od decyzji ubezpieczyciela.
Szkoda całkowita – kiedy najczęściej powstają problemy?
Z reguły spór pomiędzy posiadaczem auta a towarzystwem ubezpieczeniowym dotyczy dwóch kwestii:
- zasadności orzeczenia szkody całkowitej,
- sposobu wyliczenia wartości rynkowej samochodu i wartości jego pozostałości (wraku).
Właściciele pojazdów skarżą się również na problemy związane z przejęciem pozostałości uszkodzonego auta przez zakład ubezpieczeń.
Nie wszystkie reklamacje właścicieli samochodów mogą jednak zostać rozpatrzone pozytywnie. Niejednokrotnie, posiadacz pojazdu w inny sposób lub po innych cenach szacuje szkodę niż towarzystwo ubezpieczeniowe.
Naszym okiem
Dlaczego stwierdzenie szkody całkowitej może być nieopłacalne dla klienta?
Choć nie powinno to mieć miejsca, czasami zdarza się, że towarzystwo zaniża wartość pojazdu sprzed kolizji i zawyża wartość wraku.
Case study: zaniżona wartość wraku po szkodzie całkowitej z OC sprawcy
Założenia:
- rodzaj ubezpieczenia: OC sprawcy kolizji
- poszkodowany: pan Marcin
- przedmiot szkody: samochód osobowy
- wartość pojazdu przed kolizją: 40 000 zł
- decyzja ubezpieczyciela: szkoda całkowita
- koszt naprawy: wyższy niż wartość pojazdu sprzed szkody
- wartość wraku według ubezpieczyciela: 10 000 zł
- zaproponowane odszkodowanie: 30 000 zł
- realna możliwa cena sprzedaży wraku: 5 000 zł
1️⃣ Sytuacja klienta
Samochód pana Marcina przed kolizją był wart 40 000 zł. Po zdarzeniu ubezpieczyciel sprawcy uznał, że naprawa pojazdu jest ekonomicznie nieopłacalna, ponieważ jej koszt przekroczyłby wartość auta sprzed szkody.
➡️ Wynik: ubezpieczyciel orzekł szkodę całkowitą.
2️⃣ Rozliczenie szkody całkowitej
Przy szkodzie całkowitej odszkodowanie najczęściej wylicza się jako różnicę między wartością pojazdu sprzed szkody a wartością pozostałości, czyli wraku.
W tej sprawie ubezpieczyciel przyjął:
40 000 zł – 10 000 zł = 30 000 zł
➡️ Decyzja ubezpieczyciela: wypłata odszkodowania w wysokości 30 000 zł.
3️⃣ Problem po stronie poszkodowanego
Pan Marcin początkowo zaakceptował propozycję ubezpieczyciela. Dopiero później okazało się, że wraku nie da się sprzedać za 10 000 zł, jak założyło towarzystwo.
Realna oferta sprzedaży wynosiła maksymalnie 5 000 zł.
➡️ Główna informacja: zawyżona wartość wraku obniżyła odszkodowanie o 5 000 zł.
4️⃣ Rzeczywisty skutek finansowy
Gdyby pan Marcin pozostał przy pierwotnej decyzji ubezpieczyciela, odzyskałby łącznie tylko 35 000 zł:
| Składnik | Kwota |
|---|---|
| Wartość samochodu przed kolizją | 40 000 zł |
| Odszkodowanie zaproponowane przez ubezpieczyciela | 30 000 zł |
| Realna cena sprzedaży wraku | 5 000 zł |
| Łączna kwota możliwa do odzyskania | 35 000 zł |
| Brakująca kwota do wartości auta sprzed szkody | 5 000 zł |
➡️ Koszt po stronie klienta: 5 000 zł straty, jeśli nie zakwestionowałby wyceny wraku.
5️⃣ Możliwość podważenia decyzji ubezpieczyciela
Pan Marcin mógł zakwestionować decyzję towarzystwa, ponieważ celem odszkodowania z OC sprawcy jest wyrównanie szkody poniesionej przez poszkodowanego.
Jeżeli ubezpieczyciel przyjmuje, że wrak jest wart 10 000 zł, powinien wykazać, że poszkodowany realnie może sprzedać pozostałości za taką kwotę. Jeżeli na rynku możliwa cena wynosi tylko 5 000 zł, poszkodowany ma podstawę do żądania dopłaty.
➡️ Wynik: pan Marcin mógł domagać się dodatkowych 5 000 zł odszkodowania.
6️⃣ Prawidłowe rozliczenie szkody
Przy realnej wartości wraku na poziomie 5 000 zł odszkodowanie powinno zostać wyliczone inaczej:
40 000 zł – 5 000 zł = 35 000 zł
| Składnik | Kwota |
|---|---|
| Wartość pojazdu przed szkodą | 40 000 zł |
| Realna wartość wraku | 5 000 zł |
| Prawidłowe odszkodowanie | 35 000 zł |
| Kwota pierwotnie zaproponowana | 30 000 zł |
| Możliwa dopłata | 5 000 zł |
➡️ Wypłacone odszkodowanie po korekcie powinno wynieść: 35 000 zł.
Wniosek eksperta:
W przypadku szkody całkowitej duże znaczenie ma nie tylko wartość auta sprzed zdarzenia, ale też realna wartość wraku. Jeżeli ubezpieczyciel zawyży wartość pozostałości, poszkodowany otrzyma zbyt niskie odszkodowanie. W takiej sytuacji warto zebrać oferty zakupu wraku, dokumenty z aukcji lub opinię rzeczoznawcy i wystąpić o dopłatę, aby łączna rekompensata odpowiadała rzeczywistej wartości pojazdu sprzed szkody.
Nie ulega jednak wątpliwości, że orzeczenie szkody całkowitej stawia ubezpieczyciela na lepszej pozycji. W ten sposób unika on dodatkowych kosztów związanych np. z rozliczeniem z warsztatem samochodowym, sporządzeniem kosztorysu przy wypłacie gotówkowej oraz związanych z tym ewentualnych sporów. Jest on więc często skłonny do podjęcia bardzo szybkiej decyzji o szkodzie całkowitej.
Co zrobić, jeśli wartość wraku została zawyżona?
Przede wszystkim musisz mieć podstawy do tego, aby zakwestionować wartość wraku ustaloną przez zakład ubezpieczeń.
Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego roszczenie o wypłatę różnicy będzie zasadne tylko wtedy, gdy przedstawiszi dowody, iż nie udało się zbyć pozostałości pojazdu po cenie zaakceptowanej przez ubezpieczyciela. Takim dowodem może być np. ogłoszenie, na które nie otrzymałeś żadnej oferty kupna lub otrzymałeś, ale po cenie niższej niż ustalona przez zakład ubezpieczeń.
Podczas likwidacji szkody całkowitej z polisy AC można powołać się wyłącznie na postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia. Jeśli ich zapisy są dla Ciebie niekorzystne, praktycznie nie ma szans na wygraną. Istnieje jednak sposób na uniknięcie zaniżenia wartości odszkodowania - warto dokładnie śledzić to, co robi ubezpieczyciel.
Warto pamiętać, że masz prawo dostępu do całej dokumentacji dotyczącej likwidacji szkody. Możesz również sprawdzić, w jaki sposób obliczono wartość pojazdu. Jeśli nie zgadzasz się z decyzją ubezpieczyciela, powinieneś złożyć odwołanie.
Jak napisać odwołanie od decyzji ubezpieczyciela o szkodzie całkowitej?
Odwołanie od decyzji ubezpieczyciela o szkodzie całkowitej najlepiej przygotować na piśmie i oprzeć je na konkretach, a nie tylko na stwierdzeniu, że „odszkodowanie jest za niskie”. W piśmie wskaż numer szkody, dane właściciela pojazdu, datę decyzji oraz wyraźnie napisz, z czym się nie zgadzasz:
- zaniżoną wartością auta sprzed szkod
- zawyżoną wartością wraku,
- uznaniem, że naprawa pojazdu jest ekonomicznie nieopłacalna.
W odwołaniu warto zażądać ponownej analizy sprawy i dopłaty odszkodowania. Dobrze jest też od razu dołączyć dokumenty, które wzmacniają Twoje stanowisko:
- prywatną wycenę rzeczoznawcy,
- ogłoszenia sprzedaży podobnych samochodów,
- faktury za wcześniejsze naprawy,
- zdjęcia auta sprzed zdarzenia,
- kosztorys naprawy z warsztatu.
Im mniej ogólników, a więcej dowodów, tym trudniej ubezpieczycielowi zbyć sprawę jednym zdaniem.
Pismo możesz złożyć w formie wskazanej przez ubezpieczyciela, np. przez formularz online, e-mail, pocztą tradycyjną albo w oddziale. Ubezpieczyciel powinien odpowiedzieć na reklamację w ciągu 30 dni, a w bardziej skomplikowanych sprawach termin może wydłużyć się do 60 dni, o ile firma poinformuje Cię o przyczynie opóźnienia. Potwierdza to Rzecznik Finansowy, który wskazuje te terminy jako podstawowe w sporach z ubezpieczycielem.
W przypadku szkody całkowitej szczególnie ważne są dwie wartości: wartość samochodu przed szkodą i wartość pozostałości, czyli uszkodzonego auta po zdarzeniu. Odszkodowanie zwykle stanowi różnicę między nimi. Jeżeli więc ubezpieczyciel zaniży wartość pojazdu sprzed wypadku albo zawyży wartość wraku, wypłata może być wyraźnie niższa niż powinna. W AC szkoda całkowita jest najczęściej stwierdzana wtedy, gdy koszt naprawy przekracza określony w OWU procent wartości auta, często 70%.
Pamiętaj, że ubezpieczyciel nie musi mieć ostatniego zdania w Twojej sprawie. Tym bardziej, że tylko odpowiednia kwota odszkodowania może uchronić Cię przed dopłatą do naprawy lub zakupu auta z własnej kieszeni. Jeżeli nie zgadzasz się z wyceną po szkodzie całkowitej, napisz odwołanie. Towarzystwo ubezpieczeniowe nie może Cię zignorować i musi przedstawić własne stanowisko na piśmie.
Szkoda całkowita z OC a pojazd zastępczy - jak długo?
Odpowiedź możesz znaleźć w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r. Zgodnie z jej zapisami możesz korzystać z pojazdu zastępczego przez cały okres od dnia utraty/zniszczenia samochodu do momentu, w którym będziesz mógł nabyć nowy pojazd. Co istotne, odpowiedzialność ubezpieczyciela nie zawsze musi kończyć się w chwili wypłaty odszkodowania (choć tak zdarza się najczęściej).
Możesz wnioskować o przedłużenie terminu zwrotu pojazdu zastępczego/przedłużenie okresu, za który zostaną pokryte kosztów najmu, jeżeli z uzasadnionych przyczyn nie jesteś w stanie kupić nowego pojazdu.
Uwaga!
Szkoda całkowita a naprawa samochodu na własną rękę – czy to możliwe?
Jeżeli masz wiedzę, czas i potrzebne narzędzia, możesz spróbować przywrócić swój pojazd do stanu używalności - aktualnie obowiązujące przepisy tego nie zabraniają.
Pamiętaj jednak, że gdy w rezultacie zdarzenia uszkodzeniu uległy zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy, Twój samochód będzie musiał przejść dodatkowe badanie techniczne.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Ile traci się zniżek przy szkodzie całkowitej?
Nie ma jednej stałej liczby zniżek, które traci się po szkodzie całkowitej. Wszystko zależy od zasad konkretnego ubezpieczyciela, historii kierowcy i tego, czy szkoda była likwidowana z OC sprawcy, z Twojego OC czy z AC. Jeśli nie byłeś sprawcą zdarzenia, szkoda z OC sprawcy nie powinna obciążyć Twojej historii ubezpieczeniowej.
Ile płacą za szkodę całkowitą?
Odszkodowanie przy szkodzie całkowitej wylicza się najczęściej jako różnicę między wartością auta sprzed szkody a wartością wraku. Jeśli samochód przed zdarzeniem był wart 40 000 zł, a pozostałości wyceniono na 5 000 zł, odszkodowanie powinno wynieść 35 000 zł. Właśnie dlatego tak ważne jest sprawdzenie, czy ubezpieczyciel rzetelnie ustalił obie te kwoty.
Co z OC po szkodzie całkowitej?
Po szkodzie całkowitej OC nie wygasa automatycznie. Jeśli pojazd nadal istnieje i nie został wyrejestrowany, polisa pozostaje ważna do końca okresu ochrony. Gdy sprzedasz wrak, obowiązek ubezpieczenia przechodzi na nowego właściciela, a jeśli oddasz auto do kasacji i wyrejestrujesz pojazd, możesz wystąpić do ubezpieczyciela o zwrot niewykorzystanej części składki
.Ile zapłacę za zezłomowanie samochodu osobowego po ustaleniu szkody całkowitej?
Koszt złomowania samochodu zależy od kilku rzeczy, m.in. wagi pojazdu. Cena będzie również zależna od cennika skupu, który znajduje się w okolicy. Kilogram masy auta może kosztować od kilkudziesięciu groszy do nawet złotówki. Warto zatem przed decyzją o złomowaniu porównać ceny proponowane przez najbliższe stacje demontażu.
Szkoda całkowita a wyrejestrowanie auta – kiedy można i jakie dokumenty są potrzebne?
Wyrejestrowanie auta po szkodzie całkowitej jest możliwe m.in., gdy pojazd nie nadaje się już do naprawy i został zezłomowany. Wówczas właściciel musi złożyć wniosek w wydziale komunikacji wraz z zaświadczeniem o demontażu z legalnej stacji demontażu. Do dokumentów należy dołączyć także m.in. dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne pojazdu.
Czy samochodem po szkodzie całkowitej można jeździć?
Tak, ale tylko wtedy, gdy auto jest sprawne, ma ważne badanie techniczne, OC i spełnia warunki dopuszczenia do ruchu. Sama decyzja ubezpieczyciela o szkodzie całkowitej nie oznacza jeszcze, że samochód musi trafić na złom. Jeśli jednak uszkodzone zostały ważne elementy konstrukcyjne, pojazd może wymagać dodatkowego badania technicznego przed powrotem na drogę.
