Niektóre dzieła sztuki warte są setki tysięcy złotych, podczas gdy inne przedstawiają bardziej wartość sentymentalną. Większość z nich można objąć ochroną w ramach polisy mieszkaniowej, chociaż nie zawsze jest to takie proste, jak mogłoby się wydawać.

Ubezpieczenie dzieł sztuki w domu i mieszkaniu
Porównaj ceny

Dzieła sztuki bywają problematyczne głównie dlatego, że trudno jest ustalić ich wartość. Jeśli włączymy je w polisę mieszkaniową, to tylko jako ruchomości domowe (mienie ruchome),ale nie do końca na takich samych zasadach, jak meble, telewizor czy lodówkę. 

Co oznaczają dzieła sztuki dla ubezpieczyciela?

W polisie Proama Dom zapisana jest dość obszerna definicja dzieł sztuki. To:

przedmioty o wartości artystycznej, historycznej lub muzealnej (oryginalne obrazy, kolaże, malowidła, grafiki, rysunki, rzeźby i posągi z dowolnego materiału wykonane w całości przez artystę, odlewy rzeźb i posągów, jeżeli wykonanie tych odlewów było nadzorowane przez artystę lub jego spadkobierców, gobeliny, dywany i tkaniny ścienne wykonane ręcznie na podstawie oryginalnych wzorów dostarczonych przez artystę, podpisane i ponumerowane fotografie wykonane przez artystę i opublikowane przez niego lub pod jego nadzorem),których wartość określona jest na podstawie wyceny rzeczoznawców, ekspertów domów aukcyjnych zajmujących się dziełami sztuki lub biegłych sądowych

Proama zwraca uwagę na pochodzenie mienia, jego autentyczność oraz sprecyzowaną wartość. Te kwestie są istotne również dla innych towarzystw.

W polisach mieszkaniowych dzieła sztuki często przyporządkowywane są do szerszej kategorii tzw. przedmiotów wartościowych (ewentualnie mienie specjalne). W Generali taka lista zawiera przedmioty o wartości jednostkowej wyższej niż 6000 zł, Chodzi o:

  • dzieła sztuki;
  • antyki;
  • porcelanę unikatową;
  • legalną broń;
  • trofea myśliwskie;
  • znaczki pocztowe, 
  • monety, 
  • medale;
  • wyroby z pereł, kamieni i metali szlachetnych, biżuteria (w tym zegarki);
  • zbiory kolekcjonerskie.
PAMIĘTAJ!
Przed ubezpieczeniem dzieł sztuki trzeba koniecznie zapoznać się z definicjami z OWU polisy (dzieła sztuki, antyki, zbiory kolekcjonerskie, przedmioty wartościowe, itd.),a także ze szczegółowymi zasadami ubezpieczenia omawianego mienia, ponieważ towarzystwa różnie podchodzą do tych kwestii.

Jak ubezpieczyć dzieła sztuki?

polisa mieszkaniowa w podstawowej wersji chroni tylko mury i ewentualnie elementy stałe. Jeśli zależy nam na ubezpieczeniu dzieł sztuki, to musimy wykupić rozszerzenie w postaci mienia ruchomego. Najczęściej obejmiemy wówczas ochroną dzieła przedstawiające niewielką lub umiarkowaną wartość (jak we wspomnianej polisie Generali – do 6000 zł). Droższe przedmioty wymagają indywidualnego podejścia, tj. wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę.

Ubezpieczenie dzieł sztuki będących przedmiotami wartościowymi (mieniem specjalnym) wymaga uzyskania potwierdzenia ich ceny rynkowej przez rzeczoznawcę, którego musimy opłacić sami. Towarzystwa mogą również wymagać od nas potwierdzenia autentyczności mienia (jak wspomniana już Proama). Dopiero po uzyskaniu takich dokumentów dzieła sztuki zostaną włączone w polisę.

Jakich dzieł sztuki nie można ubezpieczyć?

Dzieła sztuki to nie tylko obrazy, rzeźby czy antyki, ale nierzadko – szczególnie w przypadku sztuki nowoczesnej – bardzo specyficzne wytwory, które są problematyczne dla ubezpieczycieli. Dobrym przykładem są może być tutaj bioart, gdzie artyści w procesie twórczym korzystają z żywych organizmów, a wytwory finalne często są nietrwałe.

Towarzystwa mogą również odmówić ubezpieczenia dzieł sztuki przechowywanych na otwartej przestrzeni (np. duże instalacje) oraz trzymanych w nieodpowiednich warunkach – chodzi tu zarówno o zabezpieczenie przed złodziejami, jak i czynnikami naturalnymi. Oczywiście, żadne towarzystwo nie obejmie ochroną przedmiotów, w których posiadanie weszliśmy nielegalnie, np. kupując je od paserów.

Dzieła sztuki w domu i mieszkaniu – jakie zagrożenie?

W podstawie polisa mieszkaniowa chroni mienie przed kilkoma lub kilkunastoma zdarzeniami losowymi. Dla dzieł sztuki taki zakres ryzyk może być niewystarczający. Warto więc pomyśleć o kolejnych dodatkach, wśród których można wymienić:

1. Kradzież z włamaniem – z racji dużej wartości dla przestępców dzieła sztuki są niezwykle łakomym kąskiem, szczególnie jeśli są niewielkich gabarytów.

2. Kradzież zwykłą – od kradzieży z włamaniem różni się tym, że złodzieje nie pozostawiają na miejscu zdarzenia żadnych wyraźnych śladów, czyli wybitych szyb czy wyłamanych zamków.

3. Dewastacja i wandalizm – ryzyka podobne do siebie, często traktowane przez ubezpieczycieli jako jedno zdarzenie.

4. Powódź i zalanie – zdarzenia losowe, które nie zawsze są uwzględnione w podstawie (zwłaszcza powódź),a stanowiące realne zagrożenie m. in. dla dzieł sztuki. Dodajmy, że jeśli nasze mienie ucierpi w skutek zalania przez sąsiada, to on ponosi za to odpowiedzialność, a jeśli posiada polisę z oc w życiu prywatnym, to właśnie z tej puli powinniśmy otrzymać odszkodowanie.

5. Zniszczenia spowodowane akcją ratowniczą – może się zdarzyć tak, że podczas interwencji straży pożarnej czy innych służb dojdzie do dodatkowego zniszczenia mienia, co nie zawsze jest uwzględniane w podstawie polisy.

6. Stłuczenie przedmiotów szklanych – niektóre eksponaty są zbudowane z kruchych materiałów, o czym również warto pamiętać.

Ochrona dzieł sztuki z polisy mieszkaniowej

TU

PolisaSzczegóły ubezpieczenia

PZU

Dom

wyłączenie dla ubezpieczenia od stłuczenia: szklane elementy dzieł sztuki

wyłączenie dla OC w życiu prywatnym: dzieła sztuki

Allianz

Bezpieczny Dom

wyłączenie: przedmioty wartościowe w domach letniskowych, budynkach gospodarczych

przedmioty wartościowe powyżej 10 000 zł trzeba ubezpieczyć za dodatkową opłatą

Aviva

W domuwyłączenie: przewożone dzieła sztuki
Compensa

Rodzina II

wyłączenie: dzieła sztuki znajdujące się poza przestrzenią mieszkalną, zniszczone podczas akcji ratowniczej lub przeprowadzki

limit dla dzieł sztuki: do 30% SU ruchomości, maksymalnie 50 000 zł

Concordia

Mój Dom

dzieła sztuki jako ruchomości – brak kategorii mienia specjalnego i przedmiotów wartościowych

Generali

Generali, z myślą o domu

przedmioty wartościowe – m. in. dzieła sztuki warte więcej niż 6000 zł

gdy łączna wartość ruchomości, przedmiotów wartościowych i do działalności jest wyższa, niż 200 000 zł – dla mieszkania na parterze konieczny monitoring lub alarm lokalny

Wiener

Cztery kąty

wyłączenie: dzieła sztuki poza przestrzenią mieszkalną i w budynkach niezamieszkałych na stałe

przy tzw. akcie terroru limit dla dzieł sztuki 15% SU

HDITwj Dom

wyłączenie dla OC w życiu prywatnym: dzieła sztuki

Inter PolskaInter Lokum

wyłączenie dla ubezpieczenia rzeczy osobistych gości: przedmioty wartościowe

wyłączenie: przedmioty wartościowe w niezadaszonych lub prowizorycznie zadaszonych budynkach, a także na wolnej przestrzeni

interriskBezpieczny Dom

wyłączenie dla OC w życiu prywatnym: dzieła sztuki

Link4Dom

dzieła sztuki ograniczone do: obrazów, rysunków, grafik i innych dzieł plastycznych

wyłączenie dla OC w życiu prywatnym: dzieła sztuki

mtu24.plMieszkaj z mtu24.pl

fotografie wymienione jako dzieła sztuki: podpisane i ponumerowane, ograniczone do 30 egzemplarzy, wykonane przez artystę lub pod jego nadzorem

ProamaDom

gdy łączna wartość ruchomości, przedmiotów wartościowych i do działalności jest wyższa, niż 200 000 zł – dla mieszkania na parterze konieczny monitoring lub alarm lokalny

WartaDom Komfort Plus

dzieła sztuki jako mienie specjalne

dzieła sztuki wyłączone z mienia powierzonego

BenefiaRodzina II

wyłączenie: dzieła sztuki w przestrzeni niemieszkalnej, zniszczone podczas akcji ratowniczej lub przeprowadzki

limit dla dzieł sztuki: do 30% SU ruchomości, maksymalnie 50 000 zł

UniqaTwój Dom Plus

limit dla dzieł sztuki: 20% SU ruchomości

wyłączenie: dzieła sztuki w wynajmowanych pomieszczeniach

AegonAegon dla domu

dzieła sztuki jako mienie specjalne

ubezpieczenie mienia specjalnego w wariantach polisy Premium i Prestige

AXATwoje Miejsce

dzieła sztuki rozumiane jako: obrazy, rysunki, grafiki, rzeźby, fotografie

limity dla dzieł sztuki: 10% SU ruchomości (wariant od ryzyk nazwanych); 40% SU ruchomości, maksymalnie 50 000 zł (wariant all risks)

TU Europa

MyFlat

dzieła sztuki wyłączone we wszystkich wariantach OC w życiu prywatnym

Nationale NederlandenDom i majątek

dzieła sztuki jako: obrazy, kolaże, malowidła rzeźby, gobeliny, grafiki, fotografie

osobna SU dla dzieł sztuki

TUZUbezpieczenie domów jednorodzinnych i mieszkań

wyłączenie dla OC w życiu prywatnym: dzieła sztuki

Tabela 1. Opracowanie własne na podstawie OWU.

Co zrobić, żeby otrzymać świadczenie za zniszczone lub skradzione dzieła sztuki?

Kiedy dojdzie do szkody, powinniśmy zgłosić ją ubezpieczycielowi w ściśle określonym terminie – najczęściej mamy na to 3 dni. Jeśli nasze straty są wynikiem przestępstwa (kradzież, wandalizm, dewastacja),to zdarzenie musimy tez zgłosić na policję. Jako że ubezpieczyciel listy dzieł sztuki i przedmiotów wartościowych wraz cennikiem wymaga od nas przed podpisaniem umowy, to po szkodzie musimy tylko podać mu, co zostało zniszczone i w jakim zakresie. 

Odszkodowanie powinniśmy uzyskać po dwóch tygodniach od zgłoszenia szkody. Jeśli pojawi się jakaś kwestia sporna, to termin ten automatycznie wydłuża się o kolejne dwa tygodnie (bezsporną część rekompensaty otrzymujemy w pierwszym terminie).

Jak wysokie odszkodowanie za dzieła sztuki?

Suma ubezpieczenia (SU) to maksymalna wysokość odszkodowania, jaka przysługuje nam po szkodzie całkowitej. SU dla dzieł sztuki czy przedmiotów wartościowych ustala się osobno. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na to, żeby SU była równa realnej wartości mienia – w innym wypadku albo zapłacimy za dużą składkę (gdy zawyżymy SU) lub uzyskamy za niskie odszkodowanie (gdy zaniżymy SU).

Towarzystwa często stosują limity odnoszące się do ruchomości lub konkretnych zdarzeń. Przykładowo, za zniszczenia wywołane wskutek zalania możemy uzyskać maksymalnie 5000 zł. Ograniczenia mogą być również naliczane procentowo, np. za zniszczenie przedmiotów wartościowych można uzyskać maksymalnie 50% SU ruchomości. Wszystkie limity powinny być szczegółowo opisane w OWU polisy.

Kiedy ubezpieczyciel nie zapłaci za dzieła sztuki?

Nie zapominajmy, że każda polisa mieszkaniowa zawiera tzw. wyłączenia odpowiedzialności, czyli konkretne sytuacje, w których nie przysługuje odszkodowanie. Mogą one mieć bardzo różny charakter:

  • zaniedbania ubezpieczonego: brak odpowiednich zabezpieczeń własnych czy nie dotrzymanie terminów obowiązkowych przeglądów;
  • wyłączenie konkretnych zdarzeń, np. zniszczeń powstałych na skutek zamieszek czy wojny;
  • wszelkie celowe zniszczenia dokonane przez ubezpieczonego lub jego bliskich;
  • długotrwałe oddziaływanie określonych czynników, np. wilgoci; 
  • pozostawienie domu niezamieszkałego w długim okresie, np. powyżej 30 dni bez przerwy;
  • przechowywanie mienia w nieodpowiednich miejscach, np. w budynkach gospodarczych;
  • wyłączenia czasowe, np. przy powodzi ochrona obowiązuje dopiero po upływie 14 lub 30 dni od wejścia w życie polisy;
  • niedotrzymanie terminów (np. zgłoszenia szkody) i niedostarczenie wymaganych dokumentów (np. protokół policyjny, certyfikat autentyczności dzieła czy lista przedmiotów wartościowych).

Lista wyłączeń najczęściej jest bardzo długa i dzieli się na wyłączenia ogólne (dotyczące całego mienia) i szczegółowe, czyli w tym przypadku odnoszące się do ruchomości, dzieł sztuki czy przedmiotów wartościowych – szczególnie tę drugą trzeba przeczytać bardzo wnikliwie.

Ile kosztuje ubezpieczenie dzieła sztuki?

Jeśli chcemy ubezpieczyć przechowywane w domu dzieła sztuki, najpierw musimy ubezpieczyć samą nieruchomość (mury),jej elementy stałe oraz mienie ruchome. Cena takiej polisy zależy od wielu czynników, takich jak: jej wartość, lokalizacja, rodzaj budownictwa, liczba i wiek lokatorów, itd.. Przeciętne ubezpieczenie nieruchomości to koszt rzędu 200-300 zł w skali roku. Każde dodatkowe rozszerzenie winduje składkę, podobnie jak wzrost sumy ubezpieczenia.

Ceny dzieł sztuki są bardzo zróżnicowane – jedno może kosztować kilkaset złotych, a inne kilkaset tysięcy. Trudno więc o ogólną wycenę polisy uwzględniającej ten rodzaj mienia. Takie kwestie ustala się więc indywidualnie z towarzystwami, a każde z nich ma nieco inną politykę i inne stawki.

Ważne informacje

1. Dzieła sztuki zalicza się do tzw. przedmiotów wartościowych lub mienia specjalnego

2. Ubezpieczenie dzieła sztuki wymaga opinii rzeczoznawcy i często też certyfikatu autentyczności

3. Ubezpieczenie ruchomości domowych nie jest jednoznaczne z ubezpieczeniem posiadanych dzieł sztuki

4. Żeby ubezpieczyć dzieła sztuki, najpierw trzeba wykupić polisę dla murów, elementów stałych i ruchomości