Przedawnienie mandatu kredytowanego następuje po 3 latach od daty jego uprawomocnienia się. Jednak w Polsce wystawia się również mandaty gotówkowe i mandaty zaoczne, w przypadku których obowiązują inne zasady. Poznaj szczegóły – sprawdź, kiedy zostaniesz zwolniony z obowiązku zapłaty mandatu, a kiedy mandat się nie przedawni.
Najważniejsze informacje
- W Polsce wystawiane są 3 rodzaje mandatów: mandaty gotówkowe, mandaty zaoczne i mandaty kredytowane.
- Przedawnienie mandatu kredytowanego ma miejsce po upływie 3 lat od daty jego uprawomocnienia się.
- Mandaty zaoczne i gotówkowe nie przedawniają się. W przypadku mandatu zaocznego przedawnieniu może ulec wykroczenie
- Termin zapłaty mandatu zaocznego to 14 dni, a mandatu kredytowanego 7 dni. Mandat gotówkowy płaci się na miejscu.
Jaki mandat może dostać kierowca?
Zgodnie z art. 98 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenie wyróżnia się 3 rodzaje mandatów karnych:
- mandat gotówkowy,
- mandat kredytowany,
- mandat zaoczny.
To rozróżnienie jest istotne w kontekście przedawnienia. W przypadku każdego z rodzajów mandatu obowiązują odmienne zasady. Aby zrozumieć mechanizm przedawnienia mandatów, w pierwszej kolejności trzeba poznać zasady ich wystawiania.
Mandat gotówkowy
Mandat gotówkowy jest wystawiany jedynie osobom, które nie mają stałego miejsca zamieszkania albo pobytu lub przebywają w Polsce czasowo (nie mają polskiego obywatelstwa). W praktyce są to Polacy, którzy na stałe mieszkają poza Polską i zagraniczni turyści. Mandat gotówkowy jest opłacany bezpośrednio funkcjonariuszowi – gotówką lub kartą płatniczą, gdy funkcjonariusz dysponuje odpowiednim urządzeniem do autoryzacji rozliczeń.
Mandat kredytowany
Mandat kredytowany jest najpopularniejszym rodzajem mandatu i najczęściej jest on wystawiany podczas kontroli drogowej. Ukarany kierowca ma dwie możliwości – może przyjąć mandat karny albo odmówić jego przyjęcia. W pierwszym przypadku mandat należy zapłacić w ciągu 7 dni. Jeżeli kierowca odmówi przyjęcia mandatu, sprawa zostanie skierowana do sądu. W tym scenariuszu ukarana osoba musi liczyć się z koniecznością zapłaty kosztów procesowych.
Mandat zaoczny
Mandat zaoczny jest wystawiany w sytuacji, gdy sprawcy nie zastano na miejscu zdarzenia, jednak nie ma wątpliwości co do jego winy. Do najczęstszych wykroczeń, za które nakładany jest mandat zaoczny, należy zaliczyć:
- przekroczenie prędkości,
- nieprawidłowe parkowanie,
- brak opłaty za miejsce parkingowe,
- pozostawienie samochodu w nieodpowiednim miejscu.
Najczęściej mandat zaoczny pozostawia się w widocznym dla kierowcy miejscu, np. za wycieraczką samochodu. Jeżeli nie zostanie opłacony w terminie 14 dni, policja może wystąpić z wnioskiem do sądu o ukaranie sprawcy.
Naszym okiem
Po jakim czasie przedawnia się mandat?
Przedawnienie mandatu ma miejsce jedynie w przypadku mandatu kredytowanego – do przedawnienia mandatu kredytowanego dochodzi po upływie 3 lat od daty jego uprawomocnienia się, czyli od momentu pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Mandat gotówkowy – podobnie jak mandat zaoczny – nie przedawnia się.
W przypadku mandatu zaocznego przedawnieniu może ulec wykroczenie, ale nie sam mandat. Kierowca, który nie zapłaci mandatu, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za popełnione wykroczenie – sprawa może zostać przekazana do sądu. Karalność wykroczenia ustaje, gdy:
- upłynął rok od jego popełnienia – jeżeli w ciągu roku przeciwko kierowcy nie zostało wszczęte postępowanie;
- upłynęły 2 lata od zakończenia podstawowego okresu (roku od popełnienia wykroczenia) – jeżeli w okresie roku zostało wszczęte przeciwko kierowcy postępowanie sądowe.
Terminy zapłaty i przedawnienia mandatów karnych
Rodzaj mandatu | Termin zapłaty grzywny | Przedawnienie mandatu |
Mandat gotówkowy | Bezpośrednio na miejscu | Mandat się nie przedawnia |
Mandat kredytowany | 7 dni | Przedawnia się po upływie 3 lat od uprawomocnienia się mandatu |
Mandat zaoczny | 14 dni | Mandat się nie przedawnia, ale przedawnia się wykroczenie |
Co się stanie, gdy nie zapłacę mandatu?
Kierowca, który nie zapłaci mandatu kredytowanego w terminie 7 dni, musi liczyć się z konsekwencjami finansowymi. W tej sytuacji ściągnięciem grzywny zajmuje się urząd skarbowy, który jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania sprawcy wykroczenia. W praktyce dla osoby ukaranej mandatem oznacza to dodatkowe koszty, które wygeneruje egzekucja – właściwy organ może dochodzić należności przez kolejne 3 lata.
Jeżeli funkcjonariusz wystawił mandat zaoczny, który nie zostanie opłacony w terminie (w ciągu 14 dni), to sprawa znajdzie swój finał w sądzie. W tej sytuacji policja występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie kierowcy. Podobnie stanie się, gdy obwiniony odmówi przyjęcia mandatu.
Co mówi prawo?
Po jakim czasie przedawnia się mandat z fotoradaru?
Materiał z fotoradaru może zostać wykorzystany do wystawienia mandatu zaocznego, a to oznacza, że przedawnieniu ulega wykroczenie. Zasady są następujące:
- karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od jego popełnienia upłynął rok – tylko tyle czasu ma CANARD (Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym) na ustalenie, kim był sprawca;
- jeżeli kierowca w odpowiedzi na pismo CANARD przyzna się do winy, to mandat musi zostać wystawiony w ciągu 60 dni – po upływu tego okresu nie będzie to już możliwe, a na skierowanie sprawy do sądu będzie rok;
- gdyby sprawa trafiła do sądu, to karalność wykroczenia ustaje po upływie 2 lat od zakończenia rocznego okresu ścigania.
Czy warto liczyć na przedawnienie mandatu karnego?
Chociaż niektórzy kierowcy liczą na przedawnienie mandatu karnego, to szansa na to jest niewielka. Powodem jest cyfryzacja – do wyszukiwania niezapłaconych mandatów wykorzystuje się specjalne programy komputerowe, w konsekwencji czego uprawnione do tego organy mogą bardzo szybko zgłosić sprawę do urzędu skarbowego, jeszcze przed upływem okresu przedawnienia.
Kierowca, który złamał przepisy, nie powinien liczyć na przedawnienie mandatu – zdecydowanie lepiej jak najszybciej uregulować należność. Niezapłacenie grzywny w terminie może oznaczać poważne konsekwencje, np. wszczęcie postępowania egzekucyjnego czy sądowego. To z kolei często wiąże się z jeszcze większym kosztem niż sam mandat.
Mandaty to temat, który budzi duże emocje wśród kierowców. Zmienione taryfikatory, wyższe kary za niektóre wykroczenia oraz surowsze przepisy sprawiają, że łatwo pogubić się w szczegółach. Dlatego przygotowaliśmy pełny zestaw poradników, które krok po kroku wyjaśniają: ile zapłacisz za konkretne przewinienia, jak wygląda procedura zapłaty, a także jakie prawa przysługują Ci jako kierowcy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak mogę sprawdzić, czy mam jakieś mandaty do zapłaty?
Możesz sprawdzić swoje mandaty bez wychodzenia z domu, korzystając z aplikacji mObywatel lub e-US. Aby zalogować się na swoje konto, potrzebujesz profilu zaufanego, dostępu do bankowości elektronicznej lub e-Dowodu. Po zalogowaniu się, dowiesz się m.in. kto i kiedy wystawił mandat i jaką kwotę musisz zapłacić.
Ile jest czasu na zapłatę mandatu od chwili jego przyjęcia?
To zależy od rodzaju mandatu. W przypadku mandatów zaocznych termin zapłaty grzywny to 14 dni. Mniej czasu ma kierowca, który przyjął mandat karny kredytowany – 7 dni. Z kolei kierowca ukarany mandatem gotówkowym musi zapłacić od razu – na miejscu.
Jakie są konsekwencje zapłaty mandatu karnego po terminie?
Jeżeli zapłacisz mandat karny z niewielkim opóźnieniem, np. 10 dni po jego otrzymaniu, mimo że należało to zrobić w ciągu 7 dni, to najpewniej nie będzie dodatkowych konsekwencji. W przypadku mandatów wystawionych przez policję nie są naliczane odsetki – nie trzeba ich wyliczać i doliczać do kwoty mandatu.
Czy odmowa przyjęcia mandatu oznacza anulowanie grzywny?
Odmowa przyjęcia mandatu nie oznacza, że kara zostanie automatycznie anulowana. Policja wystąpi do sądu z wnioskiem o ukaranie sprawcy, a sąd przeprowadzi postępowanie i oceni, czy kierowca rzeczywiście popełnił wykroczenie.
