Naprawa pojazdu po kolizji czy wypadku pozostawia ślady, które mogą skutecznie odstraszyć potencjalnych kupców. Jeżeli po zdarzeniu drogowym Twój samochód musiał zostać odstawiony do mechanika, z polisy OC sprawcy możesz ubiegać się o wypłatę kwoty, która będzie rekompensatą za utratę wartości handlowej pojazdu.

Każdy samochód, nawet po drobnej stłuczce, traci na wartości. Osoby zamierzające kupić pojazd z rynku wtórnego często już na etapie jego poszukiwań wykluczają auta powypadkowe. Przyczyna jest prozaiczna – kupcy obawiają się ujawnienia z czasem wad, których usunięcie będzie bardzo kosztowne. To z kolei powoduje, że właściciele pojazdów powypadkowych muszą obniżyć cenę, aby zainteresować potencjalnych kupców swoją ofertą. Tę stratę powinno im wyrównać odszkodowanie z tytułu utraty wartości handlowej pojazdu.

Znajdź OC już od 348zł!
Bez wychodzenia z domu

  • Ceny OC w 5 minut
  • Oferty 14 towarzystw ubezpieczeniowych
  • Pomoc 200 agentów

Czym jest utrata wartości handlowej pojazdu?

Jak należy rozumieć termin „utrata wartości handlowej pojazdu”? To po prostu wartość pojazdu po naprawie. Jest ona niższa niż przed kolizją czy wypadkiem i – jak można przeczytać w jednym z wyroków odnoszących się do utraty wartości pojazdu – „jest to normalne zjawisko na rynku w gospodarce wolnorynkowej”.

Naprawa pojazdu nawet w renomowanym warsztacie samochodowym nie zapobiegnie utracie wartości handlowej samochodu. Mimo że po naprawie auto będzie technicznie sprawne, to jego wartość rynkowa będzie niższa. Ma to bezpośredni związek z tym, że osoby poszukujące pojazdu z rynku wtórnego chętniej wybierają pojazdy bezwypadkowe.

Aby poszkodowany kierowca nie był stratny, odszkodowanie wypłacone przez ubezpieczyciela powinno pokryć nie tylko naprawę pojazdu, ale również uwzględnić utratę jego wartości handlowej. Obniżenie wartości samochodu jest bowiem szkodą, którą ponosi poszkodowany w wyniku kolizji czy wypadku.

Utrata wartości handlowej pojazdu – co mówią przepisy?

W 2019 r. w Polsce doszło do 30 288 wypadków drogowych. Każdemu poszkodowanemu kierowcy z OC sprawcy należy się odszkodowanie za straty m.in. materialne. Jeżeli w następstwie zdarzenia doszło do uszkodzenia pojazdu, to poszkodowany ma prawo żądać:

  • zwrotu kosztów naprawy,
  • zwrotu różnicy wartości pojazdu przed wypadkiem i po naprawie – o czym z reguły należy przypomnieć ubezpieczycielowi.
Obowiązek naprawienia szkód wynika z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego – „[…] naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono”.

Stanowisko, że poszkodowanemu kierowcy należy się odszkodowanie za utratę wartości rynkowej pojazdu, zajął również Sąd Najwyższy. W uchwale z dnia 12 października 2001 r. (sygn. akt III CZP 57/01, OSNC 2002/5/57) stwierdził on, że „Odszkodowanie za uszkodzenie samochodu może obejmować oprócz kosztów jego naprawy także zapłatę sumy pieniężnej, odpowiadającej różnicy między wartością tego samochodu przed uszkodzeniem i po naprawie”.

Kiedy ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie za utratę wartości handlowej auta?

Wynikiem kolizji drogowej może być szkoda częściowa lub całkowita. Gdy naprawa pojazdu jest uzasadniona ekonomicznie, jej koszt pokrywany jest z polisy OC sprawcy. Tylko po stwierdzeniu szkody częściowej właściciel pojazdu ma prawo do odszkodowania za utratę wartości handlowej pojazdu. W przypadku szkody całkowitej ubezpieczyciel wypłaca równowartość pojazdu (zostaje ona wyliczona na dzień wypadku) pomniejszoną o wartość wraku.

Sąd Rejonowy w Legnicy w wyroku z dnia 18 września 2009 r. (sygn. akt IC 115/09) wskazał, że ubytek wartości pojazdu można wyliczyć dopiero po naprawie pojazdu.

Mimo że firmy ubezpieczeniowe doskonale zdają sobie sprawę ze stanowiska Sądu Najwyższego, to o wypłatę odszkodowania za utratę wartości handlowej pojazdu poszkodowany kierowca często musi się upomnieć.

Przykład:Pan Antoni jest właścicielem Toyoty Corolli z 2018 r., którą zamierzał sprzedać tuż po wakacjach. Wracając z majówki, został poszkodowany w kolizji drogowej – wjeżdżający na rondo kierowca wymusił pierwszeństwo. Mimo naprawy pojazdu w warsztacie, na karoserii auta są widoczne ślady stłuczki. Ponieważ pojazd stracił na wartości, pan Antonii zwrócił się na piśmie do ubezpieczyciela sprawcy kolizji o wypłatę odszkodowania za utratę wartości handlowej auta.

Jak obliczyć utratę wartości handlowej pojazdu?

O ile po kolizji (czy wypadku) wartość pojazdu jest bezspornie niższa niż przed tym zdarzeniem, o tyle pozostaje jeszcze kwestia ustalenia utraty wartości handlowej pojazdu. Jak to zrobić i czy wiek pojazdu powinien być uwzględniany przy określaniu kwoty?

W obowiązującym prawodawstwie brak jest przepisów regulujących tę kwestię, nie ma też prostych kalkulatorów, z których mógłby skorzystać każdy zainteresowany. W wyliczeniu wysokości odszkodowania za utratę wartości handlowej auta pomocna jest Instrukcja Określania Rynkowego Ubytku Wartości Pojazdów. Dokument ten został przygotowany przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Samochodowych EKSPERTMOT. Zgodnie z nim rynkowy ubytek wartości szacuje się dla:

  • samochodów osobowych i terenowych, które nie mają więcej niż 6 lat,
  • pojazdów ciężarowych, które nie mają więcej niż 4 lata,
  • samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony i motocykli, które nie mają więcej niż 3 lata.

Nie oznacza to jednak, że obniżenie wartości nie dotyczy starszych pojazdów. Przeciwnie – jeżeli są one w dobrym stanie technicznym i mają niewielki przebieg, ubezpieczyciel również powinien dokonać wyceny.

Firmy ubezpieczeniowe przy wycenie wartości handlowej pojazdu najczęściej korzystają z Instrukcji Określania Rynkowego Ubytku Wartości Pojazdów. W razie sporu z ubezpieczycielem, warto rozważyć powołanie specjalisty – rzeczoznawcy samochodowego.

Wytycznych dotyczących obliczania utraty wartości handlowej pojazdów można szukać w orzecznictwie sądów. Przykładowo w wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Legnicy (sygn. akt II Ca 583/09) wskazał, że zgodnie z zaleceniami wspomnianej już Instrukcji, należy wykorzystać minimum dwie metody wyliczeń, a następnie wyciągnąć z nich średnią.

Jak starać się o odszkodowanie za utratę wartości handlowej pojazdu?

Sytuacje, gdy ubezpieczyciel likwiduje szkodę z polisy OC sprawcy, ale nie wypłaca odszkodowania za utratę wartości handlowej pojazdu nie należą do rzadkości. Jak uzyskać należne odszkodowanie? Pierwszym krokiem jest skontaktowanie się z firmą ubezpieczeniową. Warto przygotować pismo i wskazać w nim, że w związku z kolizją i naprawą pojazdu jego wartość handlowa zmalała. W uprawdopodobnieniu wysuwanych roszczeń pomocne mogą być:

  • porównanie cen pojazdów bezwypadkowych i powypadkowych wystawionych na sprzedaż,
  • opinia sporządzona przez rzeczoznawcę,
  • informacje zasięgnięte od specjalistów, np. z warsztatu samochodowego.

Jeżeli firma ubezpieczeniowa będzie odmawiać wypłaty odszkodowania tytułem utraty wartości handlowej pojazdu, do sprawy można zaangażować Rzecznika Finansowego. W ostateczności właściciel samochodu może też dochodzić swoich roszczeń przed sądem – wystarczy, że złoży pozew o zapłatę odszkodowania za utratę wartości handlowej pojazdu.

Zgodnie z Instrukcją Określania Rynkowego Ubytku Wartości Pojazdów nie wszystkie uszkodzenia mogą być podstawą występowania rynkowego ubytku wartości. W przypadku pojazdów osobowych będą to wyłącznie uszkodzenia lakierowanych, metalowych elementów nadwozia. Jeżeli pojazd jest wyposażony w ramę, także uszkodzenia nadwozia (kabiny kierowcy) i/lub ramy.

Ze swoich praw nie warto rezygnować. Firmy ubezpieczeniowe wiedzą, że świadomość kierowców w zakresie ich praw rośnie. W większości sporów na drodze polubownej udaje się wypracować stanowisko, które jest korzystne dla każdej ze stron.

Co warto wiedzieć

  • Mimo przywrócenia do poprzedniego stanu technicznego, po kolizji drogowej pojazd traci na wartości handlowej. Ubezpieczyciel sprawcy z jego polisy OC powinien wyrównać powstałą różnicę.
  • Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie za utratę wartości handlowej pojazdu po stwierdzeniu szkody częściowej. Po naprawie pojazdu możliwe jest ustalenie, jak zmalała jego wartość rynkowa.
  • Aby ustalić utratę wartości handlowej pojazdu, ubezpieczyciele korzystają z Instrukcji Określania Rynkowego Ubytku Wartości Pojazdów oraz wiedzy rzeczoznawców.
  • Największą szansę na otrzymanie odszkodowania za utratę wartości handlowej pojazdu mają właściciele nowych, zadbanych samochodów.