Czym jest harmonogram spłaty kredytu i jak go interpretować?

Harmonogram spłaty kredytu to integralna cześć umowy kredytowej, która określa m.in. wysokość poszczególnych rat oraz terminy ich płatności. Z dokumentem tym spotkasz się zarówno przy kredycie hipotecznym, jak i gotówkowym. Jego prawidłowa interpretacja pomoże Ci kontrolować koszt kredytu, pilnować terminów płatności i zrozumieć, jak zmienia się zadłużenie w czasie. Sprawdź, co zawiera harmonogram spłaty kredytu, co dzieje się w razie przekroczenia terminu płatności oraz w jakich sytuacjach bank przygotowuje nowy plan spłaty.

Czym jest harmonogram spłaty kredytu?

Harmonogram spłaty kredytu to przygotowany przez bank dokument, zwykle w formie tabeli, który stanowi integralną część umowy kredytowej. Z harmonogramem spłaty zobowiązania spotkasz się zarówno przy kredycie hipotecznym, gotówkowym, samochodowym czy konsolidacyjnym – generalnie przy każdym zobowiązaniu spłacanym w ratach.

Harmonogram spłaty zobowiązania może pojawić się również w przypadku pożyczek pozabankowych, ale tylko w przypadku zobowiązań ratalnych. Krótkoterminowe chwilówki spłacane są zwykle jednorazowo. Stąd data spłaty może zostać określona bezpośrednio w umowie bez konieczności tworzenia dodatkowego dokumentu.

Jaki jest termin przekazania harmonogramu spłaty kredytu przez bank?

Harmonogram spłaty otrzymasz razem z umową kredytową w formie papierowej podczas osobistej wizyty w banku lub listownie, na wskazany we wniosku kredytowym adres do doręczeń. Dokumenty możesz otrzymać również w formie elektronicznej, na podany adres email lub możesz pobrać umowę wraz z załącznikami po zalogowaniu się do usługi bankowości elektronicznej – jeśli masz konto osobiste w instytucji, która udzieliła Ci kredytu.

Możesz również poprosić bank o przedstawienie wstępnego harmonogramu spłaty kredytu jeszcze przed podpisaniem umowy kredytowej. Pozwoli Ci to wcześniej przygotować się do terminowej spłaty, oszacować, czy propozycja jest dla Ciebie korzystna, a także zaproponować ewentualne modyfikacje zaprezentowanego planu.

Możesz również wskazać optymalną dla Ciebie datę spłaty, np. przypadającą zaraz po dniu Twojej wypłaty. Krok ten da Ci pewność, że wymagane środki zawsze będą na koncie w dniu płatności raty. Obowiązującą i aktualną wersję harmonogramu spłaty kredytu otrzymasz wraz z podpisaną umową kredytową.

Jakie informacje znajdziesz w harmonogramie spłaty kredytu?

Przeglądając harmonogram spłaty kredytu sprawdzisz numery i terminy kolejnych rat oraz ich kwoty. Poszczególne raty prezentowane w ramach harmonogramu składają się z dwóch części:

• kapitałowej
• odsetkowej.

Taki sposób prezentacji da Ci odpowiedź na pytanie, jaką kwotę kapitału (czyli pożyczonej kwoty) i jaką kwotę odsetek oddasz do banku każdego miesiąca. W harmonogramie powinny znaleźć się również informacje takie jak:

• data zawarcia umowy kredytowej,
• numer umowy,
• pierwotna kwota kredytu,
• waluta kredytu,
• wysokość oprocentowania,
• rodzaj oprocentowania – zmienne, stałe, okresowo stałe,
• okres kredytowania,
• numer rachunku wyznaczonego do spłaty zobowiązania,
• całkowita kwota kredytu – czyli suma pożyczonego kapitału i kosztów (z reguły odsetek). Taka informacja daje odpowiedź na pytanie, ile kredyt będzie Cię łącznie kosztował, przy założeniu, że nie nadpłacisz lub nie spłacisz całkowicie zobowiązania wcześniej lub harmonogram spłaty nie zostanie zmieniony z innych przyczyn,
• pozostała do spłaty kwota kredytu przy – każdej racie powinna znaleźć się informacja o saldzie kredytu pozostającym do spłaty,
• planowana data spłaty kredytu – zgodna z wybranym okresem kredytowania określonym w umowie.

Harmonogram spłaty przedstawia plan spłaty zadłużenia miesiąc po miesiącu. Znajdziesz w nim zatem informacje o wysokości każdej raty kredytowej w całym okresie kredytowania.

Przykładowe parametry kredytu gotówkowego oraz harmonogram spłaty takiego zobowiązania prezentują się następująco:

• Data zawarcia umowy kredytowej: 20.09.2024 r.
• Kwota kredytu: 10 000 zł
• Oprocentowanie nominalne: 10% w skali roku
• Okres kredytowania: 24 miesiące
• Rodzaj rat: stałe
• Całkowita kwota do spłaty: 11 074,79 zł
• Wysokość odsetek: 1 074,79 zł.

Jak czytać harmonogram spłaty kredytu?

Harmonogram spłaty kredytu sprawdź przede wszystkim pod kątem wysokości rat oraz terminów ich płatności. Wskazana data oznacza zwykle dzień, w którym pieniądze powinny być już zaksięgowane na rachunku banku, dlatego przy przelewie środków z konta prowadzonego przez inną instytucję warto zlecić go z odpowiednim wyprzedzeniem.

Możesz sprawdzić orientacyjny czas, jaki potrzebny jest na przekazanie środków pomiędzy rachunkami w bankach uniwersalnych, korzystając z naszego  kalkulatora księgowania przelewów.

Harmonogram pokazuje, kiedy i w jakiej wysokości masz regulować zobowiązanie zgodnie z warunkami umowy. Terminowa spłata pomoże Ci zbudować dobrą historię kredytową, natomiast opóźnienia będą miały negatywny wpływ. Nie oznacza to jednak, że musisz bezwzględnie trzymać się harmonogramu w przypadku wcześniejszej spłaty – kredyt możesz nadpłacać lub spłacić przed terminem wskazanym w umowie. Warto jednak wcześniej sprawdzić w umowie, czy bank nie przewidział z tego tytułu dodatkowej prowizji.

Jak na harmonogram spłaty kredytu wpływa rodzaj rat kredytowych?

Analizując harmonogram pod kątem rodzaju rat możesz trafić na dwa warianty spłaty kredytu:

• w ratach równych,
• w ratach malejących.

Harmonogram spłaty kredytu a raty równe

Raty równe oznaczają stałą płatność co miesiąc. Choć wysokość raty się nie zmienia, to udział części kapitałowej i części odsetkowej jak najbardziej. Część odsetkowa raty jest w pierwszym okresie spłaty najwyższa i konsekwentnie spada wraz z każdym kolejnym miesiącem.

Natomiast wysokość spłacanego kapitału odwrotnie – na początku jest niska i rośnie wraz z płatnością każdej kolejnych rat. Analizując harmonogram spłaty kredytu z ratą równą możesz zauważyć przedstawioną powyżej zależność.

Harmonogram spłaty kredytu a raty malejące

Raty malejące – jak sugeruje sama nazwa – zmniejszają się wraz z upływem czasu. Przy czym miesięczna kwota spłacanego kapitału pozostaje na tym samym poziomie (pożyczona suma dzielona jest na liczbę rat), a zmianie ulega jedynie wartość odsetek. Zatem w harmonogramie pozycja dotycząc części kapitałowej raty będzie niezmienna, a część odsetkowa początkowo wysoka, z każdą kolejną ratą będzie niższa.

Wybór rodzaju rat wpływa na ostateczny koszt kredytu. Finalnie zapłacisz mniej za pożyczony kapitał, jeśli zdecydujesz się na raty malejące. Mają jednak one pewne minusy. Mianowicie, żeby skorzystać z rat malejących musisz mieć wyższą (niż przy ratach równych) zdolność kredytową. Dodatkowo początkowa wysokość raty może być zbyt obciążająca dla Twojego budżetu. Biorąc pod uwagę te czynniki, częściej wybieranym wariantem spłaty kredytu są raty równe.

Co się dzieje z harmonogramem kredytu, gdy spóźnisz się ze spłatą raty?

Harmonogram spłaty kredytu nie zmienia się, jeśli uregulujesz miesięczną ratę z opóźnieniem. Po pokryciu zaległości wobec banku wciąż obowiązuje Cię pierwotny terminarz kolejnych płatności. Musisz więc liczyć się z tym, że kolejną ratę trzeba będzie zapłacić w ustalonym wcześniej terminie. Bank może naliczyć Ci odsetki za zwłokę. Twoja wpłata najpierw pokryje karne odsetki, a dopiero później bank rozliczy ratę. Aby zaległości nie narastały dowiedz się w banku, jaką kwotę należy wpłacić.

Naszym okiem

Opóźnienia w regulowaniu rat mogą mieć poważne konsekwencje. Przede wszystkim negatywnie wpływają na Twoją historię kredytową, która rejestrowana jest przez BIK. W przyszłości może Ci to utrudnić zaciągnięcie kolejnego kredytu, pożyczki czy nawet zakupy na raty. Dodatkowo, bank może naliczyć odsetki karne za zwłokę, co tylko podwyższy koszt obsługi takiego zobowiązania.

Izabela Stachura ekspert finansowy rankomat.pl

Czy harmonogram spłaty kredytu może się zmienić?

Harmonogram spłaty kredytu może się zmienić w trakcie trwania umowy. Dzieje się tak m.in. z powodu nadpłaty kredytu, skorzystania z wakacji kredytowych lub karencji, zmiany oprocentowania, zmiany terminu płatności rat albo warunków umowy. W takich sytuacjach bank przygotuje aktualizację harmonogramu, która uwzględni nowe zasady spłaty zobowiązania.

Nadpłata kredytu

Gdy nadpłacisz kredyt, bank może: skrócić czas trwania umowy (z zachowaniem dotychczasowej raty) lub obniżyć kolejne raty (z zachowaniem takiego samego okresu spłaty). W obu przypadkach otrzymasz nowy harmonogram, dostosowany do aktualnego salda zadłużenia.

Wakacje kredytowe lub karencja

Zarówno wakacje kredytowe, jak i karencja w spłacie oznaczają czasową przerwę w regulowaniu rat – całościowych lub częściowych. W efekcie bank musi sporządzić nowy harmonogram.

Zmiana rodzaju oprocentowania

Chcesz ustrzec się przed dynamicznym wzrostem wysokości rat związanych z wahaniem wysokość stóp procentowych i tym samym wskaźnika referencyjnego WIBOR?

Sprawdź, czy możesz zamienić dotychczasowe oprocentowanie zmienne na stałe. Pamiętaj jednak, że taka operacja również będzie wiązać się z modyfikacją harmonogramu spłaty zobowiązania. Podobna sytuacja będzie miała miejsce w momencie zakończenia czasu obowiązywania okresowo stałego oprocentowania i ustalania nowej stawki na kolejny okres lub przekształcenia stałej stopy procentowej na zmienną.

Zmiana terminu płatności rat

Niektóre banki umożliwiają przesunięcie dnia spłaty rat – np. z 5. na 15. dzień miesiąca. Taka korekta jest przydatna, jeśli zmieniasz pracę i jednocześnie zmienia się termin Twojej wypłaty.

Renegocjacja warunków lub restrukturyzacja

W przypadku trudności finansowych możesz wnioskować o zmianę warunków kredytu – np. wydłużenie okresu spłaty zobowiązania. Taka operacja zawsze wiąże się z nowym harmonogramem dostosowanym do ustalonych z bankiem zasad.

Jeśli planujesz zaciągnąć kredyt, zapoznaj się dokładnie z harmonogramem spłaty. To właśnie ten dokument pozwoli Ci zaplanować płatności, z wyprzedzeniem przygotować budżet i sprawdzić, ile naprawdę będzie Cię kosztować potencjalne zobowiązanie. Co ważne – możesz poprosić bank o przygotowanie harmonogramów spłaty dla różnych scenariuszy, co tylko ułatwi Ci wybór najkorzystniejszego wariantu.

Bartłomiej Borucki

Redaktor

bartlomiej.borucki@rankomat.pl

Jestem absolwentem kierunku Finanse i Rachunkowość. Od niemal 20 lat moja aktywność zawodowa związana jest z branżą finansową. W tym czasie pracowałem m.in. jako konsultant w domu maklerskim, asystent dyrektora finansowego w firmie produkcyjnej oraz analityk ryzyka kredytowego. W 2016 roku moje zamiłowanie do finansów oraz tworzenia przystępnych i użytecznych treści przerodziło się w zawodową pasję, która trwa do dziś.

Moje teksty możesz przeczytać m.in. w serwisach: Rankomat, Puls Biznesu, Bankier Smart, CEO Magazyn oraz MANAGER+. Wolny czas często spędzam w górach. Słucham podcastów, inwestuję w branżę gamingową i jestem fanem fantastyki naukowej.

Zobacz inne wpisy tego autora »

Komentarze: