Zniesienie współwłasności to termin, który odnosi się do likwidacji stanu, w którym własność jednej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Aby znieść współwłasność samochodu, wystarczy sporządzić umowę kupna-sprzedaży lub darowizny. Jeden ze współwłaścicieli może zrzec się w niej swojej części udziałów pojazdu. O wykonanej czynności trzeba poinformować wydział komunikacji oraz ubezpieczyciela.
Sytuacja będzie bardziej skomplikowana, jeżeli pomiędzy współwłaścicielami samochodu doszło do konfliktu lub jeden z nich ma długi. Także śmierć jednego z posiadaczy pojazdu wprowadzi pewne trudności. W takich przypadkach często jedynym wyjściem jest droga sądowa. Sprawdziliśmy, jakie formalności są związane ze zbyciem udziałów auta przez jednego ze współwłaścicieli.
Najważniejsze informacje
- Najprościej znieść współwłasność auta w formie umowy kupna-sprzedaży lub darowizny.
- W niektórych przypadkach nabywca pojazdu musi zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych.
- Zniesienia współwłasności samochodu po śmierci współwłaściciela może dokonać sąd.
- Droga sądowa może być rozwiązaniem również wówczas, gdy współwłaściciele nie mogą dojść do porozumienia.
- Zwykle na współdzielenie auta decydują się młodzi i niedoświadczeni kierowcy, aby obniżyć cenę OC.
- Czym jest współwłasność samochodu?
- Jak najprościej znieść współwłasność samochodu?
- Jak zgłosić zniesienie współwłasności samochodu?
- Czy trzeba wymieniać dowód rejestracyjny po zniesieniu współwłasności auta?
- Jak znieść współwłasność samochodu w 6 krokach? Podsumowanie
- Jak znieść współwłasność auta, gdy współwłaściciel ma długi?
- Jak znieść współwłasność w razie konfliktu współwłaścicieli auta?
- Jak znieść współwłasność samochodu po śmierci jednego ze współwłaścicieli?
- Ile trwa zniesienie współwłasności samochodu?
- Czy trzeba zgłosić ubezpieczycielowi zmianę współwłasności auta?
- Kto decyduje się na współdzielenie samochodu?
Czym jest współwłasność samochodu?
Współwłasność samochodu to sytuacja, w której pojazd ma więcej niż jednego właściciela. Zwykle są to dwie osoby, ale może być ich więcej. Często z takiego rozwiązania korzystają młodzi i niedoświadczeni kierowcy, którzy od niedawna mają prawo jazdy i nie wypracowali jeszcze zniżek OC. Dzięki dzieleniu własności auta z rodzicem, małżonkiem czy innym członkiem rodziny mogą oni taniej kupić obowiązkowe ubezpieczenie auta.
Niestety współwłasność samochodu może nie być korzystna. Będzie tak, gdy młody kierowca spowoduje wypadek lub kolizję drogową. Wówczas wypracowane przez lata zniżki OC straci również drugi współwłaściciel pojazdu. W takiej sytuacji może on chcieć zrezygnować ze współwłasności pojazdu. Poniżej wyjaśniamy krok po kroku, jak to zrobić.
Jak najprościej znieść współwłasność samochodu?
Najprościej jest, gdy wszyscy współwłaściciele zgadzają się na rozwiązanie umowy współwłasności pojazdu. Wówczas wystarczy sporządzić umowę zrzeczenia się praw do części samochodu. Należy w niej podać:
- dane wszystkich współwłaścicieli samochodu (imiona, nazwiska, PESEL, miejsca zamieszkania),
- dane pojazdu (model, marka, numer VIN i numer rejestracyjny),
- wysokość udziału w procentach, z którego rezygnuje jeden ze współwłaścicieli samochodu,
- kwotę wartości udziału zbywanego przez jednego ze współwłaścicieli samochodu,
- własnoręczne podpisy każdego ze współwłaścicieli.
Jeden ze współwłaścicieli pojazdu może zbyć część należącego do niego udziału w formie sprzedaży lub przekazania darowizny auta. Należy pamiętać, że w przypadku zakupu od osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, trzeba uiścić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 2% wartości samochodu. Z kolei w przypadku sporządzenia umowy darowizny podatek PCC nie obowiązuje.
W niektórych sytuacjach obdarowany musi jednak zapłacić podatek od darowizny. Jeśli jednak osoba, od której otrzyma pojazd jest członkiem najbliższej rodziny, zostaje zwolniony z opłaty.
Do tej grupy zalicza się:
- żonę, męża,
- córkę, syna, wnuczkę, wnuka, prawnuczkę, prawnuka,
- matkę, ojca, babcię, dziadka, prababcię, pradziadka,
- pasierbicę, pasierba,
- siostrę, brata,
- macochę, ojczyma.
Uwaga!
Sądowe zniesienie współwłasności
W niektórych przypadkach konieczne będzie sądowe zniesienie współwłasności. Zdarzy się tak, jeśli między współwłaścicielami zaistnieje konflikt – każdy z nich będzie chciał być wyłącznym właścicielem pojazdu lub przeciwnie, nikt nie wyrazi takiego zamiaru. Wówczas jedynym rozwiązaniem będzie wejście na drogę sądową. Współwłaściciel samochodu może zażądać we wniosku zniesienia współwłasności:
- przyznania rzeczy jednemu z uczestników – wówczas osoba, która otrzyma rzecz na wyłączną własność, będzie miała obowiązek spłacić pozostałych współwłaścicieli,
- sprzedaży rzeczy wspólnej – wówczas pojazd zostanie sprzedany, a każdy ze współwłaścicieli otrzyma pieniądze.
Sądowe zniesienie współwłasności nie musi być korzystne, zwłaszcza gdy auto nie ma dużej wartości. Wówczas choćby ze względu na koszty, z jakimi wiąże się postępowanie przed sądem, warto spróbować wypracować porozumienie.
Jak zgłosić zniesienie współwłasności samochodu?
Właściciel samochodu musi zgłosić zniesienie współwłasności w wydziale komunikacji. Powinien przedstawić w urzędzie umowę zniesienia współwłasności podpisaną przez wszystkich współwłaścicieli, dostarczyć wypełniony wniosek o zniesienie współwłasności wraz z dodatkowymi dokumentami:
- dowodem rejestracyjnym pojazdu,
- ubezpieczeniem OC,
- dokumentem tożsamości, np. dowodem osobistym.
Na dopełnienie powyższych formalności w wydziale komunikacji kierowca ma 30 dni. Na podstawie wniosku urzędnicy dokonają wykreślenia współwłaściciela w dowodzie rejestracyjnym.
Czy trzeba wymieniać dowód rejestracyjny po zniesieniu współwłasności auta?
W dowodzie rejestracyjnym są wpisani wszyscy współwłaściciele samochodu. Jednak nie zawsze trzeba wyrabiać nowy dokument, gdy dochodzi do zniesienia współwłasności pojazdu. Jeżeli osoba zbywająca udziały jest wpisana w dowodzie na drugim bądź kolejnym miejscu, to wymiana nie jest potrzebna.
W opisanej sytuacji wystarczy poprosić w wydziale komunikacji, aby wykreślono współwłaściciela zbywającego udział w samochodzie. Jeżeli jednak jest on wpisany na pierwszym miejscu w dowodzie rejestracyjnym, to konieczne jest wyrobienie nowego dokumentu.
Jak znieść współwłasność samochodu w 6 krokach? Podsumowanie
Co należy zrobić krok po kroku, aby znieść współwłasność samochodu? Podsumowując, w tym celu:
- Podpisz umowę zniesienia współwłasności samochodu.
- Przed wizytą w wydziale komunikacji przygotuj komplet dokumentów: umowę spisaną między byłymi współwłaścicielami, dowód rejestracyjny, ubezpieczenie OC, a także w razie potrzeby numer KRS lub wydruk z CEIDG.
- Wypełnij w wydziale komunikacji wniosek o zniesienie współwłasności samochodu.
- Uzyskaj wykreślenie w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym lub nowy dokument.
- Poinformuj urząd skarbowy o zakupie samochodu lub jego otrzymaniu w formie darowizny, a także zapłać podatek PCC – o ile jest to konieczne.
- Poinformuj towarzystwo ubezpieczeniowe o zmianie właściciela pojazdu.
Jak znieść współwłasność auta, gdy współwłaściciel ma długi?
Procedura zniesienia współwłasności auta z osobą zadłużoną wygląda podobnie jak opisana wyżej. Warto jednak pamiętać, że dzielenie pojazdu z współwłaścicielem, który ma długi, jest ryzykowne. Mogą pojawić się problemy z porozumieniem się w kwestii wspólnego regulowania opłat za ubezpieczenie OC, paliwo czy naprawy auta.
Sytuacja skomplikuje się, gdy samochodem zainteresuje się komornik sądowy i wystawi udziały dłużnika na licytację. Jeżeli niezadłużony współwłaściciel nie chce dzielić współwłasności auta z zadłużoną osobą, to ma prawo wykupić jej udział lub przekazać swoją część pojazdu na licytację. Następnie komornik po sprzedaży auta zajmie kwotę pokrywającą zadłużenie, a drugiemu ze współwłaścicieli zwróci jego część.
Jak znieść współwłasność w razie konfliktu współwłaścicieli auta?
Może się zdarzyć, że jeden ze współwłaścicieli nie zgadza się na zbycie udziału w samochodzie. Wówczas rozstrzygnięciem sporu może zająć się sąd. Ale uwaga – sprawa o zniesienie współwłasności auta może trwać bardzo długo i wiązać się z kosztami. Proces sądowy nie zwalnia z obowiązku posiadania ważnego ubezpieczenia OC czy badania technicznego.
Co więcej, zniesienie współwłasności nie oznacza, że jedna osoba zyskuje prawo do całości pojazdu. Dotychczasowa wysokość udziałów obowiązuje do czasu, aż jeden ze współwłaścicieli ureguluje należności wobec drugiego. Decyzję o tym, kto zostanie jedynym właścicielem samochodu, a kto otrzyma pieniężną rekompensatę, podejmuje sąd.
Jak znieść współwłasność samochodu po śmierci jednego ze współwłaścicieli?
Jeżeli zmarły współwłaściciel samochodu pozostawił testament, to jego udział dziedziczy osoba wskazana przez niego w dokumencie. Z kolei, gdy zmarły nie spisał ostatniej woli, należąca do niej część auta może trafić do spadkobiercy wskazanego przez sąd.
Może się zdarzyć, że wspólne korzystanie z samochodu z nowym współwłaścicielem nie będzie możliwe. Wówczas pozostaje znieść umowę współwłasności auta. Należy ustalić, który ze współwłaścicieli otrzyma auto i spłaci pozostałych współwłaścicieli.
Ile trwa zniesienie współwłasności samochodu?
Najszybciej jest znieść współwłasność poprzez polubowne i dobrowolne zrzeczenie się prawa do własności pojazdu. W tym celu wszyscy współwłaściciele muszą być zgodni co do przekazania samochodu jednej osobie. Aby to zrobić, należy sporządzić umowę oraz w ciągu 30 dni od daty zapisanej na dokumencie i wykreślić współwłaściciela z dowodu rejestracyjnego w wydziale komunikacji. W urzędzie trzeba okazać wniosek o likwidację współwłasności, umowę znoszącą współwłasność, dowód rejestracyjny i polisę OC.
Znacznie dłuższa będzie droga sądowa. I właśnie dlatego przed zwróceniem się do sądu warto najpierw skorzystać z usług mediatora. Wniesienie pozwu do sądu powinno być ostatecznością. Sprawa może toczyć się nawet kilka lat i należy liczyć się z jej kosztami. Jak wspomniano wyżej, w tym czasie trzeba utrzymywać auto, a także opłacać składki OC i przeprowadzać badania techniczne.
Czy trzeba zgłosić ubezpieczycielowi zmianę współwłasności auta?
O zmianie współwłaściciela należy poinformować towarzystwo ubezpieczeniowe. Zgodnie z przepisami czas na dopełnienie formalności to 14 dni.
Naszym okiem
Jeżeli ze współwłasności samochodu rezygnuje bardziej doświadczony kierowca, a jedynym właścicielem pojazdu będzie młoda i niedoświadczona za kierownicą osoba, to składka OC zapewne wzrośnie.
Kto decyduje się na współdzielenie samochodu?
Zwykle na współdzielenie auta decydują się młodzi i niedoświadczeni kierowcy. Najczęściej rodzic, który ma wieloletnie doświadczenie za kierownicą i wypracowane zniżki, dopisuje dziecko do swojego ubezpieczenia OC. Dzięki temu syn czy córka mogą znacznie obniżyć cenę obowiązkowej polisy.
Przykład
Niestety dla Adama, który aktualnie nie ma stałych dochodów, to duży wydatek. 20-latek skorzystał z pomocy ojca. 50-letni Stanisław zaproponował, że zostanie współwłaścicielem Fiata 500. Obaj mężczyźni sprawdzili w porównywarce rankomat.pl, o ile dzięki takiemu rozwiązaniu zmniejszyłaby się cena zakupu ubezpieczenia OC. W efekcie koszt najtańszej oferty wyniósł 448 zł. Różnica jest duża – wynosi 380 zł!
W tym przypadku współwłasność okazała się korzystna, oznacza dla młodego kierowcy spore oszczędności.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o zniesienie współwłasności samochodu
Czy OC po śmierci właściciela pojazdu wygasa automatycznie?
Nie. Jeżeli umrze jeden ze współwłaścicieli samochodu, to ubezpieczenie OC nie wygaśnie automatycznie. Po śmierci jedynego właściciela auta należy jak najszybciej poinformować o tym ubezpieczyciela i rozstrzygnąć, kto będzie nowym posiadaczem pojazdu. Zakazane jest sporządzanie fikcyjnej umowy kupna-sprzedaży lub darowizny pomiędzy zmarłym a kupującym. Za to można trafić do więzienia.
Aby załatwić formalności związane np. z przerejestrowaniem pojazdu, trzeba przedstawić postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia auta sporządzony przez notariusza.
Czy do czasu rozstrzygnięcia kwestii własności auta przez sąd trzeba opłacać składki OC?
Tak. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd konieczne jest ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem pojazdu przez obie strony. Należy do nich przede wszystkim opłacanie składek OC i wykonywanie badań technicznych. I właśnie dlatego w interesie współwłaścicieli jest rozwiązać sprawę polubownie.
Kiedy warto znieść współwłasność samochodu?
Gdy opłaca się to każdemu ze współwłaścicieli. Może się tak zdarzyć, gdy np. młody kierowca dzięki kilkuletniej bezszkodowej jeździe wypracował zniżki, a teraz chce samodzielnie kupić polisę OC. Z kolei jego ojciec po zniesieniu współwłasności auta nie będzie musiał obawiać się, że utraci zniżki w razie spowodowania przez dorosłe dziecko kolizji lub wypadku drogowego.
Czy trzeba zapłacić podatek po zniesieniu współwłasności auta w formie umowy kupna-sprzedaży?
Tak. Gdy współwłasność samochodu została zniesiona w wyniku zawarcia umowy kupna-sprzedaży, to podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% wartości pojazdu trzeba zapłacić w ciągu 14 dni. W tym celu należy wypełnić druk PCC-3.
Czy muszę zapłacić podatek po zniesieniu współwłasności auta w formie aktu darowizny?
To zależy. Z podatku całkowicie zwolnieni są członkowie najbliższej rodziny, jednak wyłącznie pod jednym warunkiem – w ciągu pół roku od dnia przekazania pojazdu darowizna samochodu zostanie zgłoszona do odpowiedniego urzędu skarbowego (można tego dokonać na druku SDZ-2). Zgłoszenia nie trzeba dokonywać w sytuacji, gdy wartość darowizny wynosi poniżej 36 120 zł. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule: „Darowizna samochodu – co powinieneś wiedzieć?”.
