Twoje auto wpadło w poślizg. Sprawa niby prosta, ale nie dla ubezpieczyciela. Powodem poślizgu może być bowiem nie tylko śliska nawierzchnia, ale też złamanie przepisów ruchu drogowego. Kto i kiedy wypłaci wówczas odszkodowanie?

samochód na śliskiej drodze
Porównaj ceny OC i AC

Zazwyczaj po kolizji lub wypadku, do których doszło w wyniku poślizgu i utraty kontroli nad pojazdem, policjanci powtarzają „Powodem było niedostosowanie prędkości jazdy do panujących warunków”. I choć w zdecydowanej większości przypadków mają rację, to nie zawsze tak jest.

W 2016 roku doszło do 29081 wypadków z winy kierujących pojazdami. Przyczyną 24,7% z nich było niedostosowanie prędkości do warunków ruchu*. Ale bywa również tak, że do zdarzenia dochodzi z powodu czynników zewnętrznych, na które kierowca nie miał wpływu.

Odszkodowanie z OC, gdy poślizg jest spowodowany zaniedbaniem zarządcy drogi

W świetle orzecznictwa sądowego (np. wyrok Sądu Najwyższego z 2001 r., III CKN 267/99),sam fakt stwierdzenia oblodzenia drogi w warunkach zimowych nie wystarcza do przypisania odpowiedzialności zarządcy drogi.

Konieczne będzie wykazanie przez poszkodowanego, że zarządca zaniedbał obowiązek utrzymania drogi w sposób uniemożliwiający wypadek na skutek poślizgu. Niestety, uzyskanie odszkodowania, gdy do kolizji dojdzie podczas trudnych warunków atmosferycznych (śnieżycy, zawiei, gołoledzi) jest praktycznie niemożliwe. W takim okresie nie można utrzymać wszystkich dróg publicznych w stanie całkowitego bezpieczeństwa.

Największe szanse na odszkodowanie od zarządcy drogi mają poszkodowani, którym uda się np. udowodnić, że droga od wielu dni nie była odśnieżana (w tym czasie nie było opadów śniegu) lub posypywana, w celu zapobieżenia jej śliskości.

Jak udowodnić winę zarządcy drogi?

  • Zgromadź jak największą ilość dowodów, np. oświadczenia świadków zdarzenia, osób zamieszkujących w pobliżu (poproś o dane kontaktowe),notatkę policyjną z miejsca zdarzenia, zrób zdjęcia.
  • Jeśli to możliwe, sprawdź i powołaj się na przepisy wydawane na szczeblu samorządowym, określające zasady utrzymania dróg w okresie zimowym (plany zimowego utrzymania dróg).

Jeżeli wnosisz o odszkodowanie z umowy OC zarządcy drogi, masz nieco ułatwioną sprawę. Ciężar dowodu w znacznym stopniu spoczywa na towarzystwie ubezpieczeniowym.

Zarządca drogi zobligowany jest zarówno do odśnieżania, jak i zapobiegania śliskości drogi i to nie tylko w okresie zimowym. Jeśli dojdzie np. do wycieku substancji chemicznych, zaniechanie lub wadliwe ich usunięcie może skutkować odpowiedzialnością za szkodę, na zasadach określonych w kodeksie cywilnym (art. 415).

Poślizg auta z powodu plamy oleju - dostaniesz odszkodowanie?

Jednym z wzorcowych przykładów, w których zarządca drogi został zobligowany do wypłaty odszkodowania po kolizji, jest orzeczenie Sądu Rejonowego w Gliwicach (Sygn. akt I C 1725/13 ).

Do kolizji doszło w 2013 r., na jednym z miejskich skrzyżowań. Kobieta prowadząca samochód nie zapanowała nad pojazdem, który wpadł w poślizg i uderzył w barierę. Poślizg pojazdu spowodowany był rozlaną na drodze substancją ropopochodną.

W tym miejscu musimy podkreślić, że sam fakt rozlania oleju na drodze jest zdarzeniem nagłym, które może wystąpić pomimo systematycznego monitorowania drogi przez odpowiednie służby. W większości przypadków, kierowca nie ma więc podstaw do wniesienia wniosku o odszkodowanie.

Zarządca drogi (lub jego ubezpieczyciel) będzie zobowiązany do naprawy szkody tylko wtedy, gdy uda się udowodnić, że wiedział o zagrożeniu na drodze, a pomimo tego, nie zadbał o jego usunięcie.

W przytoczonej sprawie zaniedbanie zarządcy drogi było oczywiste: w toku postępowania sądowego udowodniono, że o rozlanej na drodze cieczy poinformowano służby porządkowe, co najmniej 40 minut przed kolizją pojazdu. W przekonaniu Sądu, wystąpiły więc wymagane do przyznania odszkodowania:

  • związek przyczynowy pomiędzy brakiem prawidłowego utrzymania stanu nawierzchni jezdni a kolizją,
  • bezprawne zaniechanie zarządcy drogi co do zapewnienia bezpieczeństwa poruszania się po jezdni.

Dochodzenie odszkodowania od zarządcy drogi w kilku krokach

1. Ustal, kto jest zarządcą drogi. Może nim być:

  • generalny dyrektor dróg krajowych i autostrad: drogi krajowe,
  • zarząd województwa: drogi wojewódzkie,
  • zarząd powiatu: drogi powiatowe,
  • wójt, burmistrz, prezydent miasta: drogi gminne,
  • podmiot zarządzającego nieruchomością, np. wspólnota, spółdzielnia lub właściciel terenu: drogi wewnętrzne.

2. Sprawdź, czy zarządca drogi korzysta z ochrony od odpowiedzialności cywilnej (OC). Jeżeli tak, poproś o dane ubezpieczyciela.

3. Aby uniknąć ewentualnych problemów lub zbagatelizowania Twojej sprawy, możesz skierować do zarządcy drogi przedsądowe wezwanie do zapłaty. W odpowiedzi na nie, powinien on wskazać numer umowy ubezpieczenia, a także dane ubezpieczyciela.

4. Analogiczne wezwanie do zapłaty możesz skierować do ubezpieczyciela zarządcy drogi. Dzięki temu szybciej dowiesz się, czy dany przypadek nie podlega wyłączeniu z ochrony.

5. Dopytaj o kwestię dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Pamiętaj, że prawa i obowiązki ubezpieczonego i zakładu ubezpieczeń są ściśle określone w ogólnych warunkach ubezpieczenia i treści umowy łączącej zarządcę drogi z danym ubezpieczycielem. Mogą one ograniczać pewne zdarzenia. Poza tym, niektórzy ubezpieczyciele wprowadzają do nich udziały własne i ograniczenia kwotowe. Jeżeli suma ubezpieczenia jest niewystarczająca, pozostałe koszty naprawienia szkody obciążają zarządcę drogi.

6. Jeżeli otrzymasz w odpowiedzi uzasadnioną decyzję o odmowie wypłaty odszkodowania (np. z powodu wyłączenia zdarzenia spod ochrony),powództwo skieruj bezpośrednio do zarządcy drogi.

7. Jeśli nie zgadzasz się z decyzją ubezpieczyciela, złoż reklamację. W ostatecznośći możesz skierować sprawę do sądu.

Likwidacja szkody z OC i AC sprawcy kolizji

Osoby poszkodowane przez kierowców, którzy nie zapanowali nad pojazdem (wpadli w poślizg) i spowodowali kolizję lub wypadek, są chronione przez ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Przykład:

Kierowca Audi A4 jechał ostrożnie, zgodnie z przepisami. Warunki na drodze były trudne, ponieważ padał gęsty śnieg. Gdy pokonywał jeden z zakrętów, jego samochód wpadł w poślizg, wjechał na przeciwległy pas i uderzył w przejeżdżającą ciężarówkę.

W tym przypadku sytuacja jest oczywista: wypadek spowodował kierowca samochodu osobowego i szkoda właściciela ciężarówki zostanie pokryta z jego ubezpieczenia OC. A co ze szkodą właściciela Audi? Jeżeli nie ma AC, które pokryłoby jego straty, będzie musiał naprawić samochód na własny koszt.

W każdej sytuacji istnieje jeden niezawodny środek na pokrycie strat – ubezpieczenie AC. Jego posiadacz nie musi zastanawiać się nad okolicznościami wypadku, zdawać na łaskę ubezpieczyciela zarządcy drogi, czy chodzić po sądach. W przypadku dobrze wybranego AC wystarczy, że zgłosi szkodę swojemu ubezpieczycielowi i ustali warunki naprawy.

Złamałeś przepisy drogowe? Otrzymasz niższe odszkodowanie z AC!

Jeżeli kierowca prowadził samochód z nadmierną prędkością i z tego powodu starcił panowanie nad pojazdem, ubezpieczyciel może obniżyć wypłatę odszkodowania z autocasco o określoną w umowie wartość procentową. Nawet jeśli w umowie nie ma zapisu o przekroczeniu prędkości, ubezpieczyciel może ograniczyć wypłatę, wprowadzając do OWU klauzulę o złamaniu przepisów drogowych. O ile może zostać pomniejszone nasze odszkodowanie? Najczęściej uznawane jest to za przyczynienie się do powstania szkody na poziomie 15-30 proc. i o tyle mniej z ubezpieczenia otrzymamy. Sankcje jednak nie łączą się, jeśli więc ktoś złamie trzy przepisy równocześnie, to towarzystwo ukarze go jak za złamanie jednego.

*raport KGP Wypadki drogowe w 2016 r.

Co warto wiedzieć

  • Bez polisy autocasco (AC) masz niewielkie szanse na uzyskanie odszkodowania, gdy Twój samochód wpadnie w poślizg i zostanie uszkodzony.
  • Zarządca drogi odpowiada finansowo za poślizg na śliskiej nawierzchni tylko wtedy, gdy zaniedba obowiązki związane z utrzymaniem drogi w należytym stanie.
  • Sprawdź warunki ubezpieczenia OC zarządcy drogi. Mogą się one różnić w każdym towarzystwie i nie obejmują wszystkich zdarzeń.
  • Odszkodowanie z polisy autocasco może być pomniejszone, jeżeli do wypadku doszło w wyniku przekroczenia prędkości.