Utrata prawa jazdy za prędkość - kiedy stracisz prawko? Zaostrzone przepisy ruchu drogowego

Obowiązujące przepisy Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakładają na policjantów obowiązek zatrzymania prawa jazdy w przypadku podejrzenia, że kierowca znajduje się pod wpływem alkoholu lub gdy przewozi zbyt wielu pasażerów. Powodem czasowej utraty uprawnień do kierowania pojazdami jest też nadmierna prędkość, przekroczenie limitu punktów karnych czy jazda z nieważnym dokumentem.

Kiedy można stracić prawo jazdy?

Przede wszystkim należy pamiętać, że zatrzymanie prawa jazdy nie zawsze oznacza utratę uprawnień. Przepisy ruchu drogowego określają sytuacje, w których prawo jazdy zostanie zatrzymane, a także te, w których uprawnienia do prowadzenia pojazdów zostaną cofnięte.

Zatrzymanie prawa jazdy to tymczasowy środek, zabezpieczenie do czasu podjęcia decyzji przez sąd lub starostę. Jest wstępem do postępowania. Odebranie uprawnień to ostateczna kara, zakaz prowadzenia pojazdów przez określony czas lub dożywotnio.

Wyszczególnienie sytuacji, w których służby mogą zatrzymać prawo jazdy, znajdziesz w art. 135 Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Przypadki w których policjant dokona zatrzymania prawa jazdy:

1. Uzasadnione podejrzenie, że kierujący pojazdem znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu (narkotyki, substancje psychoaktywne) – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy bez terminu ważności – nie zezwala na dalszą jazdę.
2. Stwierdzenie zniszczenia prawa jazdy w stopniu powodującym jego nieczytelność – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy uprawnia do kierowania pojazdem w ciągu 7 dni – dotyczy prawa jazdy wydanego za granicą.
3. Podejrzenie podrobienia lub przerobienia prawa jazdy – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy uprawnia do kierowania pojazdem w ciągu 7 dni – dotyczy prawa jazdy wydanego za granicą.
4. Upłynięcie terminu ważności prawa jazdy – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy uprawnia do kierowania pojazdem w ciągu 7 dni.
5. Wydanie wobec kierującego pojazdem postanowienia lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy bez terminu ważności - nie zezwala na dalszą jazdę – dotyczy prawa jazdy wydanego za granicą.
6. Orzeczenie wobec kierującego zakazu prowadzenia pojazdów lub wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy bez terminu ważności - nie zezwala na dalszą jazdę – dotyczy prawa jazdy wydanego za granicą. 
7. Przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy uprawnia do kierowania pojazdem w ciągu 7 dni.
8. Stwierdzenie braku zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym w zakresie wyposażenia w blokadę alkoholową, dokumentu potwierdzającego kalibrację blokady alkoholowej lub prowadzenia pojazdu niewyposażonego w blokadę alkoholową – pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy bez terminu ważności - nie zezwala na dalszą jazdę.
9. Przekroczenie przez kierującego pojazdem w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego lub stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia (spowodowanie kolizji, także znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, przekroczenie dopuszczalnej prędkości powyżej 30 km/h, prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, niezachowanie ostrożności poza drogą publiczną).
10. Kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym – pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy uprawnia do kierowania w okresie 24 godzin od chwili zatrzymania/72 godziny w przypadku braku miejsca zamieszkania na terytorium RP i posiadania prawa jazdy wydanego przez państwo inne niż RP.
11. Przewożenie osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji – pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy uprawnia do kierowania w okresie 24 godzin od chwili zatrzymania/72 godziny w przypadku braku miejsca zamieszkania na terytorium RP i posiadania prawa jazdy wydanego przez państwo inne niż RP - przepis nie dotyczy przewozu osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich, o ile w pojeździe przewidziane są miejsca stojące.
12. Ujawnienie, że kierowca wykonujący przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w tachograf: a. wbrew obowiązkowi, nie rejestrując za pomocą tachografu na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi, b. używa cudzej karty kierowcy, używa co najmniej dwóch własnych kart kierowcy, używa cudzej wykresówki, używa jednocześnie kilku wykresówek, c. korzysta z niedozwolonego urządzenia, przedmiotu lub zmienionego oprogramowania umożliwiającego lub powodującego podrabianie lub przerabianie danych rejestrowanych przez tachograf, d. odłączył tachograf, – pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy uprawnia do kierowania w okresie 24 godzin od chwili zatrzymania/72 godziny w przypadku braku miejsca zamieszkania na terytorium RP i posiadania prawa jazdy wydanego przez państwo inne niż RP.
13. Uzasadnione podejrzenie, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów (np. spowodowanie wypadku drogowego lub kolizji drogowej, niezatrzymanie się do kontroli drogowej, nieudzielnie pomocy ofierze wypadku drogowego, brak uprawnień do kierowania) - pokwitowanie za zatrzymane prawo jazdy uprawnia do kierowania pojazdem w ciągu 7 dni.

Utrata prawa jazdy na 3 miesiące

Obecnie prawo jazdy możesz stracić na 3 miesiące, jeśli:

• przekroczysz dozwoloną w terenie zabudowanym prędkość (50 km/h) – za pierwszym razem dostaniesz mandat w wysokości 1500 zł, przy kolejnym incydencie będzie to już 3000 zł! Poza karą finansową dostaniesz także nawet do 15 punktów karnych (przed 17 września 2022 było to maksymalnie 10 punktów),
• przewozisz w samochodzie większą liczbę osób niż jest dopuszczalna w dowodzie rejestracyjnym (nadprogramowych pasażerów jest więcej niż dwóch).

Obecnie nie ma obowiązku wożenia prawa jazdy ze sobą. Procedura zatrzymania dokumentu odbywa się wirtualnie, poprzez dokonanie przez funkcjonariusza wpisu do CEPiK. Informacja ta jest natychmiast widoczna w systemie (pojawi się również w aplikacji mObywatel). Policjant wystawia kierowcy pokwitowanie uprawniające do kierowania samochodem przez ściśle określony czas.

Zobacz też inny poradnik: Jakie dokumenty powinien mieć przy sobie kierowca?

Utrata prawa jazdy na dłużej niż 3 miesiące

Z o wiele poważniejszymi konsekwencjami musi liczyć się kierowca, który w świetle prawa popełnił przestępstwo. Dzieje się tak, gdy kierowca prowadzi pojazd będąc pod wpływem alkoholu, ucieka z miejsca wypadku czy nie zatrzymuje się do kontroli. Wówczas zabranie prawa jazdy traktowane jest jako środek karny i może trwać nawet kilka lat.

Jazda po spożyciu alkoholu, gdy jego zawartość w organizmie wynosi od 0,2 do 05, promila, uznawana jest za wykroczenie. Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 do 36 miesięcy.

Jeszcze surowiej traktowane są osoby, które wsiadają za kierownicę w stanie nietrzeźwości. Wówczas mogą otrzymać sądowy zakaz jazdy od 12 miesięcy do nawet 10 lat! Taka sytuacja postrzegana jest jako poważne przestępstwo (art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego).

Inne przypadki, w których prawo jazdy można stracić na dłużej niż 3 miesiące to:

• ucieczka z miejsca zdarzenia, w którym są osoby poszkodowane – zakaz prowadzenia pojazdów może trwać wtedy od 3 do nawet 10 lat,
• zignorowanie kontroli drogowej – prawo jazdy może zostać zatrzymane na co najmniej rok.

Utrata prawa jazdy za prędkość – co zmieni się w 2026?

W 2026 roku jeszcze łatwiej będzie stracić prawo jazdy – wszystko za sprawą zaostrzenia przepisów. Zgodnie z nowymi regułami uprawnienia mogą być odebrane na 3 miesiące, jeśli kierowca przekroczy dozwoloną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie niezabudowanym, na drodze jednojezdniowej, dwukierunkowej. Co więcej, kierowca, który mimo orzeczonego czasowego zakazu prowadzenia pojazdów zdecyduje się na jazdę, zostanie ukarany zabraniem uprawnień na stałe. O nowe prawo jazdy będzie mógł starać się dopiero po upływie 5 lat.

Kiedy można stracić prawo jazdy za punkty karne?

Prawo jazdy można stracić za przekroczenie limitu punktów karnych. Trzeba jednak zaznaczyć, że inny obowiązuje młodych, niedoświadczonych kierowców, a inny osób z dłuższym stażem za kierownicą:

• kierujący pojazdem, który ma prawo jazdy krócej niż rok, może zebrać maksymalnie 20 punktów karnych. Młody kierowca może odzyskać prawo jazdy po powtórnym przejściu kursu i zdaniu egzaminów: praktycznego i teoretycznego (art. 135a ust. 1 pkt 1 lit. h Ustawy Prawo o ruchu drogowym),
• kierowcy z dłuższym stażem tracą prawo jazdy po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych. Starosta wydaje wówczas decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne. Ukarany musi też ponownie przystąpić do egzaminu. Jego niezdanie oznacza konieczność odbycia kursu prawa jazdy i zdawania państwowych egzaminów.

Jakie limity obowiązują w 2026 roku?

Limity punktów karnych w 2026 pozostają bez zmian. Trzeba jednak pamiętać, że od 17 września 2022 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące maksymalnej liczby punktów, jaką można otrzymać jednorazowo. Zwiększono ją z 10 do 15. Punkty są obecnie kasowane z konta danego kierowcy po roku od uregulowania przez niego mandatu.

Możliwość zmniejszenia liczby punktów karnych poprzez udział w specjalnych kursach jest dla wielu kierowców ratunkiem. W 2026 roku należy spodziewać się jednak zmian, które sprawią, że jeszcze łatwiej będzie stracić uprawnienia za zgromadzenie na koncie kompletu punktów. Na kurs redukujący liczbę punktów karnych nie będą mogły zapisać się osoby, które dopuszczą się wykroczenia jak:

• wyprzedzanie na przejściu dla pieszych (grozi za nie 15 punktów),
• przejazd na czerwonym świetle (wykroczenie karane 15 punktami karnymi),
• przekroczenie dozwolonej prędkości o ponad 50 km/h (od 13 do 15 punktów).

Po zmianach, o anulowaniu z konta 6 punktów po szkoleniu mogą myśleć jedynie osoby, które dopuściły się lżejszego wykroczenia, np. nieznacznie przekroczyły dozwoloną prędkość czy zostały ukarane za nieprawidłowe parkowanie.

Jakie kary obowiązują za przekroczenie prędkości w 2026 r.?

Taryfikator punktów karnych za przekroczenie prędkości przewiduje następujące kary:

Jak sprawdzić swoje punkty karne?

Liczbę punktów karnych zgromadzonych na swoim koncie można sprawdzić na dwa sposoby:

• logując się do aplikacji mObywatel (https://www.mobywatel.gov.pl/kierowca-pojazdy/punkty-karne),
• udając się na komisariat policji.

Najszybszym i najwygodniejszym sposobem jest skorzystanie z aplikacji, a konkretnie zakładki "Punkty karne".

widok aplikacji mObywatel

Aby sprawdzić liczbę punktów karnych przyznanych np. za przekroczenie prędkości:

1. Włącz aplikację mObywatel i zaloguj się na swoje konto.

2. Na głównym ekranie wyszukaj usługę "Punkty karne". Jeśli nie będzie jej na pulpicie, poszukaj w dolnym menu.

3. Zobacz informacje o swoich wykroczeniach i stanie punktów karnych.

widok aplikacji mObywatel

Jak odzyskać zatrzymane prawo jazdy?

Przede wszystkim upewnij się, że minął już okres, na który Twoje prawo jazdy zostało zabrane. Możesz to sprawdzić w bazie CEPiK. Aby to zrobić, postępuj zgodnie z poniższą instrukcją.

1. Przejdź do serwisu Sprawdź Uprawnienia Kierowcy: https://moj.gov.pl/uslugi/engine/ng/index?xFormsAppName=UprawnieniaKierowcow&xFormsOrigin=EXTERNAL.
2. Uzupełnij formularz wymaganymi danymi: imię i nazwisko, a także seria i numer prawa jazdy.
3. Kliknij w przycisk Sprawdź uprawnienia.
4. Zapoznaj się z informacjami dotyczącymi swojego statusu kierowcy.

Procedura odzyskiwania prawa jazdy zależy od tego, na jak długo odebrano Ci uprawnienia.

Jak odzyskać prawo jazdy odebrane na krócej niż rok?

Ukarany nie musi składać wniosku o zwrócenie prawa jazdy, nie musi też zdawać egzaminów. Dokument będzie zwrócony wirtualnie, czyli w podobny sposób jak wyglądało jego zatrzymanie (kierowcy nie mają obowiązku wozić prawa jazdy przy sobie). 

Po upływie okresu, na jaki orzeczono karę, następuje automatyczny zwrot uprawnień. Kierowca może ponownie zasiąść za kierownicą.

Jak odzyskać prawo jazdy odebrane na ponad rok?

Nieco inaczej wygląda sytuacja, gdy prawo jazdy zostało zatrzymane na dłużej niż rok. W tym przypadku kierowca musi złożyć stosowny wniosek, co więcej, musi zdać egzamin państwowy. Powinien też:

• sprawdzić ważność Twoich badań lekarskich i psychologicznych, jeśli były wykonywane w przeszłości,
• wykonać badania ponownie, jeśli straciły ważność,
• uzupełnić wniosek o zwrot prawa jazdy,
• złożyć w urzędzie wymagane dokumenty (obecnie można to zrobić również przez platformę ePUAP).

Wspomniany komplet dokumentów powinien zawierać:

• wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy,
• dowód osobisty,
• dowód osobisty lub paszport,
• orzeczenie lekarskie lub psychologiczne (jeśli były konieczne),
• potwierdzenie zdania egzaminów.

Wniosek o zwrot prawa jazdy musisz złożyć w kilku sytuacjach:

• w czasie trwania kary dokument stracił ważność,
• odebrany dokument został fizycznie złożony w urzędzie,
• zostałeś skierowany na badania – orzeczenie lekarskie musisz złożyć w urzędzie wraz z wnioskiem o zwrot prawa jazdy.

Limity prędkości na drogach w Polsce - jakie obowiązują?

Dopuszczalne prędkości w Polsce reguluje Ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, a dokładniej artykuł 20. i 21.

Czy można prowadzić pojazd po utracie prawa jazdy?

To oczywiście kategorycznie zabronione. Jeśli kierowca zostanie przyłapany na jeździe po zabraniu dokumentu za wykroczenie lub przestępstwo, konsekwencje będą naprawdę poważne. Trzeba wówczas liczyć się m.in. z wydłużeniem okresu zatrzymania prawa jazdy, a nawet z całkowitym cofnięciem uprawnień.

W tym ostatnim przypadku konieczne okaże się przystąpienie do egzaminu na prawo jazdy i zdanie go na nowo. Zdarza się również, że sąd orzeka karę pozbawienia wolności dla takiej osoby.

Czy trzeba płacić za OC po utracie prawa jazdy?

Pamiętaj, że każdy zarejestrowany w Polsce pojazd dopuszczony do ruchu po drogach publicznych, na który Ustawa z dnia 22 maja 2003 o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nakłada obowiązek posiadania ubezpieczenia OC, musi takowe ubezpieczenie posiadać. Nie ma zatem większego znaczenia, czy wyjeżdżasz samochodem na drogę, czy nie. Co więcej, utrata uprawnień do kierowania czy zatrzymanie prawa jazdy właściciela lub użytkownika pojazdu nie oznacza, że nie może prowadzić go ktoś inny. W końcu ubezpieczenie OC jest przypisane do pojazdu, nie do kierowcy.

Istnieje jednak kilka okoliczności, w których można nie kupować ubezpieczenia OC dla danego pojazdu. Zgodnie z Ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych dotyczy to: 

• zbycia samochodu w drodze sprzedaży lub darowizny,
• wyrejestrowania (np. po zniszczeniu),
• demontażu,
• kradzieży pojazdu,
• zarejestrowania jako pojazd historyczny i wycofania z ruchu drogowego,
• wywozu za granicę celem sprzedaży.

Jeśli żaden z powyższych przypadków Cię nie dotyczy, a Twoje prawo jazdy zostało zatrzymane, i tak powinieneś opłacać polisę OC. Co ważne, każdego roku kary za choćby jednodniową przerwę w ochronie są wyższe. W 2026 za 14 dni zwłoki kierowca zapłaci 9610 zł!

Już wiesz, że jeśli nie zastosujesz się do ograniczeń prędkości na drodze, możesz dość szybko stracić prawo jazdy. To jednak tylko jedna z konsekwencji takiego wykroczenia. Jeżeli w takich okolicznościach doprowadzisz do kolizji lub wypadku drogowego, możesz zaszkodzić zdrowiu i życiu zarówno swojemu, jak i innych uczestników zdarzenia. 

Jeśli co gorsza Twój pojazd nie będzie w tym momencie ubezpieczony, za wszelkie szkody będziesz musiał zapłacić z własnej kieszeni zamiast z polisy OC! To dobry powód, aby pilnować ciągłości obowiązkowej ochrony i przedłużyć umowę ubezpieczenia w odpowiednim czasie (jeśli jesteś w sytuacji, gdy nie przedłuża się ona automatycznie, np. po zakupie używanego samochodu).

Aby Ci to ułatwić, stworzyliśmy internetowy kalkulator OC i AC. Kilka prostych pytań i odpowiedzi dzieli Cię od porównania OC lub całych pakietów ubezpieczeń nawet u kilkunastu największych ubezpieczycieli w Polsce. Wyboru i zakupu ubezpieczenia dokonasz nawet w kilka minut, a cała transakcja przebiegnie z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa. Zamiast ryzykować karą ze strony UFG i innymi przykrymi niespodziankami, znajdź atrakcyjne ubezpieczenie online o dowolnej porze!

Mandaty

Mandaty to temat, który budzi duże emocje wśród kierowców. Zmienione taryfikatory, wyższe kary za niektóre wykroczenia oraz surowsze przepisy sprawiają, że łatwo pogubić się w szczegółach. Dlatego przygotowaliśmy pełny zestaw poradników, które krok po kroku wyjaśniają: ile zapłacisz za konkretne przewinienia, jak wygląda procedura zapłaty, a także jakie prawa przysługują Ci jako kierowcy. 

🧾 Stawki mandatów

• Stawki mandatów w Polsce
• Stawki mandatów za granicą

💰 Mandaty – ile zapłacisz za konkretne wykroczenia?

• Mandat za spowodowanie kolizji
• Mandat za jazdę po alkoholu
• Mandat za przejazd na czerwonym świetle
• Mandat za nieprawidłowe parkowanie
• Mandat za brak świateł w samochodzie
• Mandat za zarysowanie auta na parkingu
• Mandat za korzystanie z telefonu podczas jazdy

💸 Jak zapłacić mandat?

• Jak zapłacić mandat przez internet?
• Jak zapłacić mandat na raty?
• Jak zapłacić mandat z fotoradaru?

⚖️ Mandaty w praktyce – przedawnienie i odwołania

• Jak odwołać się od mandatu?
• Kiedy mandat się przedawnia?