Mandat za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu – ile wynosi w 2026 roku?

Kiedy trzeba ustąpić pierwszeństwa pieszemu na przejściu?

Odpowiedzi na pytanie, kiedy kierowca ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa pieszemu na przejściu, należy szukać w ustawie Prawo o ruchu drogowym, czyli w tzw. Kodeksie drogowym. Z przepisów wynika, że kierowca ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa pieszemu w dwóch sytuacjach:

1. Gdy pieszy znajduje się na przejściu dla pieszych. Wówczas pieszy ma pierwszeństwo, a kierowca powinien się zatrzymać i umożliwić mu przejście przez pasy.
2. Gdy pieszy wchodzi na przejście dla pieszych. W tej sytuacji kierowca również powinien zareagować – zatrzymać się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu. Ale uwaga – ta zasada nie dotyczy kierowców tramwajów.

Mimo że od wejścia w życie nowych przepisów upłynęło już trochę czasu, to druga sytuacja wciąż budzi pewne wątpliwości. Jak interpretować sformułowanie „pieszy wchodzący na przejście dla pieszych”? Z pomocą przychodzi uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 maja 2022 r. (sygn. akt VII W 135/22). 

W uzasadnieniu do podanego wyroku można przeczytać, że: Należy uznać, że każde zachowanie pieszego zdradzające zamiar wejścia na przejście dla pieszych kierujący pojazdem musi odebrać, jako sytuację „wchodzenia na przejście”. Wchodzenie należy potraktować jako cały proces, a nie tylko „stawianie nogi”.

Kiedy pieszemu nie trzeba ustąpić pierwszeństwa na przejściu?

Chociaż obowiązujące już od pewnego czasu przepisy stawiają pieszych na uprzywilejowanej pozycji, to jednak nie zawsze – kierowca nie ma obowiązku ustąpić pierwszeństwa na przejściu m.in. w następujących sytuacjach:

1. Jeżeli na przejściu znajduje się sygnalizacja świetlna. Wówczas sprawa jest oczywista – pieszy musi poczekać na zielone światło i dopiero gdy się ono zapali, może bezpiecznie pokonać przejście dla pieszych.
2. Gdy pieszy korzysta z przejścia dwuetapowego i chce przejść przez pas ruchu, którym nie porusza się pojazd prowadzony przez kierowcę. Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Infrastruktury, w przypadku przejść przedzielonych wysepką obowiązek ustąpienia pierwszeństwa ma tylko kierowca poruszający się pasem ruchu, który pieszy chce pokonać.
3. Jeżeli pieszy korzysta z tzw. przejścia sugerowanego. Przejście sugerowane to przejście nieoznakowane, ale dostosowane technicznie do przekraczania przez pieszych jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska.

Ile wynosi mandat za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu?

1500 zł – właśnie tyle może zapłacić kierowca za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu dla pieszych. Ale to nie wszystko – mandat wzrośnie do 3000 zł, gdy kierowca ponownie popełni takie wykroczenie w ciągu 2 lat. Jeżeli spojrzeć na lata poprzednie, to w 2026 r. taryfikator mandatów w tym zakresie nie uległ zmianie.

Mandaty za naruszenie przepisów o bezpieczeństwie pieszych przez kierowcę pojazdu mechanicznego prezentują się następująco:

• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu dla pieszych lub wchodzącemu na to przejście – 1500 zł (3000 zł*)
• Nieustąpienie przez kierowcę pojazdu, który skręca w drogę poprzeczną, pierwszeństwa pieszemu przechodzącemu na skrzyżowaniu przez jezdnię drogi, na którą wjeżdża – 1500 zł (3000 zł*)
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy przejeżdżaniu przez chodnik lub drogę dla pieszych albo podczas jazdy po placu, na którym ruch pieszych i pojazdów odbywa się po tej samej powierzchni – 1500 zł (3000 zł*)
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przez kierowcę podczas włączania się do ruchu – 1500 zł (3000 zł*)
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy cofaniu pojazdem – 1500 zł (3000 zł*)
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przez kierowcę pojazdu w strefie zamieszkania – 1500 zł (3000 zł*)
• Niezatrzymanie pojazdu w celu umożliwienia przejścia przez jezdnię osobie niepełnosprawnej używającej specjalnego znaku lub osobie o widocznej ograniczonej sprawności ruchowej – 1500 zł (3000 zł*)
• Wyprzedzanie pojazdu na przejściu dla pieszych, na którym ruch nie jest kierowany, lub bezpośrednio przed tym przejściem – 1500 zł (3000 zł*)
• Omijanie pojazdu, który jechał w tym samym kierunku, lecz zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu – 1500 zł (3000 zł*)
• Naruszenie zakazu jazdy wzdłuż po chodniku lub przejściu dla pieszych – 1500 zł (3000 zł*)

*Kara w przypadku recydywy

Niższa kara, ponieważ „jedynie” 300 zł tytułem mandatu czeka na kierującego pojazdem, który zlekceważy obowiązek zatrzymania pojazdu w takim miejscu i na taki czas, aby umożliwić pieszym swobodny dostęp do pojazdów komunikacji publicznej. Dotyczy to sytuacji, gdy na przystanku brak jest wysepki dla pasażerów.

Na wymienionych wyżej kwotach wcale nie musi się skończyć. Jeżeli naruszenie obowiązku zatrzymania pojazdu czy złamanie zakazu wyprzedzania przed przejściem dla pieszych zbiegnie się np. z prowadzeniem rozmowy przez telefon bez zestawu głośnomówiącego, to mandat wzrośnie.

Kiedy mandat może otrzymać pieszy?

Pieszy może zostać ukarany za wchodzenie na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd. Jeżeli zrobi to na przejściu dla pieszych, mandat wyniesie 150 zł. Jego kwota wzrośnie jednak o 50 zł, gdy do zdarzenia dojdzie w miejscu innym niż na przejściu dla pieszych. Ale to nie wszystko – mandaty są przewidziane również za inne wykroczenia:

• Przechodzenie przez jezdnię w miejscach o ograniczonej widoczności drogi – 50 zł na terenie zabudowanym i 100 zł na terenie niezabudowanym
• Przebieganie przez jezdnię – 50 zł
• Zwalnianie kroku lub zatrzymywanie się bez uzasadnionej potrzeby podczas przechodzenia przez jezdnię – 50 zł

Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu – ile można dostać punktów karnych?

Za naruszenia polegające na nieprawidłowym zachowaniu się wobec pieszych można otrzymać od 6 do 15 punktów karnych. Oznacza to, że mandat nie jest jedyną konsekwencją, jakiej musi spodziewać się kierowca za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przechodzącemu przez przejście dla pieszych – pozostaje jeszcze kwestia punktów karnych.

15 punktów karnych kierowca otrzyma za:

• Omijanie pojazdu, który jechał w tym samym kierunku, ale zatrzymał się, aby ustąpić pierwszeństwa pieszemu
• Wyprzedzanie pojazdu na przejściu dla pieszych, na którym ruch nie jest kierowany, lub bezpośrednio przed tym przejściem
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu dla pieszych albo wchodzącemu na to przejście
• Niezatrzymanie pojazdu w razie przechodzenia przez jezdnię osoby niepełnosprawnej, która używa specjalnego znaku, lub osoby o widocznej ograniczonej sprawności ruchowej w celu umożliwienia jej przejścia.

Liczba punktów karnych za pozostałe wykroczenia:

• Nieustąpienie przez kierowcę pojazdu, który skręca w drogę poprzeczną, pierwszeństwa pieszemu przechodzącemu na skrzyżowaniu przez jezdnię drogi, na którą wjeżdża – 12 punktów karnych
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy cofaniu pojazdem – 10 punktów karnych
• Naruszenie zakazu jazdy wzdłuż po drodze dla pieszych lub przejściu dla pieszych – 8 punktów karnych
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy przejeżdżaniu przez drogę dla pieszych i rowerów albo podczas jazdy po placu, na którym ruch pieszych i pojazdów odbywa się po tej samej powierzchni – 8 punktów karnych
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przez kierującego pojazdem podczas włączania się do ruchu – 8 punktów karnych
• Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przez kierującego pojazdem w strefie zamieszkania – 8 punktów karnych
• Naruszenie zakazu rozdzielania kolumny pieszych – 8 punktów karnych
• Naruszenie obowiązku zatrzymania pojazdu w takim miejscu i na taki czas, aby umożliwić pieszym na przystanku swobodny dostęp do pojazdu komunikacji publicznej lub na drogę dla pieszych lub drogę dla pieszych i rowerów, jeżeli przystanek nie jest wyposażony w wysepkę dla pasażerów – 6 punktów karnych

Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu – czy możliwa jest redukcja punktów karnych?

Od 3 czerwca 2026 r. obowiązują nowe przepisy, zgodnie z którymi nie ma możliwości zredukowania poprzez szkolenie punktów karnych za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu. Wystarczą zatem 2 takie wykroczenia, aby doświadczonemu kierowcy zostało zatrzymane prawo jazdy.

Przed wejściem w życie zmian kierowcy często korzystali ze szkoleń zmniejszających liczbę punktów karnych. W 2026 r. takie szkolenia wciąż się odbywają, jednak na innych niż dotychczas zasadach – zredukować można liczbę punktów tylko za niektóre, mniej poważne naruszenia przepisów ruchu drogowego. Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu do nich nie należy.

Kierowcy ukarani mandatem i punktami karnymi za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu wciąż mogą liczyć na usunięcie punktów z ewidencji po upływie 1 roku od dnia, w którym mandat został opłacony. Gdyby z kolei kierowca nie przyjął mandatu i w sprawie orzekał sąd, punkty zostaną usunięte z ewidencji również po 1 roku, ale okres ten będzie liczony od daty uprawomocnienia się wyroku.

Czy nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu może wpłynąć na OC?

Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu, które zakończy się mandatem i punktami karnymi (albo w bardziej drastycznej sytuacji wypadkiem), będzie miało wpływ na ubezpieczenie OC. Firmy ubezpieczeniowe mają dziś dostęp do bazy punktów karnych i historii mandatów. I nie można wykluczyć, że korzystają z tych narzędzi, gdy ustalają wysokość składki ubezpieczeniowej dla kierowców.

Naszym okiem

Jeżeli dojdzie do wypadku na przejściu dla pieszych, to poszkodowanemu pieszemu z ubezpieczenia OC sprawcy zostanie wypłacone odszkodowanie. Dla sprawcy posiadającego w momencie zdarzenia polisę OC oznacza to tyle, że wszelkie roszczenia finansowe przejmie na siebie firma ubezpieczeniowa. O ile oczywiście kierowca nie będzie pod wpływem np. alkoholu.

Stefania Stuglik, Specjalista ds. ubezpieczeń komunikacyjnych

Trzeba jednak pamiętać, że każda wypłata odszkodowania z OC oznacza utratę części zniżek – OC na kolejny okres może być droższe. Sposobem na uniknięcie drastycznej podwyżki składki jest dodatkowe ubezpieczenie – ochrona zniżek. Nie musi to jednak oznaczać, że ubezpieczyciel, u którego polisa została wykupiona, będzie miał dla kierowcy najkorzystniejszą ofertę.