Szczepienia przed wyjazdem do krajów egzotycznych mogą być obowiązkowe albo zalecane, zależnie od kierunku, długości pobytu i planowanych aktywności. Nie warto odkładać ich na ostatnią chwilę, bo część preparatów wymaga kilku dawek podawanych w odstępach. Sprawdź, które szczepienia rozważyć, ile kosztują i kiedy zgłosić się do lekarza medycyny podróży.

Najważniejsze informacje

  1. Podróże do Azji Płd.-Wsch., Afryki i Ameryki Płd. wiążą się z ryzykiem chorób tropikalnych przenoszonych m.in. przez komary oraz skażoną wodę i żywność.

  2. Jedynym powszechnie wymaganym szczepieniem przy wjeździe do części krajów jest żółta febra, którą potwierdza Międzynarodowa Książeczka Szczepień („żółta książeczka”).

  3. Do szczepień najczęściej zalecanych należą: WZW A i B, dur brzuszny, wścieklizna, japońskie zapalenie mózgu, meningokoki, a także dawki przypominające tężec–błonica–krztusiec, polio i MMR.

  4. Szczepienia zaplanuj z lekarzem medycyny podróży co najmniej 6-8 tygodni przed wyjazdem, aby zdążyć z pełnym schematem i ewentualnymi dawkami przypominającymi.

  5. Niezależnie od szczepień zadbaj o profilaktykę (higiena, ochrona przed komarami) oraz polisę turystyczną pokrywającą koszty leczenia i transportu medycznego.

Najczęstsze choroby w strefach tropikalnych

W strefach tropikalnych podróżni najczęściej narażeni są na choroby przenoszone przez komary, skażoną wodę i żywność oraz kontakt z zakażonymi zwierzętami. Ryzyko zależy od kraju, pory roku, standardu zakwaterowania i planowanych aktywności. Poniżej znajdziesz najczęstsze choroby, które warto uwzględnić podczas przygotowań do wyjazdu.

  1. Malaria – choroba przenoszona przez komary Anopheles. Objawia się gorączką, dreszczami, bólami mięśni i głowy. Profilaktyka obejmuje stosowanie leków przeciwmalarycznych oraz unikanie ukąszeń komarów poprzez stosowanie repelentów i moskitier.

  2. Denga – wirusowa choroba również przenoszona przez komary, głównie z rodzaju Aedes. Symptomy to wysoka gorączka, silne bóle stawów i mięśni, bóle głowy oraz wysypka. Nie ma specyficznego leczenia, więc kluczowa jest profilaktyka – unikanie ukąszeń komarów.

  3. Żółta febra – wirusowa choroba, którą również przenoszą komary. Objawy obejmują gorączkę, dreszcze, bóle głowy, a w ciężkich przypadkach uszkodzenie wątroby prowadzące do żółtaczki. Skuteczną ochronę zapewnia szczepienie, które jest często wymagane przy wjeździe do niektórych krajów tropikalnych.

  4. Chikungunya – wirus przenoszony przez komary Aedes, wywołujący gorączkę, silne bóle stawów, wysypkę i zmęczenie. Podobnie jak w przypadku dengi leczenie jest objawowe, a najlepszą ochroną jest unikanie ukąszeń komarów.

  5. Dur brzuszny – bakteryjna choroba wywoływana przez Salmonella typhi, przenoszona przez skażoną żywność i wodę. Objawy to wysoka gorączka, ból brzucha, wysypka i splątanie. Profilaktyka obejmuje szczepienie oraz rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny.

  6. Wirusowe zapalenie wątroby typu A i B (WZW A i WZW B) – oba typy zapalenia wątroby mogą być groźne. Hepatitis A przenoszone jest przez skażoną żywność i wodę, natomiast Hepatitis B głównie poprzez kontakt z zakażoną krwią lub płynami ustrojowymi. Ochronę zapewniają szczepienia.

  7. Cholera – bakteryjna infekcja przewodu pokarmowego wywoływana przez Vibrio cholerae, przenoszona przez skażoną wodę i żywność. Objawia się wodnistą biegunką i wymiotami, prowadzącymi do odwodnienia. Profilaktyka obejmuje szczepienie i zachowanie higieny.

Warto wiedzieć
Zawsze warto zasięgnąć porady lekarza specjalisty w zakresie medycyny podróży, który pomoże przygotować odpowiedni plan szczepień wymaganych na podstawie międzynarodowych przepisów zdrowotnych. Pamiętajmy, że zdrowie jest najważniejsze, a odpowiednie przygotowanie może uchronić nas przed wieloma nieprzyjemnymi dolegliwościami.

Jakie szczepienia są obowiązkowe przed podróżą?

Dla większości turystów jedynym szczepieniem wymaganym przy wjeździe do wybranych krajów jest szczepienie przeciwko żółtej gorączce. Obowiązek dotyczy głównie części państw Afryki i Ameryki Południowej, ale może zależeć także od wcześniejszego pobytu w kraju ryzyka lub długości tranzytu.

Potwierdzeniem jest Międzynarodowa Książeczka Szczepień lub Profilaktyki, nazywana żółtą książeczką.

Dodatkowe wymogi mogą wynikać z celu podróży. Przykładowo osoby udające się do Arabii Saudyjskiej na hadżdż lub umrę mogą potrzebować potwierdzenia szczepienia przeciw meningokokom ACWY.

Jakie są szczepienia zalecane do krajów egzotycznych?

Pozostałe szczepienia zwykle nie są warunkiem przekroczenia granicy, ale mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania podczas wyjazdu. Najczęściej zaleca się szczepienia przeciwko:

  • durowi brzusznemu,

  • wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B,

  • japońskiemu zapaleniu mózgu,

  • kleszczowemu zapaleniu mózgu,

  • wściekliźnie,

  • cholerze,

  • meningokokom,

  • poliomyelitis,

  • tężcowi, błonicy i krztuścowi.

Dobór szczepień zależy od kierunku, terminu i długości pobytu, standardu zakwaterowania oraz planowanych aktywności.

Tydzień w hotelu all inclusive nad popularnym wybrzeżem to zupełnie inne ryzyko niż dwa tygodnie backpackingu po wsiach czy praca w terenie – przy klasycznym wypoczynku hotelowym lekarz często ograniczy listę do jednego, dwóch szczepień, a resztę uzna za zbędną.

Ostateczną decyzję i tak podejmuje lekarz medycyny podróży na podstawie Twojej trasy, dlatego nie warto szczepić się "na wszelki wypadek" przeciwko każdej chorobie z listy.

Ile kosztują szczepienia do krajów egzotycznych?

Jedna dawka szczepionki dla podróżnych kosztuje zwykle od około 60 do 700 zł. Do ceny preparatu trzeba doliczyć kwalifikację medyczną, najczęściej 70–240 zł, a czasem także wydanie żółtej książeczki. Pełny koszt zależy od liczby szczepień i dawek, dlatego przy rozbudowanym schemacie może przekroczyć 1000 zł.

Koszt szczepienia obowiązkowego

Szczepienie przeciwko żółtej gorączce może być warunkiem wjazdu do wybranych państw lub obowiązywać po pobycie w kraju ryzyka.

SzczepienieOrientacyjna cena za dawkę
Żółta gorączka339–380 zł

Koszt szczepień zalecanych

Pozostałe szczepienia dobiera lekarz na podstawie kierunku, długości wyjazdu i planowanych aktywności.

SzczepienieOrientacyjna cena za dawkę
Poliomyelitis110–179 zł
Tężec60–119 zł
Błonica, tężec i krztusiec230–280 zł
Meningokoki279–599 zł
WZW typu A315–360 zł
WZW typu B135–169 zł
Wścieklizna325–399 zł
Dur brzuszny290–399 zł
Japońskie zapalenie mózgu615–699 zł
Cholera299–490 zł
Kleszczowe zapalenie mózgu199–300 zł

Podane kwoty dotyczą jednej dawki. Przy szczepieniach wymagających dwóch lub trzech dawek zapłacisz za każdą z nich oraz za kolejne kwalifikacje medyczne. Cenniki różnią się między placówkami i mogą zmieniać się wraz z cenami preparatów.

Czym może skutkować brak szczepień?

Brak wymaganego szczepienia lub potwierdzenia jego wykonania może zakończyć się odmową wjazdu do kraju, kwarantanną na własny koszt albo obowiązkowym szczepieniem na granicy. Dotyczy to państw, które uzależniają przekroczenie granicy od okazania odpowiedniego certyfikatu.

Szczepienia obowiązkowe mają ograniczać ryzyko rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych. Dlatego przed wyjazdem sprawdź nie tylko wymagania kraju docelowego, lecz także państw tranzytowych, przez które będziesz podróżować.

Szczepienia ochronne - kiedy je wykonać?

Zaleca się, aby o szczepieniach pomyśleć co najmniej 6-8 tygodni przed planowaną podróżą. Daje to czas na ewentualne podanie serii - niektóre szczepienia wymagają podania kilku dawek w określonych odstępach czasu.

Przykładem są szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, które obejmują trzy dawki podawane w ciągu sześciu miesięcy.

Takie działania jednak należy skonsultować. Wizyta w poradniach medycyny podróży będzie pod tym katem nieoceniona. Lekarz oceni, które szczepienia są wymagane w zależności od celu podróży, długości pobytu oraz indywidualnego stanu zdrowia pacjenta. Warto zabrać ze sobą pełną dokumentację szczepień, co ułatwi ocenę potrzeb.

Terminarz szczepień

Kategoria

Co obejmuje (przykłady)

Kiedy wykonać przed wyjazdem*

Dla kogo / uwagi

Dokumenty / ważność

Obowiązkowe

Żółta febra

≥ 10 dni

Wymagana przy wjeździe do części krajów Afryki Subsaharyjskiej i Ameryki Płd.; szczepienie tylko w autoryzowanych punktach

Międzynarodowy Certyfikat Szczepień („żółta książeczka”); ważny dożywotnio po podaniu dawki

Zalecane

WZW A (hepatitis A)

≥ 14 dni (1. dawka)

Dla większości kierunków o gorszych warunkach sanitarnych; rozważyć doszczepienie 2. dawką po 6–12 mies.

Karta szczepień; rozważ pełny schemat dla trwałej ochrony

Dur brzuszny

≥ 14 dni (iniekcja)

Azja Płd./Pd-Wsch., Afryka, Am. Płd.; także przy jedzeniu „street food”

Ochrona 2–3 lata (w zależności od preparatu)

Wścieklizna (przedekspozycyjnie)

0–7–21/28 dni; ostatnia ≥ 7 dni

Trekking, kontakt ze zwierzętami, regiony o ograniczonym dostępie do opieki medycznej

Po ekspozycji i tak wymagane dawki przypominające zgodnie z zaleceniami

Japońskie zapalenie mózgu (JE)

0–28 dni; ostatnia ≥ 7 dni

Dłuższy pobyt/wyjazd na tereny wiejskie w Azji Płd./Pd-Wsch.

Rozważyć przy pobycie >4 tyg. lub sezonowo zwiększonej transmisji

Cholera (doustna)

2 dawki w odstępie ≥ 7 dni; ostatnia ≥ 7 dni

Rejony epidemiczne, misje, praca w terenie

Ochrona krótkoterminowa; możliwe dawki przypominające

Meningokoki (A,C,W,Y lub B)

≥ 14 dni (po dawce)

Pielgrzymki, kampusy, regiony „meningitis belt”, imprezy masowe

Sprawdź wymogi kraju/organizatora

Rutynowe

Tężec / Błonica / Krztusiec (Td/Tdap)

Jeśli >10 lat od ostatniej dawki – przypominająca ≥ 14 dni

Zalecane wszystkim podróżnym

Wpis w karcie szczepień

Polio (IPV – przypominająca)

≥ 4 tygodnie

Wjazd do części krajów może wymagać dowodu szczepienia

Potwierdzenie w karcie szczepień

MMR (odra–świnka–różyczka)

2 dawki; jeśli brak – uzupełnić ≥ 14 dni

Wymagane pełne szczepienie u dorosłych bez odporności

Wpis w karcie szczepi

* Minimalne czasy podane orientacyjnie; ostateczny harmonogram ustala lekarz medycyny podróży (możliwe schematy przyspieszone dla części preparatów).

Konsultacja z lekarzem medycyny podróży - dlaczego warto?

Wizyta u specjalisty medycyny podróży jest podstawowym elementem podczas przygotowań do egzotycznego wyjazdu.

W trakcie takiej konsultacji lekarz poinformuje o wszelkich przeciwwskazaniach medycznych, podpowie, czy w podróż wybrać można się z dzieckiem oraz jakie szczepienia wykonać, aby zabezpieczyć się przed chorobom zakaźnym.

Warto zadbać o to, by wizytę odbyć odpowiednio wcześnie (minimum miesiąc przed zaplanowaną podróżą), ponieważ niektóre szczepionki wymagają przyjęcia kilku dawek, które przyjmuje się w odpowiednich odstępach czasowych. Cena takiej wizyty oscyluje w granicach 50 do nawet 500 złotych i uzależniona jest od zakresu oraz ewentualnych dodatkowych badań.

Czym jest Międzynarodowa Książeczka Szczepień?

Międzynarodowa Książeczka Szczepień, czyli żółta książeczka potwierdza wykonanie szczepień wymaganych przy wjeździe do niektórych krajów. Najczęściej chodzi o szczepienie przeciwko żółtej gorączce.

Dokument zawiera datę szczepienia, nazwę i serię preparatu oraz podpis i pieczątkę uprawnionej placówki. Otrzymasz go w punkcie szczepień dla podróżnych, stacji sanitarno-epidemiologicznej albo centrum medycyny podróży. Brak ważnego wpisu może skutkować odmową wjazdu, kwarantanną lub koniecznością szczepienia na granicy.

Szczepienia to nie wszystko. Zadbaj też o ubezpieczenie

W krajach egzotycznych EKUZ nie działa, dlatego za leczenie, hospitalizację i transport medyczny możesz zapłacić z własnej kieszeni. Polisa turystyczna powinna obejmować co najmniej koszty leczenia, ratownictwo, transport do Polski, assistance, NNW i OC.

Podróż do Gambii - ubezpieczenie od chorób tropikalnych
UbezpieczycielZakres ubezpieczeniaCena
Koszty leczenia
300 000 zł
Ratownictwo
100 000 zł
Bagaż
1 000 zł
Dodatkowo: NNW: 10 000 złOC: 150 000 złzdarzenia pod wpływem alkoholuCOVID-19
116,07 zł
1 os. / 7 dni
116,07 zł
1 os. / 7 dni
Koszty leczenia
2 000 000 zł
Ratownictwo
2 000 000 zł
Bagaż
6 000 zł
Dodatkowo: NNW: 200 000 złOC: 1 500 000 złzdarzenia pod wpływem alkoholuCOVID-19 rehabilitacja po powrocie do Polski: (+28,00 zł)
123,20 zł
1 os. / 7 dni
123,20 zł
1 os. / 7 dni
Koszty leczenia
500 000 eur
Ratownictwo
500 000 eur
Bagaż
1 500 eur
Dodatkowo: NNW: 15 000 eurOC: 200 000 eurzdarzenia pod wpływem alkoholuCOVID-19
136,00 zł
1 os. / 7 dni
136,00 zł
1 os. / 7 dni
Koszty leczenia
10 000 000 eur
Ratownictwo
10 000 000 eur
Bagaż
1 500 eur
Dodatkowo: NNW: 20 000 eurOC: 500 000 eurzdarzenia pod wpływem alkoholuCOVID-19
161,17 zł
1 os. / 7 dni
161,17 zł
1 os. / 7 dni

Przy droższych kierunkach wybierz sumę kosztów leczenia od 50 000 euro, a najlepiej dopasuj ją do cen opieki medycznej w danym kraju. Jeśli planujesz sporty, masz chorobę przewlekłą albo chcesz objąć ochroną zdarzenia po alkoholu, sprawdź odpowiednie rozszerzenia w OWU.

Naszym okiem
Zakres polisy dopasuj do kierunku i planu wyjazdu. Innej ochrony potrzebujesz na wypoczynek w hotelu, a innej na nurkowanie, trekking czy safari.
Patrycja Pałka, Specjalista ds. ubezpieczeń turystycznych

Sprawdź, ile kosztuje polisa na wyjazd do kraju egzotycznego. W kalkulatorze ubezpieczeń turystycznych rankomat.pl porównasz zakres ochrony, sumy ubezpieczenia i ceny kilku ofert w jednym miejscu.

Najczęściej zadawane pytania

  1. Czy można przyjąć kilka szczepionek podczas jednej wizyty?

    Tak. Większość szczepionek można podać tego samego dnia w różne miejsca ciała bez zmniejszenia ich skuteczności. O ewentualnym rozdzieleniu dawek decyduje lekarz na podstawie rodzaju preparatów i Twojego stanu zdrowia.

  2. Czy kobieta w ciąży może zaszczepić się przed egzotyczną podróżą?

    Nie każdą szczepionkę można podać w ciąży. Decyzja zależy od preparatu, etapu ciąży, kierunku oraz ryzyka zakażenia, dlatego plan wyjazdu trzeba skonsultować z lekarzem jeszcze przed rezerwacją podróży.

  3. Czy dzieci potrzebują innych szczepień niż dorośli?

    Zakres szczepień dla dziecka zależy od jego wieku, dotychczasowego kalendarza szczepień i kraju docelowego. Niektóre preparaty można podawać dopiero po osiągnięciu określonego wieku, a przed wyjazdem może być potrzebne wcześniejsze uzupełnienie szczepień rutynowych.

  4. Czy wyjazd last minute oznacza, że jest już za późno na szczepienie?

    Nie zawsze. Nawet przy niewielkiej ilości czasu warto zgłosić się do lekarza medycyny podróży, ponieważ niektóre szczepionki można podać w schemacie przyspieszonym albo rozpocząć ochronę przed samym wyjazdem. Trzeba jednak liczyć się z tym, że niepełny schemat może nie zapewnić pełnej odporności.

  5. Czy po szczepieniu nadal trzeba chronić się przed komarami?

    Tak. Szczepienia nie chronią przed wszystkimi chorobami występującymi w tropikach, dlatego nadal stosuj repelent, noś odzież osłaniającą skórę i korzystaj z moskitiery. Takie środki ograniczają ryzyko m.in. chorób przenoszonych przez komary.