Chociaż są trzy sposoby na zniesienie współwłasności, to w przypadku samochodów zastosowanie mają dwa – przejęcie auta przez jednego ze współwłaścicieli lub sprzedaż pojazdu, po której nastąpi podział uzyskanej kwoty. Przekazanie udziału między współwłaścicielami może być płatne lub bezpłatne. Poznaj szczegóły i praktyczne wskazówki, dzięki którym szybko uporasz się z formalnościami.

Najważniejsze informacje

  • Dwie drogi zniesienia współwłasności samochodu to: podpisanie umowy albo skierowanie sprawy na drogę sądową (złożenie wniosku o zniesienie współwłasności).
  • Umowa o zniesienie współwłasności samochodu powinna być sporządzona w formie pisemnej. W jej przygotowaniu nie musi uczestniczyć notariusz.
  • Zniesienie współwłasności pojazdu na podstawie umowy może odbyć się odpłatnie lub nieodpłatnie. Ma to znaczenie dla obciążeń podatkowych.
  • Sądowe zniesienie współwłasności auta powinno być traktowane jako ostateczność. To procedura, która jest kosztowna i czasochłonna – nieopłacalna z perspektywy współwłaścicieli.
  • O zniesieniu współwłasności auta należy poinformować wydział komunikacji (w ciągu 30 dni) i firmę ubezpieczeniową (w terminie 14 dni). Niekiedy trzeba wyrobić nowy dowód rejestracyjny.
Przejdź do sekcji:

Jakie są sposoby zniesienia współwłasności samochodu?

Zniesienie współwłasności samochodu może odbyć się na drodze umownej albo sądowej. Pierwsze rozwiązanie jest korzystne finansowo i możliwe, gdy między współwłaścicielami nie ma konfliktu – muszą być oni zgodni co do tego, że należy znieść współwłasność. Drugie z kolei jest praktykowane, gdy zainteresowani nie są w stanie wypracować porozumienia.

Drogi zniesienia współwłasności samochodu – porównanie

Umowne zniesienie współwłasności

Sądowe zniesienie współwłasności

Kiedy jest praktykowane

Właściciele są zgodni co do zniesienia współwłasności

Właściciele nie mogą się porozumieć w kwestii zniesienia współwłasności

Czas trwania formalności

Od ręki, chyba że strony zdecydują się na wizytę u notariusza – wówczas kilka dni

Najczęściej co najmniej kilka miesięcy

Sposób podziału

Przyznanie auta jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem lub bez obowiązku spłaty pozostałych albo sprzedaż i podział środków

Przyznanie auta jednemu ze współwłaścicieli wraz z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedaż licytacyjna i podział środków

Obciążenia podatkowe

Spłata – PCC w wysokości 2%, ale nie zawsze wystąpi

Spłata – PCC w wysokości 2%, ale nie zawsze wystąpi

Na czym polega umowne zniesienie współwłasności samochodu?

Umowne zniesienie współwłasności samochodu polega na sporządzeniu umowy, w której jeden ze współwłaścicieli przekazuje udział w rzeczy wspólnej drugiemu współwłaścicielowi. Takie przekazanie może odbyć się nieodpłatnie lub odpłatnie – w zależności od uzgodnień między stronami.

Jeżeli żaden ze współwłaścicieli nie chce zostać jedynym właścicielem samochodu, mogą oni zgodnie zdecydować o jego sprzedaży. Formalnie nie jest to zniesienie współwłasności, ale pozwala skutecznie rozwiązać problem.

Co powinna zawierać umowa zniesienia współwłasności?

W umowie zniesienia współwłasności należy zamieścić: dane każdego ze współwłaścicieli, informacje o pojeździe, oświadczenie o zniesieniu współwłasności i informację o tym, czy zniesienie współwłasności odbywa się odpłatnie. Umowa musi zostać podpisana przez każdego ze współwłaścicieli.

Informacje wymagane w umowie zniesienia współwłasności:

  • data i miejsce zawarcia umowy – data jest istotna w kontekście obowiązków, np. poinformowania wydziału komunikacji o zmianie danych w dowodzie rejestracyjnym;
  • dane każdego ze współwłaścicieli wraz z informacją o ich udziale we własności pojazdu – imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL i np. 1/2 udziału;
  • dane samochodu – marka, model, rok produkcji, numer rejestracyjny i numer VIN;
  • oświadczenie – może być sformułowane następująco: „Współwłaściciele postanawiają znieść współwłasność w ten sposób, że od dnia (data) wyłącznym właścicielem samochodu (marka, model) będzie (imię, nazwisko współwłaściciela)”;
  • informacja o wartości pojazdu – należy wskazać wartość handlową auta;
  • informacje o spłacie – jeżeli współwłasność jest znoszona odpłatnie, należy wskazać kwotę i rachunek bankowy, na który powinna zostać przelana ustalona kwota, a także sprecyzować termin płatności.

Dodatkowo w umowie może znaleźć się dopisek stanowiący, że współwłaściciel, który zbył swój udział, przekazał drugiemu współwłaścicielowi wszystkie posiadane kluczyki (karty) do auta. Podobnie może być z dokumentacją – można wspomnień w dokumencie, że np. dowód rejestracyjny i umowa ubezpieczenia zostały wydane właścicielowi auta.

Czy umowę zniesienia współwłasności musi sporządzić notariusz?

Umowa zniesienia współwłasności auta nie musi mieć formy aktu notarialnego. Formalnie nie ma jednak przeszkód, aby zainteresowane strony skorzystały z usługi notarialnej. Trzeba jednak mieć świadomość, że wiąże się to z dodatkowymi opłatami. Mogą one być niewspółmierne do wartości samochodu.

Warto wiedzieć
Udział notariusza warto rozważyć, gdy samochód jest jednym ze składników spadku (obok np. nieruchomości), a spadkobiercy są zgodni co do podziału majątku. Takie rozwiązanie pozwala przede wszystkim zaoszczędzić czas – to sposób, aby uniknąć długiego postępowania sądowego.

Jak znieść współwłasność samochodu na drodze sądowej?

Zniesienie współwłasności na drodze sądowej jest inicjowane wnioskiem o zniesienie współwłasności złożonym przez jednego ze współwłaścicieli. W piśmie skierowanym do sądu – obok danych stron postępowania – musi zostać dokładnie określona rzecz (w tym przypadku samochód). Dodatkowo współwłaściciel musi przedstawić dowody prawa własności.

Wniosek o zniesienie współwłasności samochodu na drodze sądowej:

  • składa się do sądu rejonowego, 
  • podlega opłacie – podstawowa opłata to 1000 zł,
  • składa się w dwóch egzemplarzach (w przypadku dwóch współwłaścicieli) – dodatkowo wnioskodawca powinien wydrukować dla siebie jeden egzemplarz, jeżeli będzie składać wniosek w biurze podawczym.

Jakie są sądowe sposoby zniesienia współwłasności?

Kodeks cywilny wskazuje trzy sposoby zniesienia współwłasności: podział rzeczy wspólnej, przyznanie własności rzeczy wspólnej jednemu ze współwłaścicieli z orzeczeniem spłat na rzecz pozostałych i sprzedaż rzeczy wspólnej. W przypadku samochodu pierwszy sposób nie ma zastosowania – pozostają dwa pozostałe. Sąd może:

  1. przyznać samochód jednemu ze współwłaścicieli i jednocześnie zobowiązać go do spłaty pozostałych współwłaścicieli – to najczęstszy scenariusz, gdy jeden ze współwłaścicieli chce przejąć auto i ma środki, aby rozliczyć się z pozostałymi uczestnikami sprawy;
  2. zarządzić sprzedaż samochodu w drodze licytacji – to rozwiązanie stosuje się m.in. w sytuacji, gdy żaden ze współwłaścicieli nie wyraził zgody na przyznanie mu samochodu.

Z czym wiąże się sądowe zniesienie współwłasności auta?

Sądowe zniesienie współwłasności samochodu jest czasochłonne i kosztowne, szczególnie gdy żadna ze stron nie planuje wyrazić zgody na jego przejęcie. Wówczas w sprawie musi zostać powołany biegły, który ustali wartość handlową pojazdu. Dopiero po uzyskaniu wyceny sąd zarządzi licytacyjną sprzedaż samochodu.

Jeżeli współwłasność dotyczy jednego, starszego pojazdu, który nie jest wiele wart, to sądowe zniesienie współwłasności po prostu się nie opłaca. Zdecydowanie lepiej, aby strony wspólnie wypracowały rozwiązanie – ekonomicznie będzie to dla nich dużo bardziej korzystne.

Jak zgłosić zniesienie współwłasności auta w wydziale komunikacji?

Zgłoszenie zniesienia współwłasności w wydziale komunikacji polega na złożeniu wniosku o zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym. Wzór takiego wniosku można znaleźć na stronach internetowych urzędów albo pobrać w wersji papierowej bezpośrednio w wydziale komunikacji.

Do wniosku o wykreślenie współwłaściciela z dowodu rejestracyjnego dołącz:

  • dowód rejestracyjny samochodu,
  • dokument potwierdzający zniesienie współwłasności, np. umowę podpisaną przez byłych już współwłaścicieli,
  • potwierdzenie uregulowania opłaty skarbowej w wysokości 10 zł,
  • pełnomocnictwo, gdy sprawa jest załatwiana przez pełnomocnika,
  • potwierdzenie zapłaty za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł.

Warto wiedzieć
Zanim wybierzesz się do wydziału komunikacji, umów się na wizytę. Aktualnie większość wydziałów komunikacji obsługuje jedynie wcześniej umówione osoby. Jeżeli się umówisz, możesz załatwić sprawę sprawnie.

Czy trzeba wymieniać dowód rejestracyjny po zniesieniu współwłasności auta?

Dowód rejestracyjny po zniesieniu współwłasności samochodu musi zostać wymieniony, gdy ma z niego zostać wykreślony posiadacz – jego dane znajdują się w polu C.1.1. Jeżeli zmiana dotyczy innego współwłaściciela, nie ma takiej konieczności. Jednocześnie pierwszy przypadek oznacza dodatkowe koszty – trzeba zapłacić za wydanie nowego dowodu rejestracyjnego.

Co mówi prawo?
W przypadku zawiadomienia o zmianie w zakresie współwłasności pojazdu, jeżeli zmiana ta dotyczy współwłaściciela/współwłasności pojazdu określonej w rubryce „ADNOTACJE URZĘDOWE”, organ rejestrujący w rubryce tej zamieszcza nową adnotację o współwłaścicielu/współwłasności albo skreśla dotychczasową adnotację.
§ 6 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach

Czy trzeba zgłosić ubezpieczycielowi zmianę współwłasności auta?

O zniesieniu współwłasności samochodu należy poinformować ubezpieczyciela w terminie 14 dni. Z reguły wystarczy wysłać drogą elektroniczną oświadczenie wraz z kopią np. umowy znoszącej współwłasność. Pismo można też dostarczyć pocztą.

W odpowiedzi firma ubezpieczeniowa powinna zaktualizować dane na polisie. Najczęściej odbywa się to poprzez aneks do umowy ubezpieczenia.

Naszym okiem
Wykreślenie jednego ze współwłaścicieli z dowodu rejestracyjnego może wiązać się z rekalkulacją składki ubezpieczeniowej, czyli ponownym ustaleniem jej wysokości. Gdyby po zmianie wyłącznym właścicielem stał się kierowca z np. 2-3 letnim stażem, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że do składki trzeba będzie dopłacić.
Stefania Stuglik, Specjalista ds. ubezpieczeń komunikacyjnych

Ubezpieczyciel wykonał rekalkulację składki – masz dopłacić? Pamiętaj, że w kolejnym roku nie musisz korzystać z oferty tej samej firmy ubezpieczeniowej – możesz znaleźć tańszą polisę. Skorzystaj w tym celu z naszego kalkulatora OC/AC.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

  1. Kiedy najczęściej powstaje współwłasność samochodu?

    Trzy najpopularniejsze sytuacje, w których powstaje współwłasność samochodu, to: zakup auta przez dwie bliskie osoby (np. partnerów życiowych), dopisanie do dowodu rejestracyjnego pojazdu młodego kierowcy (w celu obniżenia wysokości składki OC) i dziedziczenie.

  2. W jakim terminie należy poinformować wydział komunikacji o zniesieniu współwłasności auta?

    Na poinformowanie wydziału komunikacji o zniesieniu współwłasności samochodu jest 30 dni. O tym terminie warto pamiętać – jego niedochowanie wiąże się z karą finansową w wysokości nawet 1000 zł.

  3. Czy trzeba zapłacić podatek po zniesieniu współwłasności auta?

    Podatek nie zawsze wystąpi – znaczenie ma to, czy byli już współwłaściciele samochodu są ze sobą spokrewnieni, a jeżeli tak, to w jakim stopniu. W przypadku bliskiego pokrewieństwa podatku można uniknąć, jednak wiąże się to z koniecznością dokonania zgłoszenia do urzędu skarbowego.

  4. Czy współwłaściciela można wykreślić w dowolnym wydziale komunikacji?

    Wniosek o zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym należy złożyć w tym wydziale komunikacji, który dokonał jego rejestracji i wydał dowód rejestracyjny. Tylko ten wydział jest uprawniony do wprowadzenia zmian w dokumencie.